Bài giảng Tương tác người máy - Phần I: Phần cơ sở (Foundation)

Prepared by MSc Luong Manh Ba

Tương tác người máy

Human Computer Interaction - HCI

Department of Software Engineering

Faculty of Information Technology

Hanoi University of Technology

TEL: 04-8682595 FAX: 04-8692906

Email: cnpm@it-hut.edu

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 1

Prepared by MSc Luong Manh Ba

Cấu trúc môn học

• 60 tiết LT+ đồ án môn học + bài tập

• Cần các kiến thức cơ bản về CNTT, đồ hoạ,

tâm lý nhận thức, công thái học

• Cung cấp những nguyên lý chung về tương

tác người máy

• Cung cấp những kiến thức cần thiết để học

các môn chuyên ngành hẹp và áp dụng vào

thiết kế, xây dựng, đánh giá phần mềm.

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 2

Prepared by MSc Luong Manh Ba

Cấu trúc môn học (tiếp)

• Nội dung môn học: 3 phần 10 chương

I- Phần I Phần cơ sở (foundation) gồm 4

chương:

Chương 0: Tổng quan về HCI

Chương I: Tâm lý nhận thức của Con người

trong giao tiếp và xử lý

Chương II: Nhân tố Máy tính trong tương tác

người máy

Chương III: Các dạng đối thoại trong tương

tác người máy (Dialogue styles for HCI)

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 3

Prepared by MSc Luong Manh Ba

Cấu trúc môn học (tiếp)

II-Phần II Phân tích và thiết kế giao tiếp người

dùng (User Interface Analyse and Design)

Chương IV: Các nguyên tắc chính và vòng đời

hình sao trong thiết kế giao tiếp Người

dùng – Máy tính

Chương V: Mô hình GOM, Keytrock,… (GOM

and Keytrock Models)

Chương VI: Đặc tả yêu cầu người dùng và phân

tích nhiệm vụ

Chương VII: Ký pháp đối thoại và thiết kế

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 4

Prepared by MSc Luong Manh Ba

Cấu trúc môn học (tiếp)

III-Phần III Cài đặt và đánh giá tương tác người

dùng (Users Interface Implementation

and Evaluation ) gồm 2 chương:

Chương VII: Hỗ trợ Cài đặt (Implementation)

Chương VIII: Các kỹ thuật đánh giá phần mềm

(Evaluation Techniques)

• Đánh giá: Đồ án môn học + Bài tập

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 5

Prepared by MSc Luong Manh Ba

Tài liệu tham khảo (Reference)

[1] Jenny Preece et al: Human-Computer Interaction,

Addison-Wesley, 1994

[2] Dix, Finlay, Abowd and Beale: Human -Computer

Interaction (course and book), Prentice-Hall,

second edition, 1993

(http: //www.hcibook.com/hcibook/toc.html)

[3] Gary Perlman, Ohio State University: User Interface

development (course), SEI Curriculum Module,

11-1989

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 6

Prepared by MSc Luong Manh Ba

Tài liệu tham khảo (tiếp)

[4] C.Machgeels: Interfaces Humains- ordinateur (cours),

Département Informatique, ULB, 2001-2002

[5] J.Coutas, Interface Home-ordinareur,

Conception et réalisation, Dunod Paris 1990 (Bá)

(Nghiêng về hướng tâm lý khoa học nhận thức)

[6] Andy Downton, Engineering the Human-

Computer Interface , McGraw Hill 1992.

[7] J.P.Menadier, l’Interface uilisateur pour une

Informatique plus conviale, Dunod Paris 1991.

[8] Sommerville, Software Engineering (chapter 17-

User Interface), Addison 1996 (BM)

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 7

Prepared by MSc Luong Manh Ba

Tài liệu tham khảo (tiếp)

[9] Dự thảo ®Ò c¬ng m«n häc HCI- PGS Nguyễn Văn Ba

khoa CNTT.

[10] Bản đề cương HCI (Human Computer Interface -Hiệp

hội CNPM ACM & IEEE ). course CS1

(Use Interface Design and Development)

[11] W.Brener, R. Zarnekow, H. Witig: Software

Intelligent Agents. 1998.

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 8

Prepared by MSc Luong Manh Ba

Chương 0: Tổng quan về HCI

0.1. Thuật ngữ và khái niệm

0.2. Người dùng

0.3. Môi trường

0.4 Lĩnh vực liên quan

0.5. Chất lượng

0.6. Phương tiện và công cụ

0.7. Đầu vào

0.8. Đầu ra

0.9. Công cụ (Tools)

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 9

Prepared by MSc Luong Manh Ba

0.1 Định nghĩa và khái niệm

• HCI: Human-Computer Interaction

• CHI: Computer – Human Interaction

• IHO: Interaction Humains Ordinateur

• IHM: Interaction Homme Machine

• Tương tác người máy

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 10

Prepared by MSc Luong Manh Ba

Định nghĩa (tiếp)

• Không có định nghĩa chính xác .Tuy nhiên có thể dùng

hai định nghĩa:

• Định nghĩa 1

Tập các quá trình, đối thoại và các hành động, qua đó ND con

người sử dụng và tương tác với MT (Backer & Buxton, 1987).

• Định nghĩa 2

Là một lĩnh vực liên quan đến thiết kế, đánh giá và cài đặt Hệ

thống MT tương tác cho con người sử dụng và nghiên cứu các

hiện tượng chính xảy ra trên đó (ACMSIGCHI 1992).

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 11

Prepared by MSc Luong Manh Ba

Định nghĩa và vai trò của HCI (tiếp)

Vai trò của HCI:

Tạo ra các Hệ Thống an toàn và sử dụng được

(Usability) như các Hệ Thống chức năng.

Usability: Là khái niệm trong trong HCI có thể hiểu là

làm cho HT dễ học và dễ dùng.

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 12

Prepared by MSc Luong Manh Ba

0.2 Người dùng

• Trước đây:

- Là các kỹ thuật viên, chuyên gia

• Hiện nay: Đa dạng

- Người dùng đầu cuối (có ít kiến

thức về tin học)

- Các kỹ thuật viên, chuyên gia

- Yêu cầu đòi hỏi cao

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 13

Prepared by MSc Luong Manh Ba

0.3 Môi trường làm việc

• Trước đây:

- Máy tính lớn, không nối mạng

- Người sử dụng máy tính không phải là

người thao tác, điều khiển máy tính.

- Môi trường: văn bản dạng text

• Ngày nay :

- Máy tính cá nhân, mạng, internet

- Môi trường: đa dạng, văn bản, đồ hoạ, trực

quan

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 14

Prepared by MSc Luong Manh Ba

0.4 Lĩnh vực liên quan

• Trước đây : Phương pháp tính

• Ngày nay:

- Phương pháp tính, tính toán ký hiệu, Soạn

thảo Văn bản, xử lý đồ hoạ, hình ảnh, âm

thanh, đa phương tiện.

- §an quyện dữ liệu, lệnh và kết quả  Đối

thoại (Dialogue),

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 15

Prepared by MSc Luong Manh Ba

0.4 Lĩnh vực liên quan (tiếp)

4 thành phần chính: Môi trường, Con người,

Máy tính và Quá trình phát triển (ACM SIGCHI

1992)

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 16

Prepared by MSc Luong Manh Ba

Môi trường (Use and Context)

• Sử dụng những gì mà máy tính cung cấp được gọi

là “ứng dụng”. Tổ chức xã hội, công việc, kinh

doanh tương tác với ứng dụng đó

• Lĩnh vực ứng dụng (Application Area): phân loại

các ứng dụng và các ứng dụng đặc biệt

- cá nhân, nhóm

- giao tiếp hướng văn bản

- giao tiếp hướng truyền thông

- Môi trường thiết kế, lập trình, CAD/CAM

- Trợ giúp trực tuyến, điều khiển HT liên tục

• Sự thích nghi Người-Máy

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 17

Prepared by MSc Luong Manh Ba

Con người

• Mục đích: Hiểu con người như là một Bộ xử lý

thông tin

▪ Cảm nhận

▪ Lưu trữ (các loại bộ nhớ)

▪ Xử lý

• Ngôn ngữ, giao tiếp và tương tác

▪ Các sắc thái ngôn ngữ: cú pháp , ngứ nghĩa

▪ Các mô hình hình thức của ngôn ngữ

• Công thái học

▪ Bố trí hiện và điều khiển, quan hệ

▪ Nhận thức của con người và giới hạn,…

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 18

Prepared by MSc Luong Manh Ba

Máy tính và kiến trúc tương tác

(Computer System and Interface Architecture)

• Các thiết bị vào ra

• Các kỹ thuật đối thoại; vào, ra và tương tác

• Các kiểu đối thoại

• Đồ hoạ máy tính

• Kiến trúc đối thoại

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 19

Prepared by MSc Luong Manh Ba

Qui trình phát triển

• Bao gồm thiết kế và kỹ thuật

• Các tiếp cận thiết kế

• Kỹ thuật và công cụ cài đặt

• Kỹ thuật đánh giá

• Hệ thống mẫu và Case studies

HUT, Falt. of IT

HCI - One. 20