Bài giảng Phương pháp lập trình hướng đối tượng - Tuần 2: Lớp và đối tượng

LỚP VÀ ĐỐI TƯỢNG

Nguyễn Lê Hoàng Dũng

[email protected]

1

• KHÁI NIỆM LỚP VÀ ĐỐI

TƯỢNG

• TẦM VỰC

NỘI DUNG

• SỰ CHE CHẮN DỮ LIỆU VÀ

PHƯƠNG THỨC

• TẠO LẬP, SỬ DỤNG VÀ HỦY

ĐỐI TƯỢNG

• MỘT VÀI VÍ DỤ MINH HỌA

2

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

• KHÁI NIỆM LỚP VÀ ĐỐI

TƯỢNG

• TẦM VỰC

NỘI DUNG

• SỰ CHE CHẮN DỮ LIỆU VÀ

PHƯƠNG THỨC

• TẠO LẬP, SỬ DỤNG VÀ HỦY

ĐỐI TƯỢNG

• MỘT VÀI VÍ DỤ MINH HỌA

3

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

KHÁI NIỆM LỚP VÀ ĐỐI TƯỢNG

• Lớp (class) hay còn gọi là lớp đối tượng được

dùng để mô hình hóa một nhóm các thực thể

(entity) hay đối tượng (object) cùng loại trong

thế giới thực.

• Một đối tượng thuộc về một lớp là một thể hiện

(instance) hay một phần tử điển hình của lớp

đó.

• Các đối tượng thuộc về một lớp sẽ có cùng

một cách ứng xử (behaviour) được thiết lập

nhờ vào những phương thức (method) của

lớp đó.

4

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

KHÁI NIỆM LỚP VÀ ĐỐI TƯỢNG

Lecturer#1:

NickName: Hạnh.

Age: 30.

Mô hình hóa để nhóm

các thực thể giảng viên

Hair Color: Black.

Eye Color: Black.

Job: Lecturer.

Teach (web)

Lecturer:

Nickname.

Age.

Hair Color.

Eye Color.

Job.

Lecturer#2:

NickName: Phương.

Age: 29.

Teach (a course)

Hair Color: White.

Eye Color: Blue.

Job: Lecturer.

Teach (OOP)

5

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

KHÁI NIỆM LỚP VÀ ĐỐI TƯỢNG

•

Tên lớp (class name): tên duy nhất để

phân biệt các lớp trong cùng phạm vi

Thuộc tính (attributes) hay thành

phần dữ liệu (data members): lưu dữ

liệu cho mỗi đối tượng của lớp đang

mô tả

Lecturer

Nickname.

Age.

Hair Color.

Eye Color.

Job.

•

Các phương thức của lớp (method

hay functional members): các hàm

xử lý của lớp nhằm tác động lên chính

các đối tượng thuộc lớp này hoặc

thực hiện các xử lý khác

Teach (a

course)

6

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

VÍ DỤ CÁC THÀNH PHẦN TRONG

LỚP CLECTURER

• Tên lớp: CLecturer

• Các thuộc tính:

• Nickname

• Age

• Hair Color

• Eye Color

• Job

• Các phương thức:

• Khởi tạo thông tin (nickname, age,…)

• Teach

7

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

VÍ DỤ CÁC THÀNH PHẦN TRONG

LỚP CPOINT2D

• Tên lớp: CPoint2D

• Các thuộc tính:

• Hoành độ

• Tung độ

• Các phương thức:

• Khởi tạo thông tin (hoành độ, tung độ)

• Di chuyển đến tọa độ cho trước

• Tính khoảng cách đến 1 điểm khác

8

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

KHAI BÁO VÀ ĐỊNH NGHĨA LỚP

• Cú pháp khai báo lớp

class ClassName

.h

{

private:

//Các thuộc tính và phương thức private

public:

//Các thuộc tính và phương thức public

};

•

Cú pháp định nghĩa phương thức của lớp

(Sử dụng toán tử phân giải phạm vi ::)

type-name ClassName::MethodName()

.cpp

{

/* Các câu lệnh ... */

}

9

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

KHAI BÁO VÀ ĐỊNH NGHĨA LỚP

• Các thuộc tính và phương thức có thể khai

báo thành nhiều nhóm xem kẽ nhau giữa

private và public (ý nghĩa!)

• Mặc định là private (nếu nằm trên cùng của

khai báo thì không cần ghi từ khóa private).

class ClassName

{

// Các thuộc tính và phương thức riêng cua lớp

public:

// Các thuộc tính và phương thức chung cua lớp

private:

// Các thuộc tính và phương thức riêng khác cua lớp

.h

̉

public:

̉

// Các thuộc tính và phương thức chung khác cua lớp

};

10

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

KHAI BÁO VÀ ĐỊNH NGHĨA LỚP

• Có thể thực hiện bằng một trong hai cách sau:

• Khai báo lớp và cài đặt lớp trong cùng một

tập tin mã nguồn .cpp

Khai báo lớp trong tập tin tiêu đề .h (header)

nhằm mô tả giao tiếp lập trình (programming

interface) và cài đặt lớp trong tập tin mã

nguồn .cpp (nên sử dụng cách này)

•

11

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

DEMO

KHAI BÁO VÀ ĐỊNH NGHĨA LỚP

12

KHAI BÁO VÀ ĐỊNH NGHĨA LỚP

CPOINT2D

• Gộp chung khai báo và định nghĩa lớp

#include <stdio.h>

.h

#include <math.h>

class CPoint2D

{

float _hoanhDo, _tungDo; //Mặc định là private

public:

void KhoiTao(float hoanhDo, float tungDo){

_hoanhDo = hoanhDo; _tungDo = tungDo; //nên code 2 dòng

}

void DiChuyen(float hoanhDoMoi, float tungDoMoi){

_hoanhDo=hoanhDoMoi; _tungDo=tungDoMoi;//nên code 2 dong

}

float khoangCach(CPoint2D diemThuHai){

float khoangCach = sqrtf((_hoanhDo-diemThuHai._hoanhDo)*

(_hoanhDo-diemThuHai._hoanhDo) +

(_tungDo-diemThuHai._tungDo)*

(_tungDo-diemThuHai._tungDo));

return khoangCach;

}

};

13

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

KHAI BÁO VÀ ĐỊNH NGHĨA LỚP

CPOINT2D

• Khai báo và định nghĩa lớp được tách riêng

• Khai báo lớp CPoint2D

#ifndef __OOP_W2__CPoint2D__

#define __OOP_W2__CPoint2D__

.h

̉

̀

̉

// Có thê đặt #pragma once ơ đâu

́

// để thay thê #ifndef #define #endif

class CPoint2D

{

float _hoanhDo, _tungDo; //Mặc định là private

public:

void KhoiTao(float hoanhDo, float tungDo);

void DiChuyen(float hoanhDoMoi, float tungDoMoi);

float khoangCach(CPoint2D diemThuHai);

};

#endif

14

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

KHAI BÁO VÀ ĐỊNH NGHĨA LỚP

CPOINT2D

• Định nghĩa lớp

#include "CPoint2D.h"

#include <stdio.h>

#include <math.h>

.cpp

void CPoint2D::KhoiTao(float hoanhDo, float tungDo){

_hoanhDo = hoanhDo;

_tungDo = tungDo;

}

void CPoint2D::DiChuyen(float hoanhDoMoi, float tungDoMoi){

_hoanhDo = hoanhDoMoi;

_tungDo = tungDoMoi;

}

float CPoint2D::khoangCach(CPoint2D diemThuHai){

float khoangCach = sqrtf((_hoanhDo-diemThuHai._hoanhDo)*

(_hoanhDo-diemThuHai._hoanhDo) +

(_tungDo-diemThuHai._tungDo)*

(_tungDo-diemThuHai._tungDo));

return khoangCach;

}

15

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

• KHÁI NIỆM LỚP VÀ ĐỐI

TƯỢNG

• TẦM VỰC

NỘI DUNG

• SỰ CHE CHẮN DỮ LIỆU VÀ

PHƯƠNG THỨC

• TẠO LẬP, SỬ DỤNG VÀ HỦY

ĐỐI TƯỢNG

• MỘT VÀI VÍ DỤ MINH HỌA

16

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

TẦM VỰC

• Khái nhiệm tầm vực:

• Tầm ảnh hương, phạm vi truy xuất của

thuộc tính và phương thức trong lớp

• Tầm ảnh hưởng càng hẹp thì việc truy xuất

càng hạn chế

• Phân loại tầm vực:

Tầm vực Tầm ảnh hưởng

Phạm vi truy xuất

Bên trong lớp

private

Hẹp

public

Rộng

Vừa

Bên trong lẫn bên ngoài lớp

Bên trong lớp và lớp kế thừa

protected

17

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

TẦM VỰC

• Ví dụ:

class CTamVuc{

.h

int _thuocTinhPrivate;

void phuongThucPrivate()

{ cout << "Phương thức private" << endl; }

public:

int _thuocTinhPublic;

void phuongThucPublic()

{ cout << "Phương thức public" << endl; }

};

#include <CTamVuc.h>

.cpp

int main(int argc, const char * argv[]) {

CTamVuc visiTest;

visiTest._thuocTinhPrivate = 2912; //Lỗi!!!

visiTest._thuocTinhPublic = 1706;

visiTest.phuongThucPrivate(); //Lỗi!!!

visiTest.phuongThucPublic();

return 0;

}

18

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

CON TRỎ THIS

• Mỗi lớp đều có con trỏ this.

• Đại diện cho đối tượng đang gọi phương thức.

• Hữu dụng trong một số trường hợp (?)

19

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

CON TRỎ THIS

• Ví dụ:

class CPoint2D

{

.h

float _hoanhDo, _tungDo; //Mặc định là private

public:

void KhoiTao(float hoanhDo, float tungDo){

this->_hoanhDo = hoanhDo;

this->_tungDo = tungDo;

}

void Xuat(){

cout<<“("<<_hoanhDo<<";"<<_tungDo<<")";

}

//các phương thức khác

};

#include "CPoint2D.h"

.cpp

int main(int argc, const char * argv[]) {

CPoint2D A;

A.KhoiTao(5, 5);

A.Xuat(); // (5,5)

return 0;

}

20

ꢀ Phương pháp lập trình hướng đối tượng

Bài giảng Phương pháp lập trình hướng đối tượng - Tuần 2: Lớp và đối tượng - Nguyễn Lê Hoàng Dũng