Báo cáo đề tài Phòng tránh rủi ro trong giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp theo pháp luật Việt Nam
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT
BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SINH VIÊN
Tên đề tài:
PHÒNG TRÁNH RỦI RO TRONG GIAO KẾT VÀ
THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG BÁN HÀNG ĐA CẤP
THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM
Mã số : DDHL2019-SV-04
Giáo viên hướng dẫn: ThS. MAI XUÂN HỢI
Chủ nhiệm đề tài: HỒ THỊ NGỌC ÁNH
Sinh viên phối hợp nghiên cứu: HOÀNG THỊ TÚ ANH
Thời gian thực hiện : 01/2019 - 12/2019
Thừa Thiên Huế, tháng 12 năm 2019
LỜI CAM ĐOAN
Đại diện nhóm đề tài, tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa
học độc lập của riêng nhóm tác giả. Các số liệu, kết quả nêu trong nội dung nghiên
cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Nếu
không đúng như nêu trên, nhóm tác giả xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về đề tài
của mình.
Chủ nhiệm đề tài
Hồ Thị Ngọc Ánh
LỜI CẢM ƠN
Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu đề tài: “Phòng chống rủi ro
trong giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp theo pháp luật Việt Nam”
em đã nhận được sự giúp đỡ, hỗ trỡ nhiệt tình từ phía Trường Đại học Luật,
Đại học Huế và các thầy cô giảng viên trong trường để hoàn thành luận văn
này.
Với tình cảm chân thành, em bày tỏ lòng biết ơn đến Ban giám hiệu,
Phòng Khoa học công nghệ – Trường Đại học Luật, Đại học Huế cùng các
thầy cô giáo đã tham gia quản lý, giảng dạy và giúp đỡ em trong suốt quá trình
học tập, nghiên cứu.
Em xin được bày tỏ lòng biết ơn đặc biệt tới ThS. Mai Xuân Hợi – người
đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ về kiến thức, tài liệu và phương pháp để em
hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học này.
Em xin chân thành cám ơn:
– Ban giám hiệu, các giáo viên Trường Đại học Luật, Đại học Huế;
– Lãnh đạo, chuyên viên Phòng Khoa học công nghệ;
– Gia đình, bạn bè đã động viên, cổ vũ, khích lệ và giúp đỡ em trong suốt
thời gian qua.
Tuy có nhiều cố gắng, nhưng trong đề tài nghiên cứu khoa học này không
tránh khỏi những thiếu sót. Em kính mong Quý thầy cô, các chuyên gia, những
người quan tâm đến đề tài, gia đình và bạn bè tiếp tục có những ý kiến đóng
góp, giúp đỡ để đề tài được hoàn thiện hơn.
Một lần nữa em xin chân thành cám ơn!
Thừa Thiên Huế, ngày tháng năm 2019
Chủ nhiệm đề tài
Hồ Thị Ngọc Ánh
BẢNG THỐNG KÊ TRÍCH DẪN
STT
Tác giả tài liệu trích dẫn Trang luận văn Tần suất trích dẫn
1
Trần Thị Thu
Vũ Thị Ánh Dương
Vũ Văn Tú
33,39,42
26,27,28
33,71,72
02
01
02
2
3
MỤC LỤC
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Bảng thống kê trích dẫn
Mục lục
Danh mục chữ viết tắt
Danh mục biểu đồ
PHẦN MỞ ĐẦU.................................................................................................. 1
1. Tính cấp thiết của đề tài .................................................................................... 1
2. Tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài................................................ 3
3. Mục tiêu đề tài................................................................................................... 7
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu......................................................................... 7
4.1. Đối tượng nghiên cứu..................................................................................... 7
4.2. Phạm vi nghiên cứu........................................................................................ 7
5. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu ...................................................... 8
6. Đóng góp của đề tài........................................................................................... 9
7. Bố cục................................................................................................................ 9
PHẦN NỘI DUNG ............................................................................................ 10
CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG
TRÁNH RỦI RO TRONG GIAO KẾT VÀ THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG BÁN
HÀNG ĐA CẤP................................................................................................. 10
1.1. Khái quát về phòng tránh rủi ro trong giao kết và thực hiện hợp đồng
bán hàng đa cấp................................................................................................. 11
1.1.1. Một số khái niệm....................................................................................... 11
1.1.2. Nhận diện những rủi ro pháp lý trong giao kết và thực hiện hợp đồng bán
hàng đa cấp.......................................................................................................... 14
1.1.3. Các biện pháp phòng tránh rủi ro trong giao kết và thực hiện hợp đồng
bán hàng đa cấp…………………………………………………………………..
1.2. Khái quát pháp luật về phòng tránh rủi ro trong giao kết và thực hiện
hợp đồng bán hàng đa cấp................................................................................ 23
1.2.1. Khái niệm pháp luật về phòng tránh rủi ro trong giao kết và thực hiện hợp
đồng bán hàng đa cấp.......................................................................................... 23
1.2.2. Nội dung pháp luật về phòng tránh rủi ro trong giao kết và thực hiện hợp
đồng bán hàng đa cấp.......................................................................................... 24
1.2.3. Các yếu tố tác động đến pháp luật về phòng tránh rủi ro trong giao kết và
thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp...................................................................28
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1...................................................................................... 31
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT, THỰC TIỄN THỰC THI
PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG TRÁNH RỦI RO TRONG GIAO KẾT VÀ
THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG BÁN HÀNG ĐA CẤP ........................................ 32
2.1. Thực trạng quy định pháp luật về phòng tránh rủi ro trong giao kết và
thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp .............................................................. 32
2.1.1. Phòng tránh rủi ro thông qua quy định bản chất của hợp đồng bán hàng đa
cấp ....................................................................................................................... 33
2.1.2. Phòng tránh rủi ro thông qua quy định quyền và nghĩa vụ của những
người tham gia hợp đồng bán hàng đa cấp ......................................................... 39
2.1.3. Phòng tránh rủi ro thông qua quy định quyền và nghĩa vụ của chủ thể kinh
doanh bán hàng đa cấp ........................................................................................ 41
2.1.4. Phòng tránh rủi ro thông qua quy định các chế tài xử lý đối với hành vi
bán hàng đa cấp bất chính ................................................................................... 42
2.1.5. Phòng tránh rủi ro thông qua quy định trách nhiệm của cơ quan quản lý
nhà nước về hoạt động bán hàng đa cấp. ............................................................ 47
2.2. Thực tiễn thực thi pháp luật về phòng tránh rủi ro trong giao kết và
thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp. ............................................................. 48
2.2.1. Những kết quả đạt được thời gian qua...................................................... 48
2.2.2. Những tồn tại và nguyên nhân ..................................................................56
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2...................................................................................... 71
CHƯƠNG 3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN, NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC
THI PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG TRÁNH RỦI RO TRONG GIAO KẾT VÀ
THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG BÁN HÀNG ĐA CẤP ........................................ 72
3.1. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về phòng tránh rủi ro trong giao kết và
thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp .............................................................. 72
3.1.1. Hoàn thiện quy định về bản chất của hợp đồng bán hàng đa cấp............. 73
3.1.2. Hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của những người tham gia hợp
đồng bán hàng đa cấp.......................................................................................... 75
3.1.3. Hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của chủ thể kinh doanh bán
hàng đa cấp.......................................................................................................... 77
3.1.4. Hoàn thiện quy định về chế tài xử lý đối với hành vi bán hàng đa cấp bất
chính .................................................................................................................... 79
3.1.5. Hoàn thiện quy định về trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về hoạt
động bán hàng đa cấp.......................................................................................... 82
3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về phòng tránh rủi ro
trong giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp ................................ 84
3.2.1. Nâng cao nhận thức pháp luật của chủ thể tham gia giao kết và thực hiện
hợp đồng bán hàng đa cấp................................................................................... 84
3.2.2. Nâng cao kỹ năng đàm phán và giao kết hợp đồng bán hàng đa cấp ....... 86
3.2.3. Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của các cơ quan nhà nước có thẩm
quyền ................................................................................................................... 87
3.2.4. Tăng cường công tác tuyên truyền và phổ biến pháp luật về hoạt động bán
hàng đa cấp.......................................................................................................... 88
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3...................................................................................... 92
KẾT LUẬN ........................................................................................................ 94
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................... 94
PHỤ LỤC I …………………………………………………………………. 97
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Bán hàng đa cấp
Doanh nghiệp
Nhà phân phối
BHĐC
DN
NPP
Cục Quản lý Cạnh tranh
Cục QLCT
DANH MỤC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ
Bảng 1: Đặc điểm khách thể nghiên cứu ............................................................ 56
Biểu đồ 1. Mức độ nhận thức pháp luật về hợp đồng bán hàng đa cấp.............. 58
Biểu đồ 2. Hình thức của hợp đồng bán hàng đa cấp ......................................... 59
Biểu đồ 3. Nhận thức về những quy định của pháp luật trong quản lý hoạt động
bán hàng đa cấp................................................................................................... 60
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Như một xu hướng tất yếu trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay
thì ngày càng có nhiều phương thức kinh doanh mới lạ xuất hiện như là kinh
doanh qua các trang mạng, mô hình kinh doanh dựa trên nền tảng công nghệ, mô
hình sản xuất theo yêu cầu của khách hàng đại chúng hay là mô hình sản xuất sản
phẩm giá rẻ… Trong đó, nổi bật và phổ biến hơn cả là mô hình bán hàng đa cấp,
hay còn được gọi là kinh doanh đa cấp hoặc marketing đa cấp. Bán hàng đa cấp
là một phương thức tiêu thụ sản phẩm mới xuất hiện trên thế giới vào những năm
70 của thế kỉ XX, và được du nhập vào Việt Nam vào khoảng năm 1998.
Xét về bản chất kinh doanh thì hình thức đa cấp là mô hình kinh doanh tiên
tiến có nhiều điểm ưu việt so với mô hình kinh doanh truyền thống. Kinh doanh
theo hình thức đa cấp được nhiều chuyên gia kinh tế, marketing và truyền thông
đánh giá là phương pháp marketing thông minh, giúp doanh nghiệp xây dựng
được hệ thống đại lý gắn kết, bán hàng hiệu quả và giảm chi phí quảng cáo. Tuy
nhiên, vì những ưu điểm vượt trội, mà phương thức kinh doanh này trở nên phức
tạp không chỉ giữa bản thân doanh nghiệp với khách hàng mà còn là giữa những
người tham gia bán hàng với doanh nghiệp, giữa những người tham gia bán hàng
này với nhau… Đồng thời, chất lượng của hàng hóa so với giá trị thực chất của
nó cũng là một vấn đề hết sức gây lo ngại đối với không chỉ riêng người tiêu dùng
mà còn đối với cả xã hội.
Trước nhu cầu cấp bách trên, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam đã quyết định ban hành Luật Cạnh tranh vào ngày 03/12/2004, Luật này có
hiệu lực thi hành vào ngày 01/07/2005 trong đó quy định về việc ngăn cấm bán
hàng đa cấp bất chính. Bên cạnh đó Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số
110/2005/NĐ-CP ngày 24/08/2005 quy định về quản lý hoạt động kinh doanh
theo phương thức đa cấp, nhưng đến ngày 01/07/2014 thì Nghị định 42/2014/NĐ-
CP về quản lý hoạt động BHĐC thay thế. Hiện nay, Nghị định 40/2018/NĐ-CP
về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp được thay thế và có
1
hiệu lực thi hành từ ngày 02/05/2018, kèm theo đó là Thông tư số 10/2018/TT-
BTC quy định chi tiết một số điều của Nghị định 40/2018/NĐ-CP về quản lý hoạt
động kinh doanh theo phương thức đa cấp. Về cơ bản, những văn bản pháp lý trên
đã thể hiện được thái độ của Nhà nước ta khi thừa nhận tính hợp pháp của hoạt
động bán hàng đa cấp, đồng thời tạo được cơ sở pháp lý ban đầu cho cơ quan quản
lý cạnh tranh chủ động điều tra và xử lý nhiều vụ bán hàng đa cấp bất chính. Tuy
nhiên, các quy định pháp luật về quản lý hoạt động bán hàng đa cấp nói chung và
phòng tránh rủi ro trong giao kết, thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp nói riêng
vẫn còn sơ sài, chưa thực sự đáp ứng được mục đích ban hành mà Nhà nước hướng
đến; hơn nữa thực tiễn áp dụng pháp luật lại nhanh chóng bộc lộ một số bất cập,
hạn chế. Hoạt động bán hàng đa cấp xuất hiện ngày càng nhiều, và biến tướng
theo chiều hướng tiêu cực, nhiều chủ thể lợi dụng các khe hở của pháp luật để
thực hiện các hành vi bất chính, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của các
chủ thể khác. Minh chứng là trong thời gian qua, đã có một số doanh nghiệp lợi
dụng mô hình bán hàng đa cấp biến tướng để trục lợi, lừa đảo nhằm chiếm đoạt
tài sản của người dân gây ảnh hưởng đến cộng đồng xã hội và đã bị các cơ quan
pháp luật xử lý hình sự như vụ việc MB24, Colony Invest, Tâm mặt trời… Đặc
biệt, cơ quan công an cũng đã quyết định khởi tố vụ án và bắt giam một số lãnh
đạo của Công ty Cổ phần Liên kết sản xuất thương mại Việt Nam (Liên Kết Việt)
về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đây có thể nói là một trong các vụ việc lừa
đảo đa cấp đỉnh cao nhất; gây hậu quả vô cùng nghiêm trọng khi mà công ty này
đã chiếm đoạt được của hơn 60000 nạn nhân từ hầu khắp các cơ quan quản lý nhà
nước với tổng số tiền là 2100 tỷ đồng. Bên cạnh đó, chính nhận thức từ các cơ
quan quản lý nhà nước về bản chất kinh tế – pháp lý của hoạt động này chưa thực
sự đầy đủ và tại thời điểm ban hành Luật Cạnh tranh, chúng ta còn chưa có nhiều
kinh nghiệm trong việc quản lý nên còn tồn tại nhiều lũng túng trong việc xây
dựng và áp dụng pháp luật như việc áp dụng thiếu thống nhất, thiếu đồng bộ gây
khó khăn cho cơ quan nhà nước, cá nhân có thẩm quyền thực hiện chức năng,
nhiệm vụ của mình. Đơn cử như là việc hiện nay vẫn còn tồn tại hai luồng ý kiến
2
là nên xem hành vi bán hàng đa cấp bất chính là một dạng vi phạm của hoạt động
thương mại- chịu sự điều chỉnh của Luật Thương mại hay là vẫn giữ nguyên là
một dạng hành vi cạnh tranh không lành mạnh và chịu sự kiểm soát của Pháp luật
về Cạnh tranh. Ngoài ra về cơ chế xử lý vi phạm, nếu cùng thực hiện hành vi bán
hàng đa cấp bất chính thì đối với chủ thể là doanh nghiệp bán hàng đa cấp bất
chính thì sẽ bị xử lý theo Nghị định 71/2014/NĐ-CP về xử lý vi phạm pháp luật
trong lĩnh vực cạnh tranh, còn đối với người tham gia bán hàng đa cấp lại bị xử
lý vi phạm theo Nghị định số 185/2013/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2013 của
Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản
xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã được
sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 185/2013/NĐ-CP; Nghị định
185/2013/NĐ-CP và Nghị định 124/2015/NĐ-CP đã được sửa đổi bổ sung tại
Nghị định 141/2018/NĐ-CP ngày 08/10/2018 sửa đổi bổ sung một số điều của
các nghị định quy định xử lý vi phạm pháp luật trong hoạt động kinh doanh theo
phương thức đa cấp; như vậy sẽ gây khó khăn cho cơ quan chức năng trong việc
xử lý vi phạm hành vi bán hàng đa cấp, vì cơ sở áp dụng thiếu thống nhất, đồng
bộ…
Với mong muốn có được cái nhìn bao quát về các hoạt động bán hàng đa
cấp, đồng thời tổng kết, đánh giá những kinh nghiệm có được từ thực tiễn xử lý
các vụ việc bán hàng đa cấp bất chính của cơ quan quản lý cạnh tranh trong thời
gian qua từ đó có những đề xuất thích hợp cho việc hoàn thiện các quy định pháp
luật về vấn đề này, nhóm tác giả đã quyết định lựa chọn đề tài: “ Phòng tránh rủi
ro trong giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp theo pháp luật Việt Nam”
làm đề tài nghiên cứu khoa học của mình. Đây thực sự là một vấn đề có ý nghĩa
sâu sắc cả về lý luận và thực tiễn, đồng thời còn có tính thời sự cao.
2. Tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài
Pháp luật về phòng chống rủi ro trong giao kết và thực hiện hợp đồng bán
hàng đa cấp được nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau:
2.1. Nhóm các công trình nghiên cứu về hợp đồng
3
Là một trong những vấn đề cơ bản của pháp luật hợp đồng, hiện nay liên
quan đến giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp dưới góc độ pháp luật
có một số nghiên cứu ở những mức độ khác nhau về hợp đồng có thể kể đến như:
Một là, Dương Thị Ngọc Chiến (2011),Giao kết hợp đồng dân sự theo Bộ
luật dân sự Việt Nam 2005. Luận văn Thạc sĩ Luật học, Đại học quốc gia Hà Nội.
Luận văn chủ yếu làm rõ những vấn đề lý luận về giao kết hợp đồng dân sự theo
quy định của Bộ luật dân sự 2005. Từ đó, có các giải pháp về mặt pháp luật.
Hai là, Nguyễn Thị Mai Hương (2010), So sánh chế định giao kết hợp đồng
theo pháp luật Việt Nam và pháp luật Hoa Kỳ. Luận văn thạc sĩ luật học, Đại học
quốc gia Hà Nội. Luận văn chủ yếu luận giải và phân tích sự đồng nhất, khác biệt
giữa pháp luật Việt Nam so với pháp luật Hoa kỳ. Từ đó, có các kiến nghị đối với
pháp luật Việt Nam.
Ngoài ra, còn có nhiều bài báo khoa học đăng trên các tạp chí, các hội nghị
như: “Đề nghị giao kết hợp đồng theo pháp luật Việt Nam”, của tác giả Ngô Huy
Cương trên Tạp chí Nhà nước và pháp luật số 05 (265)/2010. “Hoàn thiện pháp
luật về giao kết hợp đồng thương mại điện tử ở Việt Nam” của tác giả Phạm Hồng
Nhật, Tạp chí dân chủ và pháp luật 7/2016.
Có thể nói đây là những tài liệu quý giá phục vụ cho việc nghiên cứu khoa
học của nhóm tác giả. Mặc dù các công trình trên đều có những cách tiếp cận khác
nhau liên quan đến giao kết và thực hiện hợp đồng, song những công trình này
vẫn chưa giải quyết hết các vấn đề liên quan đến giao kết và thực hiện hợp đồng
bán hàng đa cấp.
2.2. Nhóm các công trình nghiên cứu liên quan đến rủi ro trong hợp đồng
Một số công trình liên quan đến rủi ro trong hợp đồng có thể kể đến như:
Một là, Đỗ Hoàng Long (2019), Các biện pháp phòng chống rủi ro trong giao
kết và thực hiện hợp đồng thương mại theo pháp luật Việt Nam. Luận văn Thạc sĩ
Luật học, Đại học Luật, Đại học Huế. Luận văn đã nghiên cứu làm rõ một số vấn
đề lý luận và pháp luật về các biện pháp phòng tránh rủi ro giao kết và thực hiện
hợp đồng thương mại. Phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn pháp
4
luật về vấn đề này. Từ đó, đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu
quả thực hiện pháp luật và các biện pháp phòng tránh rủi ro trong giao kết và thực
hiện hợp đồng thương mại ở Việt Nam. Đó cũng chính là những nội dung mà
nhóm tác giả xin được kế thừa trong bài nghiên cứu của mình.
Hai là, Trần Thị Thanh Thủy (2008), Rủi ro trong giao kết hợp đồng điện tử.
Khóa luận tốt nghiệp, Đại học Ngoại thương Hà Nội. Khóa luận này đã nghiên
cứu, làm sáng tỏ các vấn đề lý luận liên quan đến hợp đồng điện tử và những rủi
ro trong giao kết hợp đồng điện tử mà các doanh nghiệp thường gặp phải. Từ đó,
đề xuất các giải pháp phòng tránh rủi ro trong việc giao kết và thực hiện hợp đồng
nói chung và hợp đồng điện tử nói riêng. Qua đó, nhóm tác giả đã kế thừa được
một số nội dung về giải pháp để hoàn thiện thêm vào nghiên cứu của mình.
2.3. Nhóm các công trình về bán hàng đa cấp
Tính từ thời điểm Luật Cạnh tranh ra đời đến thời điểm hiện tại, đã có rất
nhiều đề tài nghiên cứu khoa học, luận văn, bài viết, nghiên cứu trao đổi… đề cập
đến bán hàng đa cấp và hành vi bán hàng đa cấp bất chính. Nhìn chung tất cả các
công trình này đều nêu ra được bản chất pháp lý của bán hàng đa cấp và bán hàng
đa cấp bất chính cũng như có phân tích, đánh giá những quy định của pháp luật
về hành vi này.Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu đáng chú ý về bán
hàng đa cấp như:
Một là, Ninh Thị Minh Phương (2012), Pháp luật về bán hàng đa cấp bất
chính ở Việt Nam. Luận văn thạc sĩ Luật Kinh tế, Đại học quốc gia Hà Nội. Luận
văn này đã nghiên cứu, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về bán hàng đa cấp bất
chính và pháp luật về bán hàng đa cấp bất chính. Phân tích, đánh giá thực trạng
pháp luật về bán hàng đa cấp bất chính và thực tiễn áp dụng pháp luật về bán hàng
đa cấp bất chính ở Việt Nam. Từ đó, đề xuất các phương hướng, giải pháp hoàn
thiện pháp luật về bán hàng đa cấp bất chính. Đây là công trình nghiên cứu được
xem là đầy đủ và hoàn thiện nhất về pháp luật bán hàng đa cấp bất chính. Tuy
nhiên, công trình này chỉ mới đề cập đến tổng quan các quy định pháp luật mà
chưa chỉ ra được vấn đề kiểm soát hành vi bán hàng đa cấp bất chính. Qua đó,
5
nhóm tác giả đã kế thừa được một số nội dung có liên quan đến những vấn đề lý
luận về bán hàng đa cấp bất chính và pháp luật về bán hàng đa cấp bất chính, đánh
giá thực trạng pháp luật về bán hàng đa cấp bất chính, và một số giải pháp hoàn
thiện để hoàn thiện thêm vào nghiên cứu của mình.
Hai là, Trần Thị Thu (2014), Pháp luật về kiểm soát bán hàng đa cấp tại Việt
Nam. Luận văn thạc sĩ Luật học, Đại học quốc gia Hà Nội. Luận văn này đã
nghiên cứu, làm sáng tỏ những lý luận của phương thức BHĐC và vấn đề kiểm
soát BHĐC, vai trò của hoạt động kiểm soát BHĐC, rà soát và đánh giá lại toàn
bộ các quy định có liên quan tới quản lý hoạt động BHĐC tại Việt Nam; đánh giá
và chỉ ra được những bất cập nảy sinh từ bản thân các quy định hiện hành; đánh
giá và chỉ ra được những khó khăn phát sinh trong quá trình thực thi, một số vấn
đề mới phát sinh trong thực tiễn cần bổ sung các quy định pháp lý để điều chỉnh
kịp thời qua đó đưa ra các đề xuất nhằm hoàn thiện pháp luật quản lý hoạt động
BHĐC tại Việt Nam. Đó cũng chính là nội dung mà nhóm tác giả xin được kế
thừa trong bài nghiên cứu của mình.
Ba là, Nguyễn Văn Vinh (2016), Thực trạng vi phạm pháp luật về kinh doanh
đa cấp ở Việt Nam và giải pháp khắc phục. Tạp chí Khoa học giáo dục Cảnh sát
nhân dân số 83. Đây là một bài viết khá hay và mới, bài viết này đã đề cập đến
các nguyên nhân gây ra sự vi phạm trong lĩnh vực bán hàng đa cấp từ đó đề xuất
các giải pháp hoàn thiện. Căn cứ vào đó, tác giả có thể vận dụng triển khai thêm
một số ý vào phần thực trạng và giải pháp của bài nghiên cứu của mình để bài
nghiên cứu được đầy đủ, hoàn chỉnh hơn.
Bốn là, Lê Văn Sua (2010), Hành vi bán hàng đa cấp bất chính theo Luật
Cạnh tranh 2004 và một số kiến nghị. Trang thông tin điện tử Bộ Tư pháp. Cũng
giống như bài viết được đề cập ở trên, thì bài Nghiên cứu trao đổi của Lê Văn Sua
cũng đã đề xuất các kiến nghị để công tác quản lý, kiểm soát hành vi bán hàng đa
cấp bất chính được hiệu quả và đồng bộ hơn trong thực tiễn dựa trên các quy định
của pháp luật và tham khảo kinh nghiệm của một số nước trên thế giới. Đó cũng
6
chính là nội dung mà nhóm tác giả xin được kế thừa trong bài nghiên cứu của
mình.
Ngoài các công trình nghiên cứu tiêu biểu trên thì hiện nay còn có rất nhiều
các công trình nghiên cứu khác về lĩnh vực bán hàng đa cấp. Tuy nhiên hầu hết
các công trình nghiên cứu chỉ tập trung vào nội dung những quy định của pháp
luật về hoạt động bán hàng đa cấp, hành vi bán hàng đa cấp bất chính; thực trạng
và đề xuất giải pháp. Thực tế cho thấy chưa có bài nghiên cứu chuyên sâu về vấn
đề phòng tránh rủi ro trong giao kết, thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp; thậm
chí nếu có cũng chỉ dừng lại ở việc nêu các quy định của pháp luật khi điều chỉnh
quan hệ này. Đây chính là một cơ hội tốt để nhóm tác giả đi vào tìm hiểu và phân
tích đề tài nhưng đồng thời cũng là một khó khăn cho nhóm tác giả vì kế thừa
được ít thành quả của những người đi trước.
3. Mục tiêu đề tài
Trên cơ sở luận giải những vấn đề lý luận cũng như pháp luật về các biện
pháp nhằm phòng tránh rủi ro trong giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa
cấp, đề tài chỉ rõ những bất cập của pháp luật cũng như thực tiễn thực thi từ đó đề
xuất các giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật nhằm phòng
tránh rủi ro trong giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu pháp luật Việt Nam về phòng tránh rủi ro trong giao kết
và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp. Ngoài ra, để làm luận chứng cho việc đề
xuất giải pháp, đề tài còn nghiên cứu quy định của pháp luật một số nước trên thế
giới để có sự đối chiếu, so sánh và rút ra bài học khảo cứu cho Việt Nam.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Thứ nhất, phạm vi về nội dung: Để đảm báo tính khoa học, chuyên sâu và
đạt được mục tiêu nghiên cứu, nên đề tài này tập trung nghiên cứu quy định của
pháp luật về phòng tránh rủi ro trong giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa
cấp theo pháp luật Việt Nam liên quan đến các nội dung:
7
(i) Những quy định của pháp luật điều chỉnh về việc giao kết và thực hiện
hợp đồng bán hàng đa cấp: các chủ thể trong hoạt động kiểm soát BHĐC - quyền
và nghĩa vụ; các rủi ro khi giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp; về
trình tự thủ tục xử lý…
(ii) Một số vấn đề bất cập của pháp luật về phòng tránh rủi ro trong giao kết
và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp, nguyên nhân và giải pháp
Thứ hai, phạm vi về thời gian: Đề tài này nghiên cứu từ năm 2014 đến năm
2018 vì năm 2014 chính là năm mà Chính phủ đã ban hành các văn bản quy phạm
pháp luật mới thay thế cho các hệ thống văn bản cũ để tăng cường hiệu quả quản
lý hoạt động bán hàng đa cấp. Ngoại trừ Luật Cạnh tranh, các Nghị định và Thông
tư cũ điều chỉnh hoạt động bán hàng đa cấp đều bị thay thế với cơ chế quản lý
chặt chẽ hơn, chế tài xử lý nghiêm khắc hơn.
Thứ ba, phạm vi về không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu quy định của
pháp luật nhằm phòng tránh rủi ro trong giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng
đa cấp để phòng tránh rủi ro ở Việt Nam.
5. Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu đề tài
5.1. Cách tiếp cận
Xuyên suốt của quá trình nghiên cứu, đề tài vận dụng quan điểm của chủ
nghĩa Mác – Lenin về duy vật biện chứng và duy vật lịch sử cũng như đường lối,
chủ trương của Đảng để đánh giá hiệu quả hoạt động phòng tránh rủi ro khi giao
kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp, đồng thời phân tích thực trạng và đề
xuất hoàn thiện pháp luật về vấn đề này.
5.2. Phương pháp nghiên cứu đề tài
Một là, phương pháp phân tích: được sử dụng trong đề tài nghiên cứu để
phân tích các quy định của pháp luật về giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng
đa cấp. Bên cạnh đó, phương pháp này còn được sử dụng để phân tích một số số
liệu và vụ án điển hình có liên quan đến hành vi bán hàng đa cấp bất chính.
8
Hai là, phương pháp đánh giá: được sử dụng để đánh giá những ưu điểm
cũng như những vướng mắc khi giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp,
thực tiễn áp dụng pháp luật trong lĩnh vực này.
Ba là, phương pháp thống kê: được sử dụng trong đề tài nghiên cứu để thống
kế một số vụ việc vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bán hàng đa cấp trong gia đoạn
từ năm 2014 đến năm 2018.
Bốn là, phương pháp điều tra: được sử dụng trong đề tài để nghiên cứu khảo
sát thực tiễn thực thi pháp luật nhằm phòng tránh rủi ro trong giao kết và thực
hiện hợp đồng bán hàng đa cấp.
Năm là, phương pháp so sánh: được sử dụng trong đề tài để nghiên cứu so
sánh quy định của pháp luật Việt Nam về giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng
đa cấp với pháp luật của một số nước điển hình trên thế giới.
6. Đóng góp của đề tài
Việc thực hiện đề tài giúp hoàn thiện các quy định của pháp luật cũng như
đưa ra được giải pháp thực thi hiệu quả pháp luật về hoạt động bán hàng đa cấp.
Về lập pháp, kết quả nghiên cứu là nguồn tham khảo để hoàn thiện hành lang
pháp lý liên quan đến hoạt động giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp,
những giải pháp được đưa ra sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật
nhằm phòng tránh rủi ro trong giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp.
Về phía chủ thể tham gia bán hàng đa cấp, nghiên cứu giúp cải thiện và nâng
cao hiểu biết pháp luật cũng như nhận thức đầy đủ ý nghĩa của việc tuân thủ pháp
luật của người dân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp trong giao kết và thực hiện hợp
đồng bán hàng đa cấp.
Về phía sinh viên và học giả quan tâm, kết quả nghiên cứu tạo nguồn tài liệu
tham khảo liên quan đến đề tài để góp phần nâng cao hiệu quả tìm hiểu khoa học
trong sinh viên.
7. Bố cục
Ngoài phần mở đầu, kết luận về danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của
đề tài nghiên cứu bao gồm có 3 chương:
9
Chương 1: Một số vấn đề lý luận và pháp luật về phòng tránh rủi ro trong
giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp.
Chương 2: Thực trạng pháp luật, thực tiễn thực thi pháp luật về phòng tránh
rủi ro trong giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp.
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về
phòng tránh rủi ro trong giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp.
PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ
PHÒNG TRÁNH RỦI RO TRONG GIAO KẾT VÀ
THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG BÁN HÀNG ĐA CẤP
10
1.1. Khái quát về phòng tránh rủi ro trong giao kết và thực hiện hợp
đồng bán hàng đa cấp
1.1.1. Một số khái niệm
1.1.1.1. Khái niệm về hợp đồng bán hàng đa cấp
Bán hàng đa cấp (tên gọi thông dụng tại Việt Nam) hay kinh doanh đa cấp
(multi- level marketing) hoặc kinh doanh theo mạng ( network marketing) là thuật
ngữ chung dùng để chỉ một phương thức tiếp thị sản phẩm. Đây là hoạt động kinh
doanh bán hàng trực tiếp đến tay người tiêu dùng, nhờ vậy mà người tiêu dùng có
thể trực tiếp mua hàng của công ty mà không phải thông qua các đại lý hay cửa
hàng bán lẻ. Hình thức này còn tiết kiệm rất nhiều chi phí từ việc quảng cáo,
khuyến mại, tiền sân bãi, kho chứa, vận chuyển hàng hóa. Số tiền này được dùng
để trả thưởng cho nhà phân phối và nâng cấp, cải tiến sản phẩm tiếp tục phục vụ
người tiêu dùng. Đây là phương thức kinh doanh tận dụng chính thói quen của
người tiêu dùng: khi sử dung sản phẩm, dịch vụ tốt thường đem chia sẻ cho người
thân, bạn bè và những người xung quanh. 1
Quan hệ bán hàng đa cấp giữa doanh nghiệp bán hàng đa cấp với người tham
gia vào mạng lưới bán hàng đa cấp được xác lập và thực hiện thông qua hình thức
pháp lý là hợp đồng. Pháp luật hiện hành về bán hàng đa cấp ở Việt Nam đã ghi
nhận khái niệm hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp là thỏa thuận bằng văn bản
về việc tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp giữa cá nhân và doanh nghiệp bán
hàng đa cấp.
Nội dung chính của hợp đồng là những thỏa thuận liên quan đến hoạt động
BHĐC và những điều khoản bắt buộc phải có theo quy định của pháp luật như
điều khoản quy định về tên, địa chỉ trụ sở, người đại diện theo pháp luật của doanh
nghiệp BHĐC; thông tin về người tham gia BHĐC; các thông tin về hàng hóa;
1 Nguồn: http://mlma.org.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=66%3Aban-hang-a-cp-la-
gi&catid=38&Itemid=77&lang=vi
11
Tải về để xem bản đầy đủ
107 trang
19280
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Báo cáo đề tài Phòng tránh rủi ro trong giao kết và thực hiện hợp đồng bán hàng đa cấp theo pháp luật Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bao_cao_de_tai_phong_tranh_rui_ro_trong_giao_ket_va_thuc_hie.pdf
