Bài giảng Pháp luật Việt Nam đại cương - Bài 6: Khái quát về Luật dân sự, Luật tố tụng dân sự - Vũ Thị Bích Hường
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
Bài 6: KHÁI QUÁT Vꢅ LUꢆT DÂN S , LUꢆT Tꢇ TꢈNG DÂN S
A. LUꢆT DÂN S
I/ Khái niꢁm luꢀt dân sꢉ, Čꢊi tꢃꢋng và phꢃꢄng pháp Čiꢌu chꢍnh.
1-
Khái niꢉm: Luꢀt dân sꢁ là tꢂng hꢃp các quy phꢄm pháp luꢀt, Čiꢅu chꢆnh các
quan h tài sꢇn mang tính chꢈt hàng hóa tiꢅn t và mꢉt sꢊ quan h nhân thân trên
cꢋ sꢌ bình Čꢍng, Čꢉc lꢀp, quyꢅn tꢁ Čꢎnh Čoꢄt cꢏa các chꢏ thꢐ khi tham gia vào các
quan h Čó.
2-
Čây:
+Quan hꢉ tài sꢂn: Là quan h giꢑa ngꢒꢓi vꢔi ngꢒꢓi thông qua mꢉt tài sꢇn dꢒꢔi
ꢇꢊi tꢅꢋng Čiꢌu chꢍnh: Luꢀt dân sꢁ Čiꢅu chꢆnh nhꢑng nhóm quan h sau
dꢄng mꢉt tꢒ li u sꢇn xuꢈt, mꢉt tꢒ li u tiêu dùng hoꢕc dꢎch vꢖ tꢄo ra mꢉt tài sꢇn nhꢈt
Čꢎnh. Tài sꢇn trong luꢀt dân sꢁ VN Čꢒꢃc hiꢐu theo nghꢗa rꢉng, bao gꢘm: Tài sꢇn,
quyꢅn vꢅ tài sꢇn và nghꢗa vꢖ vꢅ tài sꢇn. Do vꢀy, quan h tài sꢇn do luꢀt dân sꢁ VN
Čiꢅu chꢆnh rꢈt phong phú và Ča dꢄng.
+Quan hꢉ nhân thân: là quan h giꢑa ngꢒꢓi vꢔi ngꢒꢓi không mang tính kinh
tꢙ, không tính Čꢒꢃc thành tiꢅn, nó phát sinh do mꢉt giá trꢎ tinh thꢚn gꢛn liꢅn vꢔi
mꢉt ngꢒꢓi hoꢕc mꢉt tꢂ chꢜc và không chuyꢐn dꢎch Čꢒꢃc.
Ví dꢖ: Quyꢅn Čꢒꢃc Čꢜng tên trên các tác ph m v!n h"c ngh thuꢀt, công trình mà
ngꢒꢓi Čó là tác giꢇ; Quyꢅn vꢅ nhãn hi u hàng hóa cꢏa mꢉt doanh nghi p.
Quan hꢁ nhân thân Čꢃꢋc chia thành 2 loꢂi:
‹ Quan hꢁ nhân thân không liên quan Čꢎn tài sꢏn là nhꢑng quan h
gꢛn liꢅn vꢔi tên g"i, danh dꢁ, nhân ph m, uy tín cꢏa công dân hoꢕc
cꢏa mꢉt tꢂ chꢜc nhꢈt Čꢎnh (các giá trꢎ này không làm phát sinh ꢌ chꢏ
thꢐ lꢃi ích vꢀt chꢈt).
‹ Quan hꢁ nhân thân có liên quan Čꢎn tài sꢏn là nhꢑng quan h là cꢋ
sꢌ làm phát sinh quan h tài sꢇn.
Ví dꢖ: Quyꢅn tác giꢇ, quyꢅn phát minh sáng chꢙ. # Čây quan h nhân thân là
cꢋ sꢌ khꢍng Čꢎnh ngꢒꢓi sáng tꢄo ra tác ph m, phát minh sáng chꢙ… là tác
giꢇ cꢏa tác ph m. $ây là quyꢅn nhân thân không thꢐ tách rꢓi, chuyꢐn dꢎch
cꢏa ngꢒꢓi sáng tꢄo. Nhꢒng Čꢘng thꢓi vꢔi vi c Čꢒꢃc th%a nhꢀn là tác giꢇ cꢏa
tác ph m, ngꢒꢓi Čó Čꢒꢃc trꢇ tiꢅn tác giꢇ. Nhꢒ vꢀy lꢃi ích vꢀt chꢈt ꢌ Čây xuꢈt
phát t% mꢉt quan h nhân thân có trꢒꢔc.
3-
Phꢅꢎng pháp Čiꢌu chꢍnh cꢏa luꢈt dân sꢐ: Là nhꢑng bi n pháp, cách thꢜc
mà nhà nꢒꢔc tác Čꢉng lên các quan h tài sꢇn, các quan h nhân thân làm cho các
quan h này phát sinh, thay Čꢂi hay chꢈm dꢜt.
Phꢒꢋng pháp Čiꢅu chꢆnh cꢏa lꢖât dân sꢁ có Čꢕc Čiꢐm:
∑ Bꢇo Čꢇm sꢁ bình Čꢍng vꢅ mꢕt pháp lý giꢑa các chꢏ thꢐ tham gia
quan h pháp luꢀt dân sꢁ.
∑ Bꢇo Čꢇm quyꢅn tꢁ Čꢎnh Čoꢄt cꢏa các chꢏ thꢐ trong vi c tham gia
vào các quan h tài sꢇn do các chꢏ thꢐ tꢁ quyꢙt Čꢎnh.
∑ Xuꢈt phát t% sꢁ bình Čꢍng cꢏa các chꢏ thꢐ, quyꢅn tꢁ Čꢎnh Čoꢄt
cꢏa các chꢏ thꢐ trong vi c tham gia vào các quan h Čó nên Čꢕc
trꢒng cꢏa các tranh chꢈp dân sꢁ là hòa giꢇi hoꢕc tꢁ th&a thuꢀn cꢏa
Trang 1 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
các bên. Nꢙu không th&a thuꢀn Čꢒꢃc h"!c không hòa giꢇi Čꢒꢃc thì
xét x' theo thꢏ tꢖc tꢊ tꢖng dân sꢁ thuꢉc th m quyꢅn cꢏa tòa án.
Chꢏ thꢑ cꢏa luꢈt dân sꢐ: là cá nhân ( công dân, ngꢒꢓi nꢒꢔc ngoài, ngꢒꢓi
không quꢊc tꢎch), pháp nhân, Nhà nꢒꢔc, hꢉ gia Čình, tꢂ hꢃp tác theo quy Čꢎnh cꢏa
luꢀt dân sꢁ.
4-
4.1 $ꢊi vꢔi cá nhân, Čꢐ trꢌ thành chꢏ thꢐ quan h pháp luꢀt dân sꢁ, cá nhân phꢇi
có n!ng lꢁc chꢏ thꢐ (n!ng lꢁc pháp luꢀt, n!ng lꢁc hành vi)
Theo luꢀt dân sꢁ, n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ cꢏa cá nhân Čꢒꢃc qui Čꢎnh nhꢒ sau:
‹ N!ng lꢁc hành vi dân sꢁ cꢏa ngꢒꢓi thành niên (ngꢒꢓi t% Čꢏ 18
tuꢂi trꢌ lên và có sꢁ phát triꢐn bình thꢒꢓng vꢅ trí tu ) có n!ng lꢁc
hành vi dân sꢁ Čꢚy Čꢏ.
‹ N!ng lꢁc hành vi dân sꢁ cꢏa ngꢒꢓi chꢒa thành niên:
∑ Ngꢒꢓi chꢒa Čꢏ 6 tuꢂi thì không có n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ. M"i
giao dꢎch dân sꢁ cꢏa ngꢒꢓi chꢒa Čꢏ 6 tuꢂi Čꢅu phꢇi do ngꢒꢓi Čꢄi di n
theo pháp luꢀt xác lꢀp, thꢁc hi n.
∑ Ngꢒꢓi t% Čꢏ 6 tuꢂi Čꢙn chꢒa Čꢏ 18 tuꢂi khi xác lꢀp, thꢁc hi n các
giao dꢎch dân sꢁ phꢇi Čꢒꢃc ngꢒꢓi Čꢄi di n theo pháp luꢀt Čꢘng ý.
∑ Ngꢒꢓi t% Čꢏ 15 tuꢂi Čꢙn chꢒa Čꢏ 18 tuꢊi có tài sꢇn riêng Čꢏ Čꢐ bꢇo
Čꢇm vi c thꢁc hi n nghꢗa vꢖ thì có thꢐ tꢁ mình xác lꢀp và thꢁc hi n
giao dꢎch dân sꢁ.
‹ Mꢈt n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ: Ngꢒꢓi bꢎ b nh tâm thꢚn hoꢕc mꢛc
các b nh khác mà không thꢐ nhꢀn thꢜc, làm chꢏ hành vi cꢏa
mình, thì theo yêu cꢚu cꢏa ngꢒꢓi có quyꢅn và lꢃi ích liên quan,
Tòa án ra quyꢙt Čꢎnh tuyên bꢊ mꢈt n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ trên
cꢋ sꢌ kꢙt luꢀn cꢏa cꢋ quan nhà nꢒꢔc có th m quyꢅn. M"i giao
dꢎch dân sꢁ cꢏa ngꢒꢓi mꢈt n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ Čꢅu do ngꢒꢓi
Čꢄi di n theo pháp luꢀt xác lꢀp, thꢁc hi n.
‹ Hꢄn chꢙ n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ: Ngꢒꢓi nghi n ma túy hoꢕc
nghi n các chꢈt kích thích khác d(n Čꢙn phá tán tài sꢇn cꢏa gia
Čình, thì theo yêu cꢚu cꢏa ngꢒꢓi có quyꢅn, lꢃi ích liên quan, cꢋ
quan tꢂ chúc hꢑu quan, Tòa án ra quyꢙt Čꢎnh tuyên bꢊ là ngꢒꢓi bꢎ
hꢄn chꢙ n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ. M"i giao dꢎch dân sꢁ liên quan
Čꢙn tài sꢇn cꢏa ngꢒꢓi bꢎ hꢄn chꢙ n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ phꢇi có
sꢁ Čꢘng ý cꢏa ngꢒꢓi Čꢄi di n theo pháp luꢀt.
5.
Quyꢌn nhân thân:
Quyꢅn nhân thân Čꢒꢃc quy Čꢎnh trong Bꢉ luꢀt dân sꢁ là quyꢅn dân sꢁ gꢛn
liꢅn vꢔi m)i cá nhân, không thꢐ chuyꢐn giao cho ngꢒꢓi khác, tr% nhꢑng
trꢒꢓng hꢃp Čꢒꢃc pháp luꢀt qui Čꢎnh: Bao gꢘm:
V Quyꢅn Čꢊi vꢔi h" tên;
V Quyꢅn thay Čꢂi h" tên;
V Quyꢅn xác Čꢎnh dân tꢉc;
V Quyꢅn Čꢒꢃc khai sinh;
V Quyꢅn Čꢒꢃc khai t';
V Quyꢅn cꢏa cá nhân Čꢊi vꢔi hình ꢇnh;
V Quyꢅn Čꢒꢃc bꢇo Čꢇm an toàn vꢅ tính mꢄng, sꢜc kho+, thân thꢐ;
V Quyꢅn hiꢙn bꢉ phꢀn cꢋ thꢐ;
V Quyꢅn hiꢙn xác, bꢉ phꢀn cꢋ thꢐ sau khi chꢙt;
Trang 2 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
V Quyꢅn nhꢀn bꢉ phꢀn cꢋ thꢐ ngꢒꢓi;
V Quyꢅn xác Čꢎnh lꢄi giꢔi tính;
V Quyꢅn Čꢒꢃc bꢇo v danh dꢁ, nhân ph m, uy tín;
V Quyꢅn bí mꢀt Čꢓi tꢒ;
V Quyꢅn kꢙt hôn;
V Quyꢅn bình Čꢍng cꢏa vꢃ chꢘng;
V Quyꢅn Čꢒꢃc hꢒꢌng sꢁ ch!m sóc giꢑa các thành viên trong gia Čình;
V Quyꢅn ly hôn;
V Quyꢅn Čꢒꢃc nuôi con nuôi và quyꢅn Čꢒꢃc nhꢀn làm con nuôi;
V Quyꢅn Čꢊi vꢔi quꢊc tꢎch;
V Quyꢅn bꢈt khꢇ xâm phꢄm vꢅ ch) ꢌ;
V Quyꢅn tꢁ do tín ngꢒ,ng, tôn giáo;
V Quyꢅn tꢁ do Či lꢄi,tꢁ do cꢒ trú;
V Quyꢅn lao Čꢉng;
V Quyꢅn tꢁ do kinh doanh;
V Quyꢅn tꢁ do nghiên cꢜu, sáng tꢄo.
6.
Tài sꢏn: Bao gꢐm vꢀt, tiꢌn, giꢑy tꢒ có giá và các quyꢌn tài sꢏn
Các loꢄi tài sꢇn:
‹ Bꢈt Čꢉng sꢇn;
‹ $ꢉng sꢇn;
‹ Hoa lꢃi;
‹ Lꢃi tꢜc;
‹ Vꢀt chính và vꢀt phꢖ;
‹ Vꢀt chia Čꢒꢃc và vꢀt không chia Čꢒꢃc;
‹ Vꢀt tiêu hao và vꢀt không tiêu hao;
‹ Vꢀt cùng loꢄi và vꢀt Čꢕc Čꢎnh;
‹ Vꢀt Čꢘng bꢉ.
‹ Quyꢅn tài sꢇn:Là quyꢅn trꢎ giá Čꢒꢃc b-ng tiꢅn và có thꢐ chuyꢐn giao
trong giao dꢎch dân sꢁ, kꢐ cꢇ quyꢅn sꢌ hꢑu trí tu .
II/ Mꢓt sꢊ chꢎ Čꢔnh quan trꢕng cꢖa luꢀt dân sꢉ.
1-Chꢒ Čꢄnh quyꢌn sꢓ hꢔu.
1.1 Khái niꢉm:
Sꢀ hꢁu là mꢉt phꢄm trù kinh tꢙ hình thành và tꢘn tꢄi khách quan, phꢇn ánh
nhꢑng quan h giꢑa các cá nhân, các giai cꢈp, tꢀp Čoàn vꢅ vi c chiꢙm giꢑ nhꢑng
cꢏa cꢇi vꢀt chꢈt trong xã hꢉi mà trꢒꢔc hꢙt là các tꢒ li u sꢇn xuꢈt. Nhꢒ vꢀy, Sꢀ
hꢁu là mꢉt quan h xã hꢉi Čꢒꢃc biꢐu hi n ꢌ vi c nꢛm giꢑ cꢏa cꢇi vꢀt chꢈt thông
qua quan h cꢏa sꢌ hꢑu chꢏ mꢉt vꢀt Čꢊi vꢔi ngꢒꢓi khác.
Quyꢂn sꢀ hꢁu là mꢉt phꢄm trù pháp lý gꢘm tꢂng hꢃp các quy phꢄm pháp luꢀt
Čiꢅu chꢆnh nhꢑng quan h vꢅ sꢌ hꢑu trong xã hꢉi
Theo nghꢃa khách quan, quyꢅn sꢌ hꢑu Čꢒꢃc hiꢐu là h thꢊng các quy phꢄm
pháp luꢀt do Nhà nꢒꢔc Čꢕt ra nh-m Čiꢅu chꢆnh các quan h xã hꢉi trong lꢗnh vꢁc
chiꢙm hꢑu, s' dꢖng và Čꢎnh Čoꢄt tài sꢇn.
Theo nghꢃa chꢄ quan thì quyꢅn sꢌ hꢑu là cách x' sꢁ cꢏa chꢏ sꢌ hꢑu trong vi c
chiꢙm hꢑu, s' dꢖng,và Čꢎnh Čoꢄt tài sꢇn trong phꢄm vi luꢀt Čꢎnh. Nhꢑng quyꢅn
Trang 3 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
chꢏ quan này xuꢈt hi n dꢁa trên cꢋ sꢌ do sꢁ qui Čꢎnh cꢏa các quy phꢄm pháp
luꢀt khách quan.
1.2Nꢕi dung quyꢌn sꢓ hꢔu: Bao gꢘm 3 quyꢅn n!ng:
‹ Quyꢌn chiꢎm hꢗu: Là quyꢅn kiꢐm soát và chiꢙm giꢑ vꢀt trên thꢁc tꢙ.
Quyꢅn n!ng này Čꢒꢃc thꢐ hi n ꢌ ch): Vꢀt thꢁc tꢙ do ai kiꢐm soát,
chiꢙm giꢑ, làm chꢏ và chi phꢊi vꢀt. Quyꢅn chiꢙm hꢑu này có thꢐ là
hꢃp pháp hay bꢈt hꢃp pháp.
Chiꢒm hꢔu hꢋp pháp: là chiꢙm hꢑu dꢁa trên cꢋ sꢌ pháp luꢀt.(vd: Čꢒꢃc chꢏ sꢌ
hꢑu giao vꢀt trên cꢋ sꢌ cꢏa mꢉt hꢃp Čꢘng hꢃp pháp; có Čꢒꢃc tài sꢇn do thuê;
Čꢒꢃc giao tài sꢇn Čꢐ thꢁc hi n công vi c chuyên môn…)
Chiꢒm hꢔu bꢖt hꢋp pháp: là chiꢙm hꢑu không dꢁa trên cꢋ sꢌ cꢏa pháp luꢀt.
$ꢒꢃc chia thành 2 loꢄi: Chiꢙm hꢑu bꢈt hꢃp pháp ngay tình, Chiꢙm hꢑu bꢈt hꢃp
pháp không ngay tình.
‹ Quyꢌn sꢘ dꢙng: Là quyꢅn khai thác nhꢑng lꢃi ích vꢀt chꢈt cꢏa tài
sꢇn trong phꢄm vi pháp luꢀt cho phép.
‹ Quyꢌn Čꢔnh Čoꢂt: Là quyꢅn n!ng cꢏa chꢏ sꢌ hꢑu Čꢐ quyꢙt Čꢎnh sꢊ
phꢀn cꢏa vꢀt.
1.3 Các hình thꢚc sꢛ hꢗu:
‹ Sꢌ hꢑu nhà nꢒꢔc: Là sꢌ hꢑu Čꢊi vꢔi nhꢑng tài sꢇn mà Nhà nꢒꢔc là
Čꢄi di n chꢏ sꢌ hꢑu.(Čiꢅu 17 hiꢙn pháp, Čiꢅu 200 BLDS n!m 2005)
‹ Sꢌ hꢑu tꢀp thꢐ.(Čiꢅu 208 BLDS - 2005 )
‹ Sꢌ hꢑu tꢒ nhân. (Čiꢅu 211 BLDS - 2005)
‹ Sꢌ hꢑu chung.(Čiꢅu 214 BLDS - 2005)
‹ Sꢌ hꢑu cꢏa tꢂ chꢜc chính trꢎ, tꢂ chꢜc chính trꢎ - xã hꢉi.(227 BLDS -
2005)
‹ Sꢌ hꢑu cꢏa tꢂ chꢜc chính trꢎ xã hꢉi – nghꢅ nghi p, tꢂ chꢜc xã hꢉi, tꢂ
chꢜc xã hꢉi nghꢅ nghi p.(Čiꢅu 230 BLDS - 2005)
2- Chꢒ Čꢄnh Hꢋp Čꢗng dân sꢐ:
2.1 Khái niꢁm: Trong nhꢑng giao lꢒu dân sꢁ thꢒꢓng nhꢀt trong cuꢉc sꢊng cꢏa
con ngꢒꢓi, vi c chuyꢐn giao quyꢅn tài sꢇn giꢑa ngꢒꢓi này vꢔi ngꢒꢓi khác Čóng
mꢉt vai trò quan tr"ng. Nhꢑng vi c chuyꢐn giao quyꢅn tài sꢇn Čó không phꢇi tꢁ
nhiên hình thành mà phꢇi thông qua nhꢑng th&a thuꢀn giꢑa các bên. Sꢁ thꢐ hi n
và thꢊng nhꢈt ý chí Čó Čꢒꢃc g"i là “Hꢃp Čꢘng”.
Hꢋp Čꢗng dân sꢐ là sꢐ thꢘa thuꢈn giꢔa các bên vꢌ viꢉc xác lꢈp, thay Čꢙi hoꢚc
chꢖm dꢛt quyꢌn và nghꢁa vꢜ dân sꢐ.
2.2 ꢜiꢌu kiꢁn có hiꢁu lꢉc cꢖa Hꢋp Čꢐng dân sꢉ
* Hꢃp Čꢘng dân sꢁ có hi u lꢁc khi có Čꢏ các Čiꢅu ki n sau Čây:
- Ngꢒꢓi tham gia Hꢃp Čꢘng dân sꢁ có n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ;
- Mꢖc Čích và nꢉi dung cꢏa Hꢃp Čꢘng dân sꢁ không vi phꢄm Čiꢅu cꢈm cꢏa
pháp luꢀt, không trái Čꢄo Čꢜc xã hꢉi;
- Ngꢒꢓi tham gia Hꢃp Čꢘng dân sꢁ hoàn toàn tꢁ nguy n.
- Hꢃp Čꢘng dân sꢁ phꢇi phù hꢃp vꢔi hình thꢜc theo quy Čꢎnh cꢏa pháp luꢀt:
* Giao dꢎch dân sꢁ Čꢒꢃc thꢐ hi n b-ng lꢓi nói, b-ng v!n bꢇn hoꢕc b-ng hành
vi cꢖ thꢐ.
* Giao dꢎch dân sꢁ thông qua phꢒꢋng ti n Či n t' dꢒꢔi hình thꢜc thông Či p
dꢑ li u Čꢒꢃc coi là giao dꢎch b-ng v!n bꢇn.
Trang 4 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
* Trong trꢒꢓng hꢃp pháp luꢀt quy Čꢎnh giao dꢎch dân sꢁ phꢇi Čꢒꢃc thꢐ hi n
b-ng v!n bꢇn, phꢇi có công chꢜng hoꢕc chꢜng thꢁc, phꢇi Č!ng ký hoꢕc xin phép thì
phꢇi tuân theo các quy Čꢎnh Čó.
2.3 Hꢋp Čꢐng dân sꢉ vô hiꢁu
2.3.1 Khái ni m: Hꢃp Čꢘng dân sꢁ không có mꢉt trong các Čiꢅu ki n Čꢒꢃc
nêu trên thì vô hi u.
2.3.2 Các trꢒꢓng hꢃp vô hi u phꢂ biꢙn:
- Hꢃp Čꢘng dân sꢁ vô hi u do vi phꢄm Čiꢅu cꢈm cꢏa pháp luꢀt, trái Čꢄo Čꢜc
xã hꢉi: Hꢃp Čꢘng dân sꢁ có mꢖc Čích và nꢉi dung vi phꢄm Čiꢅu cꢈm cꢏa pháp luꢀt,
trái Čꢄo Čꢜc xã hꢉi; Čiꢅu cꢈm cꢏa pháp luꢀt là nhꢑng quy Čꢎnh cꢏa pháp luꢀt không
cho phép chꢏ thꢐ thꢁc hi n nhꢑng hành vi nhꢈt Čꢎnh. $ꢄo Čꢜc xã hꢉi là nhꢑng
chu n mꢁc ꢜng x' chung giꢑa ngꢒꢓi vꢔi ngꢒꢓi trong Čꢓi sꢊng xã hꢉi, Čꢒꢃc cꢉng
Čꢘng th%a nhꢀn và tôn tr"ng.
- Hꢃp Čꢘng dân sꢁ vô hi u do giꢇ tꢄo: khi các bên xác lꢀp giao dꢎch dân sꢁ
mꢉt cách giꢇ tꢄo nh-m che giꢈu mꢉt giao dꢎch khác thì giao dꢎch giꢇ tꢄo vô hi u,
còn giao dꢎch bꢎ che giꢈu v(n có hi u lꢁc nꢙu th&a mãn các Čiꢅu ki n cꢏa hꢃp Čꢘng
dân sꢁ.
- Hꢃp Čꢘng dân sꢁ vô hi u do ngꢒꢓi chꢒa thành niên, ngꢒꢓi mꢈt n!ng lꢁc
hành vi dân sꢁ, ngꢒꢓi bꢎ hꢄn chꢙ n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ xác lꢀp, thꢁc hi n.
- Hꢃp Čꢘng dân sꢁ vô hi u do bꢎ nhꢚm l(n: Khi mꢉt bên có l)i vô ý làm cho
bên kia nhꢚm l(n vꢅ nꢉi dung cꢏa giao dꢎch dân sꢁ mà xác lꢀp giao dꢎch thì bên bꢎ
nhꢚm l(n có quyꢅn yêu cꢚu bên kia thay Čꢂi nꢉi dung cꢏa giao dꢎch Čó, nꢙu bên kia
không chꢈp nhꢀn thì bên bꢎ nhꢚm l(n có quyꢅn yêu cꢚu Toà án tuyên bꢊ giao dꢎch
vô hi u.
- Hꢃp Čꢘng dân sꢁ vô hi u do bꢎ l%a dꢊi, Če d"a: khi mꢉt bên tham gia hꢃp
Čꢘng dân sꢁ do bꢎ l%a dꢊi hoꢕc bꢎ Če d"a thì có quyꢅn yêu cꢚu Toà án tuyên bꢊ hꢃp
Čꢘng dân sꢁ Čó là vô hi u. L%a dꢊi trong hꢃp Čꢘng là hành vi cꢊ ý cꢏa mꢉt bên
hoꢕc cꢏa ngꢒꢓi thꢜ ba nh-m làm cho bên kia hiꢐu sai l ch vꢅ chꢏ thꢐ, tính chꢈt cꢏa
Čꢊi tꢒꢃng hoꢕc nꢉi dung cꢏa hꢃp Čꢘng dân sꢁ nên Čã xác lꢀp hꢃp Čꢘng Čó. $e d"a
trong hꢃp Čꢘng là hành vi cꢊ ý cꢏa mꢉt bên hoꢕc ngꢒꢓi thꢜ ba làm cho bên kia
buꢉc phꢇi thꢁc hi n hꢃp Čꢘng nh-m tránh thi t hꢄi vꢅ tính mꢄng, sꢜc kho+, danh
dꢁ, uy tín, nhân ph m, tài sꢇn cꢏa mình hoꢕc cꢏa cha, m., vꢃ, chꢘng, con cꢏa mình.
- Hꢃp Čꢘng dân sꢁ vô hi u do không tuân thꢏ quy Čꢎnh vꢅ hình thꢜc: Trong
trꢒꢓng hꢃp pháp luꢀt quy Čꢎnh hình thꢜc giao dꢎch dân sꢁ là Čiꢅu ki n có hi u lꢁc
cꢏa giao dꢎch mà các bên không tuân theo thì theo yêu cꢚu cꢏa mꢉt hoꢕc các bên,
Toà án, cꢋ quan nhà nꢒꢔc có th m quyꢅn khác quyꢙt Čꢎnh buꢉc các bên thꢁc hi n
quy Čꢎnh vꢅ hình thꢜc cꢏa giao dꢎch trong mꢉt thꢓi hꢄn; quá thꢓi hꢄn Čó mà không
thꢁc hi n thì giao dꢎch vô hi u.
2.3.3 Hꢀu quꢇ pháp lý cꢏa giao dꢎch dân sꢁ vô hi u
- Giao dꢎch dân sꢁ vô hi u không làm phát sinh, thay Čꢂi, chꢈm dꢜt quyꢅn,
nghꢗa vꢖ dân sꢁ cꢏa các bên kꢐ t% thꢓi Čiꢐm xác lꢀp.
- Khi giao dꢎch dân sꢁ vô hi u thì các bên khôi phꢖc lꢄi tình trꢄng ban Čꢚu,
hoàn trꢇ cho nhau nhꢑng gì Čã nhꢀn; nꢙu không hoàn trꢇ Čꢒꢃc b-ng hi n vꢀt thì
phꢇi hoàn trꢇ b-ng tiꢅn, tr% trꢒꢓng hꢃp tài sꢇn giao dꢎch, hoa lꢃi, lꢃi tꢜc thu Čꢒꢃc bꢎ
tꢎch thu theo quy Čꢎnh cꢏa pháp luꢀt. Bên có l)i gây thi t hꢄi phꢇi bꢘi thꢒꢓng.
Trang 5 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
2.4 Các loꢂi hꢋp Čꢐng dân sꢉ: Dꢁa vào Čꢕc Čiꢐm và nꢉi dung cꢏa hꢃp Čꢘng
dân sꢁ, có thꢐ chia ra các loꢄi hꢃp Čꢘng sau:
‹ Hꢋp Čꢐng song vꢙ: là hꢃp Čꢘng mà trong Čó các bên Čꢅu có quyꢅn
và nghꢗa vꢖ.Quyꢅn cꢏa bên này tꢒꢋng ꢜng vꢔi nghꢗa vꢖ cꢏa bên kia.
VD: H$ mua, bán, thuê tài sꢇn.
‹ Hꢋp Čꢐng Čꢄn vꢙ: Là H$ mà trong dó mꢉt bên mang quyꢅn và mꢉt
bên mang nghꢗa vꢖ. VD:H$ vay, mꢒꢃn.
‹ Hꢋp Čꢐng có Čꢌn bù: Các bên trong hꢃp Čꢘng Čꢅu nhꢀn Čꢒꢃc lꢃi ích
vꢀt chꢈt t% bên kia. VD: H$ cho thuê tài sꢇn.
‹ Hꢋp Čꢐng không có Čꢌn bù: Là H$ mà trong Čó mꢉt bên nhꢀn
Čꢒꢃc t% bên kia mꢉt sꢊ lꢃi ích vꢀt chꢈt nhꢈt Čꢎnh. Ngꢒꢃc lꢄi mꢉt bên
không nhꢀn Čꢒꢃc mꢉt lꢃi ích vꢀt chꢈt nào.VD: cho mꢒꢃn, g'i, giꢑ
không có thù lao.
‹ Hꢋp Čꢐng h n hꢋp: Là hꢃp Čꢘng mà trong Čó các bên tham gia ký
kꢙt hꢃp Čꢘng mà trong nꢉi dung cꢏa hꢃp Čꢘng Čó có nhiꢅu quan h
cꢏa hꢃp Čꢘng khác. VD: Hꢃp Čꢘng thꢚu khoán xây dꢁng. Trong hꢃp
Čꢘng này có 2 quan h hꢃp Čꢘng: mua bán nguyên vꢀt li u, bên Čꢕt
hàng phꢇi trꢇ cho bên nhꢀn Čꢕt hàng giá trꢎ cꢏa vꢀt li u. Ngoài ra còn
phꢇi trꢇ cho bên kia mꢉt khoꢇn thù lao nhꢈt Čꢎnh (H$ khoán vi c).
2.3 Các hꢋp Čꢐng dân sꢉ thông dꢙng:
∑ Hꢃp Čꢘng mua bán tài sꢇn;
∑ Hꢃp Čꢘng mua bán nhà;
∑ Hꢃp Čꢘng trao Čꢂi tài sꢇn;
∑ Hꢃp Čꢘng tꢕng cho tài sꢇn;
∑ Hꢃp Čꢘng vay tài sꢇn;
∑ Hꢃp Čꢘng thuê tài sꢇn;
∑ Hꢃp Čꢘng mꢒꢃn tài sꢇn;
∑ Hꢃp Čꢘng dꢎch vꢖ;
∑ Hꢃp Čꢘng vꢀn chuyꢐn;
∑ Hꢃp Čꢘng gia công;
∑ Hꢃp Čꢘng g'i giꢑ tài sꢇn;
∑ Hꢃp Čꢘng bꢇo hiꢐm;
∑ Hꢃp Čꢘng u/ quyꢅn
2.4 Hình thꢚc ký kꢎt hꢋp Čꢐng dân sꢉ.
‹ Hình thꢜc b-ng lꢓi nói: Các Čiꢅu khoꢇn cꢏa H$ Čꢒꢃc giao kꢙt b-ng lꢓi
nói. Sau khi các bên Čã thꢊng nhꢈt vꢔi nhau vꢅ nꢉi dung cꢏa hꢃp Čꢘng,
các bên s0 bꢛt Čꢚu thꢁc hi n H$.
‹ Hình thꢜc viꢙt; Khi ký kꢙt hꢃp Čꢘng, các bên th&a thuꢀn và thꢊng nhꢈt vꢅ
nꢉi dung chi tiꢙt cꢏa hꢃp Čꢘng, sau Čó lꢀp v!n bꢇn viꢙt tay hoꢕc Čánh
máy. Các bên cꢚn phꢇi ký tên mình hoꢕc Čꢄi di n hꢃp pháp ký tên vào
v!n bꢇn Čã lꢀp.
‹ Hình thꢜc v!n bꢇn có chꢜng thꢁc; Čꢊi vꢔi nhꢑng H$ mà pháp luꢀt quy
Čꢎnh phꢇi có chꢜng thꢁc cꢏa cꢋ quan công chꢜng Nhà nꢒꢔc nhꢒ hꢃp
Čꢘng mua bán nhà ꢌ, buꢉc các bên phꢇi Čꢙn cꢋ quan công chꢜng Čꢐ
chꢜng thꢁc, hoꢕc phꢇi có xác nhꢀn cꢏa UBND Čꢎa phꢒꢋng.
3. Chꢎ Čꢔnh Quyꢌn sꢛ hꢗu trí tuꢁ.
3.1 Khái ni m - Čꢕc Čiꢐm:
Trang 6 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
‹
‹
Khái ni m: Quyꢅn sꢌ hꢑu trí tu là quyꢅn cꢏa tꢂ chꢜc, cá nhân Čꢊi
vꢔi tài sꢇn trí tu , bao gꢘm quyꢅn tác giꢇ và quyꢅn liên quan Čꢙn quyꢅn
tác giꢇ, quyꢅn sꢌ hꢑu công nghi p và quyꢅn Čꢊi vꢔi giꢊng cây trꢘng
$ꢕc Čiꢐm:
∑ Tài sꢏn thuꢓc QSHTT th% hiꢁn dꢃ&i dꢂng vô hình, gꢐm:
° Gꢘm các thông tin, thông sꢊ kꢙt hꢃp chꢕt ch0 vꢔi nhau thꢐ hi n dꢒꢔi
nhꢑng vꢀt thꢐ hꢑu hình (tꢜc các bꢇn sao)
° Bꢇn thân các bꢇn sao hay các hình thꢜc chꢜa Čꢁng thông tin là tài sꢇn hꢑu
hình nên có thꢐ thuꢉc vꢅ chꢏ thꢐ khác
∑ QSHTT là quyꢌn sꢛ hꢗu kꢎt quꢏ lao Čꢓng mang tính sáng
tꢂo, có Čóng góp nhꢑt Čꢔnh cho sꢉ phát tri%n kinh tꢎ - xã hꢓi:
° Nhiꢅu sꢇn ph m trí tu nhꢒng ngꢒꢓi tꢄo ra không hꢒꢌng quyꢅn sꢌ hꢑu sꢇn
ph m Čó nên không Čꢕt ra vꢈn Čꢅ SHTT.
° Không phꢇi m"i Čꢊi tꢒꢃng cꢏa quyꢅn SHTT Čꢅu là sꢇn ph m cꢏa trí tu .
∑ QSHTT không nhꢑt thiꢎt bao gꢐm quyꢌn hiꢎm hꢗu:
° Vì SHTT là sꢌ hꢑu các thông tin nên ngoài CSH, chꢏ thꢐ khác c1ng có thꢐ
chiꢙm giꢑ Čꢒꢃc (nhꢈt là nhꢑng thông tin Čã Čꢒꢃc công bꢊ);
° Ðꢐ bꢇo v quyꢅn lꢃi cꢏa chꢏ SHTT, pháp luꢀt cꢈm nhꢑng hành vi s'
dꢖng, Čꢎnh Čoꢄt trái phép;
° CSH cꢚn giꢑ bí mꢀt nhꢑng thông tin liên quan Čꢙn tài sꢇn mà pháp luꢀt
không bꢛt buꢉc công bꢊ
∑ Bꢂo vꢉ QSHTT là bꢂo vꢉ thành quꢂ lao Čꢕng có “tính m i”:
° Sꢇn ph m chꢒa Čꢒꢃc công bꢊ hay bꢇo hꢉ trꢒꢔc Čó cho Čꢙn khi Čꢒꢃc công
bꢊ hay bꢇo hꢉ (Lꢒu ý: phꢄm vi công bꢊ hay bꢇo hꢉ là trong và ngoài
nꢒꢔc).
° Sꢇn ph m tái tꢄo hay phái sinh (phù hꢃp vꢔi luꢀt Čꢎnh) v(n có thꢐ có tính
mꢔi (nhꢒ tác ph m phái sinh: cꢇi biên, chuyꢐn thꢐ,…)
° Sꢇn ph m Čꢒꢃc “sáng tꢅo lꢅi trên sꢆ sáng tꢅo cꢄa ngꢇ i khác trái pháp
luꢈt” là không có tính mꢔi nên không Čꢒꢃc bꢇo hꢉ (Ví dꢖ: hành vi sao
chép, nhái, làm giꢇ, Čꢄo v!n,...)
3.2 Phân loꢂi quyꢌn SHTT
3.2.1 Quyꢅn tác giꢇ là quyꢅn Čꢊi vꢔi tác ph m do mình sáng tꢄo ra
hoꢕc sꢌ hꢑu , gꢘm:
- Tác ph m v!n h"c, khoa h"c, sách giáo khoa, giáo trình, ngh thuꢀt dân gian
và tác ph m khác Čꢒꢃc thꢐ hi n dꢒꢔi dꢄng chꢑ viꢙt hoꢕc ký tꢁ khác;
- Bài giꢇng, bài phát biꢐu và bài nói khác;
- Tác ph m báo chí; âm nhꢄc; sân khꢈu; Či n ꢇnh; tꢄo hình, m2 thuꢀt ꢜng
dꢖng; nhiꢙp ꢇnh; kiꢙn trúc;
- Bꢇn h"a Čꢘ, sꢋ Čꢘ, bꢇn Čꢘ, bꢇn v0 liên quan Čꢙn Čꢎa hình, công trình khoa
h"c;
- Chꢒꢋng trình máy tính, sꢒu tꢀp dꢑ li u.
3.2.2 Quyꢅn liên quan Čꢙn quyꢅn tác giꢇ (sau Čây g"i là quyꢅn liên
quan) là quyꢅn Čꢊi vꢔi cuꢉc biꢐu di3n, bꢇn ghi âm, ghi hình,
chꢒꢋng trình phát sóng, tín hi u v tinh mang chꢒꢋng trình Čꢒꢃc
mã hóa.
3.2.3 Quyꢅn sꢌ hꢑu công nghi p là quyꢅn Čꢊi vꢔi sáng chꢙ, kiꢐu dáng
công nghi p, thiꢙt kꢙ bꢊ trí mꢄch tích hꢃp bán d(n, nhãn hi u, tên
Trang 7 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
thꢒꢋng mꢄi, chꢆ d(n Čꢎa lý, bí mꢀt kinh doanh do mình sáng tꢄo ra
hoꢕc sꢌ hꢑu,...
3.2.4.Quyꢅn Čꢊi vꢔi giꢊng cây trꢘng là quyꢅn cꢏa tꢂ chꢜc, cá nhân Čꢊi
vꢔi giꢊng cây trꢘng mꢔi do mình ch"n tꢄo hoꢕc phát triꢐn .
* Mꢓt sꢊ lꢃu ý vꢌ viꢁc bꢏo hꢓ QSHTT
- Tác giꢇ hay chꢏ sꢌ hꢑu muꢊn Čꢒꢃc bꢇo hꢉ sꢇn ph m thì phꢇi làm thꢏ tꢖc
Č!ng ký “bꢇo hꢉ quyꢅn SHTT” tꢄi Sꢌ hoꢕc Bꢉ “khoa h"c và công ngh ” Čꢐ
Čꢒꢃc cꢈp v!n b-ng bꢇo hꢉ;
- Trong thꢓi hꢄn bꢇo hꢉ, chꢏ thꢐ khác không Čꢒꢃc có hành vi xâm phꢄm
QSHTT (làm nhái, giꢇ, s' dꢖng không xin phép, sao chép trái pháp luꢀt,...).
- Vi c chuyꢐn nhꢒꢃng QSHTT phꢇi Čꢒꢃc lꢀp thành v!n bꢇn dꢒꢔi dꢄng hꢃp
Čꢘng.
4. Chꢎ Čꢔnh th'a kꢎ:
4.1 Khái niꢁm th'a kꢎ: Th%a kꢙ là vi c chuyꢐn dꢎch tài sꢇn cꢏa ngꢒꢓi chꢙt cho
nhꢑng ngꢒꢓi còn sꢊng.
4.2 Khái niꢁm quyꢌn th'a kꢎ:
‹ KN1: Là mꢉt loꢄi quan h pháp luꢀt dân sꢁ, trong Čó các chꢏ thꢐ tham gia là
nhꢑng ngꢒꢓi Čꢒꢃc hꢒꢌng di sꢇn cꢏa ngꢒꢓi chꢙt theo mꢉt trình tꢁ nhꢈt Čꢎnh,
xác Čꢎnh nꢉi dung quyꢅn nhꢀn, khꢒꢔc t% hꢒꢌng di sꢇn th%a kꢙ cꢏa nhꢑng
ngꢒꢓi th%a kꢙ.
‹ KN2: Quyꢅn th%a kꢙ là mꢉt chꢙ Čꢎnh pháp luꢀt dân sꢁ, tꢂng hꢃp các quy
phꢄm pháp luꢀt vꢅ th%a kꢙ, quy Čꢎnh vi c bꢇo v và Čiꢅu chꢆnh trình tꢁ
chuyꢐn tài sꢇn và quyꢅn tài sꢇn cꢏa ngꢒꢓi chꢙt cho nhꢑng ngꢒꢓi khác còn
sꢊng.
‹ KN3:Quyꢅn th%a kꢙ là quyꢅn cꢏa chꢏ thꢐ th%a kꢙ.
4.3. Ngꢃꢒi Č% lꢂi di sꢏn th'a kꢎ : Vi c th%a kꢙ chꢆ Čꢒꢃc thꢁc hi n khi ngꢒꢓi có tài
sꢇn chꢙt.
- Ngꢒꢓi Čꢅ lꢄi di sꢇn th%a kꢙ là ngꢒꢓi mà sau khi chꢙt có tài sꢇn Čꢐ lꢄi cho ngꢒꢓi
khác theo trình tꢁ th%a kꢙ theo di chúc hoꢕc theo pháp luꢀt.
- Ngꢒꢓi Čꢐ lꢄi di sꢇn th%a kꢙ chꢆ có thꢐ là cá nhân, là ngꢒꢓi thành niên hoꢕc chꢒa
thành niên có tài sꢇn riêng..
- Di sꢇn th%a kꢙ theo Čiꢅu 634 BLDS – 2005 gꢘm Tài sꢇn riêng cꢏa ngꢒꢓi chꢙt,
phꢚn tài sꢇn cꢏa ngꢒꢓi chꢙt trong tài sꢇn chung vꢔi ngꢒꢓi khác.
4.4. Ngꢃꢒi th'a kꢎ: Là ngꢒꢓi Čꢒꢃc ngꢒꢓi chꢙt Čꢐ lꢄi cho di sꢇn theo di chúc hoꢕc
theo qui Čꢎnh cꢏa pháp luꢀt.
- Ngꢒꢓi th%a kꢙ là cá nhân phꢇi là nꢒꢓi còn sꢊng vào thꢓi Čiꢐm mꢌ th%a kꢙ hoꢕc
Čꢒꢃc sinh ra và còn sꢊng sau thꢓi Čiꢐm mꢌ th%a kꢙ nhꢒng Čã thành thai trꢒꢔc khi
ngꢒꢓi Čꢐ lꢄi di sꢇn th%a kꢙ chꢙt. (Čiꢅu 635 BLDS – 2005). Ngꢒꢓi th%a kꢙ là cá nhân
có thꢐ nhꢀn di sꢇn th%a kꢙ theo di chúc hoꢕc theo pháp luꢀt.
- Ngꢒꢓi th%a kꢙ là cꢋ quan, tꢂ chꢜc, pháp nhân chꢆ Čꢒꢃc nhꢀn di sꢇn th%a kꢙ theo
di chúc và phꢇi còn tꢘn tꢄi vào thꢓi Čiꢐm mꢌ th%a kꢙ.
- Ngꢒꢓi th%a kꢙ có quyꢅn t% chꢊi nhꢀn di sꢇn th%a kꢙ, tr% trꢒꢓng hꢃp vi c t% chꢊi
nh-m trꢊn tránh nghꢗa vꢖ tài sꢇn cꢏa mình Čꢊi vꢔi ngꢒꢓi khác; Vi c t% chꢊi phꢇi
Čꢒꢃc lꢀp thành v!n bꢇn có công chꢜng hoꢕc chꢜng thꢁc cꢏa UBND xã, phꢒꢓng, thꢎ
trꢈn nꢋi có Čꢎa Čiꢐm mꢌ th%a kꢙ và trong thꢓi hꢄn 6 tháng kꢐ t% ngày mꢌ th%a kꢙ.
Trang 8 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
4.5 Ngꢃꢒi không Čꢃꢋc quyꢌn hꢃꢛng di sꢏn:
a. Ngꢒꢓi bꢎ kꢙt án vꢅ hành vi cꢊ ý xâm phꢄm tính mꢄng sꢜc kho+ hoꢕc vꢅ
hành vi ngꢒꢃc Čãi nghiêm tr"ng, hành hꢄ ngꢒꢓi Čꢐ lꢄi di sꢇn, xâm phꢄm nghiêm
tr"ng danh dꢁ, nhân ph m cꢏa ngꢒꢓi Čó;
b. Ngꢒꢓi vi phꢄm nghiêm tr"ng nghꢗa vꢖ nuôi dꢒ,ng ngꢒꢓi Čꢐ lꢄi di sꢇn;
c. Ngꢒꢓi bꢎ kꢙt án vꢅ hành vi cꢊ ý xâm phꢄm tính mꢄng ngꢒꢓi th%a kꢙ khác
nh-m hꢒꢌng mꢉt phꢚn hoꢕc toàn bꢉ phꢚn di sꢇn mà ngꢒꢓi Čó có quyꢅn Čꢒꢃc
hꢒꢌng;
d. Ngꢒꢓi có hành vi l%a dꢊi, cꢒ,ng ép hoꢕc ng!n cꢇn ngꢒꢓi Čꢐ lꢄi di sꢇn
trong vi c lꢀp di chúc; giꢇ mꢄo di chúc, s'a chꢑa di chúc, hu/ di chúc nh-m hꢒꢌng
mꢉt phꢚn hoꢕc tòan bꢉ di sꢇn trái vꢔi ý chí cꢏa ngꢒꢓi Čꢐ lꢄi di sꢇn.
Lꢒu ý: Nhꢑng ngꢒꢓi nêu trên v(n Čꢒꢃc hꢒꢌng di sꢇn nꢙu ngꢒꢓi Čꢐ lꢄi di sꢇn Čã biꢙt
hành vi cꢏa ngꢒꢓi Čó, nhꢒng v(n cho h" hꢒꢌng di sꢇn theo di chúc.
4.6 Thꢒi Či%m, Čꢔa Či%m mꢛ th'a kꢎ:
• Thꢓi Čiꢐm mꢌ th%a kꢙ là thꢓi Čiꢐm ngꢒꢓi có tài sꢇn chꢙt. Trong trꢒꢓng hꢃp
Toà án tuyên bꢊ mꢉt ngꢒꢓi là Čã chꢙt thì thꢓi Čiꢐm mꢌ th%a kꢙ là ngày Čꢒꢃc
xác Čꢎnh tꢄi khoꢇn 2 $iꢅu 81 cꢏa Bꢉ luꢀt DS.
• $ꢎa Čiꢐm mꢌ th%a kꢙ là nꢋi cꢒ trú cuꢊi cùng cꢏa ngꢒꢓi Čꢐ lꢄi di sꢇn; nꢙu
không xác Čꢎnh Čꢒꢃc nꢋi cꢒ trú cuꢊi cùng thì Čꢎa Čiꢐm mꢌ th%a kꢙ là nꢋi có
toàn bꢉ hoꢕc phꢚn lꢔn di sꢇn.
4.7 Thꢒi hiꢁu khꢛi kiꢁn vꢌ th'a kꢎ:
• Thꢓi hi u khꢌi ki n Čꢐ ngꢒꢓi th%a kꢙ yêu cꢚu chia di sꢇn, xác nhꢀn quyꢅn
th%a kꢙ cꢏa mình hoꢕc bác b& quyꢅn th%a kꢙ cꢏa ngꢒꢓi khác là mꢒꢓi n!m,
kꢐ t% thꢓi Čiꢐm mꢌ th%a kꢙ.
• Thꢓi hi u khꢌi ki n Čꢐ yêu cꢚu ngꢒꢓi th%a kꢙ thꢁc hi n nghꢗa vꢖ vꢅ tài sꢇn
cꢏa ngꢒꢓi chꢙt Čꢐ lꢄi là ba n!m, kꢐ t% thꢓi Čiꢐm mꢌ th%a kꢙ.
4.8. Các loꢂi th'a kꢎ:
4.8.1 Th'a kꢎ theo di chúc: là vi c chuyꢐn di sꢇn th%a kꢙ cꢏa ngꢒꢓi chꢙt cho
nhꢑng ngꢒꢓi còn sꢊng theo sꢒ Čꢎnh Čoꢄt cꢏa ngꢒꢓi Čó khi còn sꢊng.
‹ Ngꢒꢓi lꢀp di chúc: Ngꢃꢒi Čã thành niên (tr% trꢒꢓng hꢃp ngꢒꢓi Čó bꢎ b nh
tâm thꢚn hoꢕc mꢛc b nh khác mà không thꢐ nhꢀn thꢜc và làm chꢏ Čꢒꢃc
hành vi cꢏa mình); Ngꢃꢒi t' Čꢖ 15 tu(i Čꢎn chꢃa Čꢖ 18 tu(i có thꢐ lꢀp di
chúc nꢙu Čꢒꢃc cha, m. hoꢕc ngꢒꢓi giám hꢉ Čꢘng ý.
‹ Quyꢅn cꢏa ngꢒꢓi lꢀp di chúc:
- Chꢆ Čꢎnh ngꢒꢓi th%a kꢙ; truꢈt quyꢅn hꢒꢌng di sꢇn cꢏa ngꢒꢓi th%a kꢙ;
- Phân Čꢎnh phꢚn di sꢇn cho ngꢒꢓi th%a kꢙ;
- Dành mꢉt phꢚn tài sꢇn trong khꢊi di sꢇn Čꢐ di tꢕng, thꢓ cúng;
- Giao nghꢗa vꢖ cho ngꢒꢓi th%a kꢙ;
- Chꢆ Čꢎnh ngꢒꢓi giꢑ di chúc, ngꢒꢓi quꢇn lý di sꢇn, ngꢒꢓi phân chia di sꢇn.
- Thay thꢙ, s'a Čꢂi, bꢂ sung, hu/ b& di chúc.
‹ Các hình thꢛc cꢏa di chúc: Di chúc b-ng v!n bꢇn; di chúc mi ng
‹ Di chúc b)ng v*n bꢏn:
- Di chúc b-ng v!n bꢇn không có ngꢒꢓi làm chꢜng: Ngꢒꢓi lꢀp di chúc phꢇi tꢁ
tay viꢙt và ký vào bꢇn di chúc. nꢙu di chúc nhiꢅu trang thì m)i trang phꢇi
Trang 9 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
Čꢒꢃc Čánh sꢊ thꢜ tꢁ và có chꢑ ký hoꢕc Čiꢐm chꢆ và theo qui Čꢎnh tꢄi Čiꢅu
653 BLDS – 2005.
- Di chúc b-ng v!n bꢇn có ngꢒꢓi làm chꢜng: Có thꢐ nhꢓ ngꢒꢓi khác viꢙt
nhꢒng phꢇi có ít nhꢈt 2 ngꢒꢓi làm chꢜng; ngꢒꢓi lꢀp di chúc phꢇi ký hoꢕc
Čiꢐm chꢆ vào di chúc trꢒꢔc mꢕt nhꢑng ngꢒꢓi làm chꢜng; Nhꢑng ngꢒꢓi làm
chꢜng xác nhꢀn chꢑ ký, Čiꢐm chꢆ cꢏa ngꢒꢓi lꢀp di chúc và ký vào bꢇn di
chúc.
- Di chúc b-ng v!n bꢇn có công chꢜng:
- Di chúc b-ng v!n bꢇn có chꢜng thꢁc:
‹ Di chúc miꢁng. Trong trꢒꢓng hꢃp tính mꢄng mꢉt ngꢒꢓi bꢎ cái chꢙt Če doꢄ
do b nh tꢀt hoꢕc các nguyên nhân khác mà không thꢐ lꢀp di chúc b-ng v!n bꢇn
thì có thꢐ di chúc mi ng; Ngꢒꢓi di chúc mi ng thꢐ hi n ý chí cꢏa mình trꢒꢔc
mꢕt ít nhꢈt hai ngꢒꢓi làm chꢜng và ngay sau Čó nhꢑng ngꢒꢓi làm chꢜng ghi
chép lꢄi, cùng ký tên hoꢕc Čiꢐm chꢆ; trong thꢓi hꢄn 5 ngày, kꢐ t% ngày ngꢒꢓi di
chúc mi ng thꢐ hi n ý chí cuꢊi cùng thì di chúc phꢇi Čꢒꢃc công chꢜng, chꢜng
thꢁc; sau 3 tháng, kꢐ t% thꢓi Čiꢐm di chúc mi ng mà ngꢒꢓi di chúc còn sꢊng,
minh m(n, sáng suꢊt thì di chúc mi ng mꢕc nhiên bꢎ hu/ b&.
‹ Nhꢗng ngꢃꢒi không Čꢃꢋc làm chꢚng cho viꢁc lꢀp di chúc:
- Ngꢒꢓi th%a kꢙ theo di chúc hoꢕc theo pháp luꢀt cꢏa ngꢒꢓi lꢀp di chúc;
- Ngꢒꢓi có quyꢅn, nghꢗa vꢖ tài sꢇn liên quan tꢔi nꢉi dung di chúc;
- Ngꢒꢓi chꢒa Čꢏ 18 tuꢂi, ngꢒꢓi không có n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ.
‹ Ngꢃꢒi th'a kꢎ không phꢙ thuꢓc vào nꢓi dung cꢖa di chúc:
Trong trꢒꢓng hꢃp không Čꢒꢃc ngꢒꢓi lꢀp di chúc cho hꢒꢌng di sꢇn hoꢕc chꢆ cho
hꢒꢌng di sꢇn ít hꢋn 2/3 suꢈt cꢏa ngꢒꢓi th%a kꢙ theo luꢀt, thì nhꢑng ngꢒꢓi dꢒꢔi
Čây Čꢒꢃc hꢒꢌng ít nhꢈt b-ng 2/3 suꢈt th%a kꢙ theo luꢀt tr% khi h" t% chꢊi nhꢀn
di sꢇn th%a kꢙ hoꢕc h" không có quyꢅn hꢒꢌng di sꢇn th%a kꢙ:
- Con chꢒa thành niên, cha, m., vꢃ, chꢘng;
- Con Čã thành niên mà không có khꢇ n!ng lao Čꢉng.
4.8.2 Th'a kꢎ theo pháp luꢀt: Là vi c Čꢐ lꢄi tài sꢇn cꢏa ngꢒꢓi chꢙt cho nhꢑng
ngꢒꢓi th%a kꢙ không phꢇi theo di chúc, mà theo các qui Čꢎnh cꢏa pháp luꢀt vꢅ th%a
kꢙ.
‹ Th'a kꢎ theo pháp luꢀt Čꢃꢋc áp dꢙng trong nhꢗng trꢃꢒng hꢋp sau Čây:
- Không có di chúc;
- Di chúc không hꢃp pháp;
- Nhꢑng ngꢒꢓi th%a kꢙ theo di chúc Čꢅu chꢙt trꢒꢔc hoꢕc chꢙt cùng thꢓi Čiꢐm
vꢔi ngꢒꢓi lꢀp di chúc; cꢋ quan, tꢂ chꢜc Čꢒꢃc hꢒꢌng th%a kꢙ theo di chúc
không còn vào thꢓi Čiꢐm mꢌ th%a kꢙ;
- Nhꢑng ngꢒꢓi Čꢒꢃc chꢆ Čꢎnh làm ngꢒꢓi th%a kꢙ theo di chúc mà không có
quyꢅn hꢒꢌng di sꢇn hoꢕc t% chꢊi quyꢅn nhꢀn di sꢇn;
- Phꢚn di sꢇn không Čꢒꢃc Čꢎnh Čoꢄt trong di chúc;
- Phꢚn di sꢇn có liên quan Čꢙn phꢚn cꢏa di chúc không có hi u lꢁc pháp luꢀt;
- Phꢚn di sꢇn có liên quan Čꢙn ngꢒꢓ th%a kꢙ theo di chúc nhꢒng h" không có
quyꢅn hꢒꢌng di sꢇn, t% chꢊi quyꢅn nhꢀn di sꢇn, chꢙt trꢒꢔc hoꢕc chꢙt cùng
thꢓi Čiꢐm vꢔi ngꢒꢓi lꢀp di chúc; liên quan Čꢙn cꢋ quan, tꢂ chꢜc Čꢒꢃc hꢒꢌng
di sꢇn theo di chúc, nhꢒng không còn vào thꢓi Čiꢐm mꢌ th%a kꢙ.
‹ Ngꢒꢓi th%a kꢙ theo pháp luꢀt: $ꢒꢃc qui Čꢎnh theo thꢜ tꢁ và nguyên tꢛc sau:
- Ngꢒꢓi th%a kꢙ cùng hàng Čꢒꢃc hꢒꢌng phꢚn di sꢇn b-ng nhau;
Trang 10 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
- Nhꢑng ngꢒꢓi ꢌ hàng th%a kꢙ sau chꢆ Čꢒꢃc th%a kꢙ nꢙu không còn ai ꢌ hàng
th%a kꢙ trꢒꢔc do Čã chꢙt, không có quyꢅn hꢒꢌng di sꢇn, bꢎ truꢈt quyꢅn
hꢒꢌng di sꢇn hoꢕc t% chꢊi nhꢀn di sꢇn.
- Thꢜ tꢁ hàng th%a kꢙ nhꢒ sau:
∑ Hàng th%a kꢙ thꢜ nhꢈt gꢘm: Vꢃ, chꢘng, cha Č+, m. Č+, cha nuôi, m.
nuôi, con Č+, con nuôi cꢏa ngꢒꢓi chꢙt.
∑ Hàng th%a kꢙ thꢜ hai: Ông nꢉi, bà nꢉi, ông ngoꢄi, bà ngoꢄi, anh ruꢉt, chꢎ
ruꢉt, em ruꢉt cꢏa ngꢒꢓi chꢙt; cháu ruꢉt cꢏa ngꢒꢓi chꢙt mà ngꢒꢓi chꢙt
ông nꢉi, bà nꢉi, ông ngoꢄi, bà ngoꢄi.
∑ Hàng th%a kꢙ thꢜ ba: cꢖ nꢉi, cꢖ ngoꢄi cꢏa ngꢒꢓi chꢙt; bác ruꢉt, chú ruꢉt,
cꢀu ruꢉt, cô ruꢉt, dì ruꢉt cꢏa ngꢒꢓi chꢙt; cháu ruꢉt cꢏa ngꢒꢓi chꢙt mà
ngꢒꢓi chꢙt là bác ruꢉt, chú ruꢉt, cꢀu ruꢉt, cô ruꢉt, dì ruꢉt; chꢛt ruꢉt cꢏa
ngꢒꢓi chꢙt mà ngꢒꢓi chꢙt là cꢖ nꢉi, cꢖ ngoꢄi.
‹ Th'a kꢎ thꢎ vꢔ: Trong trꢒꢓng hꢃp con cꢏa ngꢒꢓi Čꢐ lꢄi di sꢇn th%a kꢙ chꢙt
trꢒꢔc hoꢕc chꢙt cùng mꢉt thꢓi Čiꢐm vꢔi ngꢒꢓi Čꢐ lꢄi di sꢇn thì cháu Čꢒꢃc hꢒꢌng
phꢚn di sꢇn mà cha hoꢕc m. cháu Čꢒꢃc hꢒꢌng nꢙu còn sꢊng; nꢙu cháu c1ng
chꢙt trꢒꢔc hoꢕc chꢙt cùng mꢉt thꢓi Čiꢐm vꢔi ngꢒꢓi Čꢐ lꢄi di sꢇn th%a kꢙ thì chꢛt
Čꢒꢃc hꢒꢌng phꢚn di sꢇn mà cha hoꢕc m. chꢛt Čꢒꢃc hꢒꢌng nꢙu còn sꢊng.
‹ Vi c th%a kꢙ trong trꢒꢓng hꢃp vꢃ, chꢘng Čã chia tài sꢇn chung khi hôn nhân
còn tꢘn tꢄi mà sau Čó mꢉt ngꢒꢓi chꢙt thì ngꢒꢓi còn sꢊng v(n Čꢒꢃc th%a kꢙ di
sꢇn.
‹ Trong trꢒꢓng hꢃp vꢃ, chꢘng xin ly hôn mà chꢒa Čꢒꢃc hoꢕc Čã Čꢒꢃc Toà án
cho ly hôn b-ng bꢇn án hoꢕc quyꢙt Čꢎnh chꢒa có hi u lꢁc pháp luꢀt, nꢙu mꢉt
ngꢒꢓi chꢙt thì ngꢒꢓi còn sꢊng v(n Čꢒꢃc th%a kꢙ di sꢇn.
‹ Ngꢒꢓi Čang là vꢃ hoꢕc chꢘng cꢏa mꢉt ngꢒꢓi tꢄi thꢓi Čiꢐm ngꢒꢓi Čó chꢙt thì
dù sau Čó Čã kꢙt hôn vꢔi ngꢒꢓi khác v(n Čꢒꢃc th%a kꢙ di sꢇn.
‹ Con riêng và bꢊ dꢒꢃng, m. kꢙ nꢙu có quan h ch!m sóc, nuôi dꢒ,ng nhau
nhꢒ cha con, m. con thì Čꢒꢃc th%a kꢙ di sꢇn cꢏa nhau.
B. LUꢆT Tꢇ TꢈNG DÂN S
1. Khái niꢁm ngành luꢀt Tꢊ tꢙng dân sꢉ: Luꢀt Tꢊ tꢖng dân sꢁ là ngành luꢀt hình
thꢜc, quy Čꢎnh cách thꢜc, trình tꢁ, thꢏ tꢖc Čꢐ Tòa án và các chꢏ thꢐ thꢁc hi n các
hành vi tꢊ tꢖng nh-m giꢇi quyꢙt các tranh chꢈp dân sꢁ, các yêu cꢚu dân sꢁ, bꢇo v
quyꢅn và lꢃi ích hꢃp pháp cho nhà nꢒꢔc, cá nhân, cꢋ quan, tꢂ chꢜc theo quy Čꢎnh
cꢏa pháp luꢀt.
1.1 ꢜꢊi tꢃꢋng và phꢃꢄng pháp Čiꢌu chꢍnh
1.1.1 ꢜꢊi tꢃꢋng Čiꢌu chꢍnh: Các mꢊi quan h thuꢉc phꢄm vi Čiꢅu chꢆnh cꢏa
ngành luꢀt Tꢊ tꢖng dân sꢁ Čꢒꢃc chia làm ba nhóm:
‹ Nhóm quan h tꢊ tꢖng phát sinh giꢑa Tòa án nhân dân vꢔi các cꢋ quan
tiꢙn hành tꢊ tꢖng khác
‹ Nhóm quan h tꢊ tꢖng phát sinh giꢑa Tòa án nhân dân vꢔi các bên
Čꢒꢋng sꢁ
Trang 11 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
‹ Nhóm quan h phát sinh giꢑa Tòa án nhân dân, Čꢒꢋng sꢁ, cꢋ quan
tiꢙn hành tꢊ tꢖng khác vꢔi các chꢏ thꢐ khác tham gia vào quá trình giꢇi
quyꢙt các vꢖ vi c dân sꢁ.
Luꢀt Tꢊ tꢖng dân sꢁ tùy thuꢉc vào mꢖc Čích tham gia cꢏa các chꢏ thꢐ vào quá
trình giꢇi quyꢙt các vꢖ vi c dân sꢁ Čꢐ quy Čꢎnh quyꢅn và nghꢗa vꢖ cꢖ thꢐ cho t%ng
chꢏ thꢐ cꢏa quan h pháp luꢀt tꢊ tꢖng dân sꢁ.
1.1.2 Phꢃꢄng pháp Čiꢌu chꢍnh: Luꢀt Tꢊ tꢖng dân sꢁ s' dꢖng hai phꢒꢋng
pháp Čiꢅu chꢆnh: Phꢒꢋng pháp m nh l nh và phꢒꢋng pháp bình Čꢍng Čꢎnh Čoꢄt.
Trong Čó phꢒꢋng pháp m nh l nh chꢆ áp dꢖng Čiꢅu chꢆnh các mꢊi quan h tꢊ
tꢖng mà mꢉt bên chꢏ thꢐ là Tòa án nhân dân và trong mꢊi quan h Čó Tòa án nhân
dân nhân danh quyꢅn lꢁc nhà nꢒꢔc có quyꢅn Čꢒa ra các yêu cꢚu mang tính chꢈt
m nh l nh Čꢊi vꢔi các chꢏ thꢐ tham gia tꢊ tꢖng nh-m bꢇo Čꢇm cho vi c giꢇi quyꢙt
các vꢖ vi c dân sꢁ theo Čúng quy Čꢎnh cꢏa pháp luꢀt.
Phꢒꢋng pháp bình Čꢍng Čꢎnh Čoꢄt chꢆ áp dꢖng trong quan h tꢊ tꢖng mà chꢏ
thꢐ Čꢅu là các bên Čꢒꢋng sꢁ, bꢇo Čꢇm cho h" hoàn toàn bình Čꢍng trong vi c thꢁc
hi n các quyꢅn và nghꢗa vꢖ tꢊ tꢖng cꢏa mình Čꢐ Tòa án có cꢋ sꢌ giꢇi quyꢙt vꢖ vi c
dân sꢁ mꢉt cách khách quan và Čúng pháp luꢀt. Tòa án nhân dân có trách nhi m
bꢇo Čꢇm cho các Čꢒꢋng sꢁ Čꢒꢃc bình Čꢍng trong quá trình tꢊ tꢖng giꢇi quyꢙt các vꢖ
vi c dân sꢁ.
1.2 Khái niꢉm trình tꢐ tꢊ tꢜng giꢂi quyꢒt vꢜ viꢉc dân sꢐ tꢀi Tòa án nhân
dân
Trình tꢁ tꢊ tꢖng là quá trình Tòa án tiꢙn hành giꢇi quyꢙt các vꢖ vi c dân sꢁ,
Čꢒꢃc xác Čꢎnh bꢛt Čꢚu t% thꢓi Čiꢐm thꢖ lý vꢖ vi c dân sꢁ cho Čꢙn khi kꢙt thúc b-ng
vi c tuyên các bꢇn án hoꢕc quyꢙt Čꢎnh có hi u lꢁc thi hành.
Trình tꢁ tꢊ tꢖng giꢇi quyꢙt vꢖ vi c dân sꢁ Čꢒꢃc phân bi t khác nhau giꢑa vꢖ
án dân sꢁ và vi c dân sꢁ.
- Trình tꢁ giꢇi quyꢙt vꢙ án dân sꢉ bao gꢘm:
‹ Khꢌi ki n
‹ Thꢖ lý;
‹ Chu n bꢎ xét x' sꢋ th m;
‹ Xét x' sꢋ th m;
‹ Xét x' phúc th m;
‹ Thi hành án;
‹ Thꢏ tꢖc giám Čꢊc th m; tái th m.
- Trình tꢁ giꢇi quyꢙt viꢁc dân sꢉ bao gꢘm:
‹ G'i Čꢋn,
‹ Thꢖ lý;
‹ Chu n bꢎ phiên h"p sꢋ th m;
‹ Phiên h"p phúc th m;
‹ Thi hành án;
‹ Thꢏ tꢖc giám Čꢊc th m.
Trang 12 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
2. Khái quát vꢌ các quan hꢁ Tꢊ tꢙng dân sꢉ
Quan h pháp luꢀt tꢊ tꢖng dân sꢁ là nhꢑng quan h xã hꢉi do Luꢀt Tꢊ tꢖng
dân sꢁ Čiꢅu chꢆnh. $ó là nhꢑng quan h xã hꢉi giꢑa Tòa án vꢔi các chꢏ thꢐ trong
quá trình giꢇi quyꢙt vꢖ vi c dân sꢁ.
ꢇꢚc Čiꢑm cꢏa quan hꢉ pháp luꢈt tꢊ tꢜng dân sꢐ
- Tòa án là chꢄ thꢉ bꢊt buꢋc trong quan hꢌ pháp luꢈt tꢍ tꢎng dân sꢆ
Tòa án là cꢋ quan do Nhà nꢒꢔc thành lꢀp có chꢜc n!ng giꢇi quyꢙt các vꢖ vi c
dân sꢁ, do Čó trong các quan h tꢊ tꢖng Tòa án là chꢏ thꢐ bꢛt buꢉc phꢇi có Čꢐ giꢇi
quyꢙt các yêu cꢚu cꢏa Čꢒꢋng sꢁ, ngꢒꢓi yêu cꢚu.
- Trong quan hꢌ pháp luꢈt tꢍ tꢎng dân sꢆ không có sꢆ bình Čꢏng giꢁa Tòa án
vꢐi các chꢄ thꢉ khác
Tòa án nhân dân là cꢋ quan xét x', giꢇi quyꢙt các vꢖ vi c dân sꢁ có các
quyꢅn, nghꢗa vꢖ mang tính quyꢅn lꢁc nhà nꢒꢔc trong vi c áp dꢖng pháp luꢀt. Các
quyꢙt Čꢎnh cꢏa Tòa án nhân dân Čã có giá trꢎ thi hành, các chꢏ thꢐ liên quan phꢇi
tuân thꢏ, nꢙu không s0 bꢎ cꢒ,ng chꢙ.
$ꢒꢋng sꢁ và ngꢒꢓi yêu cꢚu, theo quy Čꢎnh cꢏa luꢀt, h" có quyꢅn yêu cꢚu Tòa
án giꢇi quyꢙt nhꢑng quyꢅn lꢃi cꢏa h" bꢎ xâm phꢄm hoꢕc Čꢅ nghꢎ Tòa án công nhꢀn
hay không công nhꢀn mꢉt sꢁ ki n pháp lý nhꢈt Čꢎnh. Giꢑa Tòa án và Čꢒꢋng sꢁ,
ngꢒꢓi yêu cꢚu có các quyꢅn, nghꢗa vꢖ khác nhau, không bình Čꢍng xuꢈt phát t% Čꢎa
vꢎ pháp lý và tꢒ cách chꢏ thꢐ.
- Quan hꢌ pháp luꢈt tꢍ tꢎng dân sꢆ chꢑ xuꢒt hiꢌn trong quá trình tꢍ tꢎng thꢉ
hiꢌn dꢇꢐi nhꢁng hình thꢓc tꢍ tꢎng nhꢒt Čꢔnh
Quan h pháp luꢀt tꢊ tꢖng phát sinh khi có các chꢏ thꢐ có quyꢅn tiꢙn hành
khꢌi ki n, kháng cáo, kháng nghꢎ và các chꢏ thꢐ khác yêu cꢚu. Tꢒꢋng ꢜng vꢔi t%ng
thꢏ tꢖc, ꢌ t%ng giai Čoꢄn khác nhau, các hoꢄt Čꢉng tꢊ tꢖng là khác nhau vꢅ trình tꢁ,
phꢒꢋng pháp tiꢙn hành, chꢏ thꢐ tham gia và pháp luꢀt Čiꢅu chꢆnh.
3. Th+m quyꢌn xét xꢘ cꢖa Toà án nhân dân
3.1 Th+m quyꢌn chung: Th m quyꢅn chung là giꢔi hꢄn (khꢇ n!ng) do pháp
luꢀt quy Čꢎnh Čꢐ Tòa án nhân dân thꢁc hi n nhi m vꢖ, quyꢅn hꢄn cꢏa mình trong
vi c thꢖ lý và giꢇi quyꢙt các vꢖ vi c dân sꢁ.
Nꢕi dung th!m quyꢌn chung bao gꢗm:
- Th!m quyꢌn cꢏa Tòa án nhân dân Čꢊi v i các tranh chꢖp vꢌ dân sꢐ.
Theo $iꢅu 25 Bꢉ luꢀt tꢊ tꢖng dân sꢁ Vi t Nam 2004, Tòa án nhân dân có
quyꢅn thꢖ lý, giꢇi quyꢙt nhꢑng loꢄi vi c sau:
• Tranh chꢈp giꢑa cá nhân vꢔi cá nhân vꢅ quꢊc tꢎch Vi t Nam.
• Tranh chꢈp vꢅ quyꢅn sꢌ hꢑu tài sꢇn.
• Tranh chꢈp vꢅ hꢃp Čꢘng dân sꢁ.
• Tranh chꢈp vꢅ quyꢅn sꢌ hꢑu trí tu , chuyꢐn giao công ngh , tr% trꢒꢓng
hꢃp quy Čꢎnh tꢄi khoꢇn 2 $iꢅu 29 cꢏa Bꢉ luꢀt Tꢊ tꢖng dân sꢁ.
• Tranh chꢈp vꢅ th%a kꢙ tài sꢇn.
• Tranh chꢈp vꢅ bꢘi thꢒꢓng thi t hꢄi ngoài hꢃp Čꢘng.
Trang 13 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
• Tranh chꢈp vꢅ quyꢅn s' dꢖng Čꢈt và tài sꢇn gꢛn liꢅn vꢔi Čꢈt theo quy
Čꢎnh cꢏa pháp luꢀt vꢅ Čꢈt Čai.
• Tranh chꢈp liên quan Čꢙn hoꢄt Čꢉng nghi p vꢖ báo chí theo quy Čꢎnh
cꢏa pháp luꢀt.
• Các tranh chꢈp khác vꢅ dân sꢁ mà pháp luꢀt có quy Čꢎnh.
3.2 Th+m quyꢌn theo cꢑp Tòa án: Th m quyꢅn theo cꢈp Tòa án là bꢉ phꢀn
cꢏa th m quyꢅn xét x', xác Čꢎnh cꢈp Tòa án Čꢒꢃc tiꢙn hành thꢖ lý giꢇi quyꢙt các vꢖ
vi c dân sꢁ theo thꢏ tꢖc sꢋ th m. Th m quyꢅn theo cꢈp Tòa án là giꢔi hꢄn do pháp
luꢀt quy Čꢎnh Čꢐ Tòa án các cꢈp thꢁc hi n chꢜc n!ng giꢇi quyꢙt các vꢖ vi c dân sꢁ.
Th m quyꢅn theo cꢈp Tòa án có thꢐ Čꢒꢃc phân chia theo các tiêu chí: Giá trꢎ
tranh chꢈp, tính chꢈt cꢏa vꢖ vi c hoꢕc bꢇn chꢈt cꢏa tài sꢇn. Theo quy Čꢎnh cꢏa Bꢉ
luꢀt tꢊ tꢖng dân sꢁ 2004, th m quyꢅn theo cꢈp Tòa án Čꢒꢃc phân chia c!n cꢜ vào
tính chꢈt cꢏa vꢖ vi c. Th m quyꢅn theo cꢈp Tòa án quy Čꢎnh Čꢊi vꢔi Tòa án nhân
dân cꢈp huy n và cꢈp tꢆnh.
Nꢕi dung th!m quyꢌn theo cꢖp Tòa án
3.2.1 Th!m quyꢌn cꢏa Tòa án nhân dân cꢖp huyꢉn
Th m quyꢅn cꢏa Tòa án nhân dân cꢈp huy n Čꢊi vꢔi các tranh chꢈp dân sꢁ.
Theo $iꢅu 33 Bꢉ luꢀt tꢊ tꢖng dân sꢁ, Tòa án nhân dân cꢈp huy n có quyꢅn
giꢇi quyꢙt các tranh chꢈp sau:
- Các tranh chꢈp dân sꢁ theo $iꢅu 25 Bꢉ luꢀt tꢊ tꢖng dân sꢁ
- Các tranh chꢈp hôn nhân và gia Čình theo $iꢅu 27 Bꢉ luꢀt tꢊ tꢖng dân sꢁ
gꢘm:
‹ Ly hôn, tranh chꢈp vꢅ nuôi con, chia tài sꢇn khi ly hôn.
‹ Tranh chꢈp vꢅ chia tài sꢇn chung cꢏa vꢃ chꢘng trong thꢓi k4 hôn nhân.
‹ Tranh chꢈp vꢅ thay Čꢂi ngꢒꢓi trꢁc tiꢙp nuôi con sau khi ly hôn.
‹ Tranh chꢈp vꢅ xác Čꢎnh cha, m. cho con hoꢕc xác Čꢎnh con cho cha,
m..
‹ Tranh chꢈp vꢅ cꢈp dꢒ,ng.
‹ Các tranh chꢈp khác vꢅ hôn nhân và gia Čình mà pháp luꢀt có quy
Čꢎnh.
- Các tranh chꢈp vꢅ kinh doanh, thꢒꢋng mꢄi quy Čꢎnh tꢄi các Čiꢐm a, b, c, d, Č,
e, g, h và i khoꢇn 1 $iꢅu 29 cꢏa Bꢉ luꢀt tꢊ tꢖng dân sꢁ:
“1. Tranh chꢈp phát sinh trong hoꢄt Čꢉng kinh doanh, thꢒꢋng mꢄi giꢑa cá nhân, tꢂ
chꢜc có Č!ng ký kinh doanh vꢔi nhau và Čꢅu có mꢖc Čích lꢃi nhuꢀn bao gꢘm:
a) Mua bán hàng hoá;
b) Cung ꢜng dꢎch vꢖ;
c) Phân phꢊi;
d) $ꢄi di n, Čꢄi lý;
Č) Ký g'i;
e) Thuê, cho thuê, thuê mua;
g) Xây dꢁng;
h) Tꢒ vꢈn, k2 thuꢀt;
i) Vꢀn chuyꢐn hàng hoá, hành khách b-ng Čꢒꢓng sꢛt, Čꢒꢓng bꢉ, Čꢒꢓng thu/ nꢉi
Čꢎa;
Trang 14 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
- Các tranh chꢈp vꢅ lao Čꢉng quy Čꢎnh tꢄi khoꢇn 1 $iꢅu 31 cꢏa Bꢉ luꢀt tꢊ tꢖng
dân sꢁ .
1. Tranh chꢈp lao Čꢉng cá nhân giꢑa ngꢒꢓi lao Čꢉng vꢔi ngꢒꢓi s' dꢖng lao Čꢉng
mà Hꢉi Čꢘng hoà giꢇi lao Čꢉng cꢋ sꢌ, hoà giꢇi viên lao Čꢉng cꢏa cꢋ quan quꢇn lý
nhà nꢒꢔc vꢅ lao Čꢉng quꢀn, huy n, thꢎ xã, thành phꢊ thuꢉc tꢆnh hoà giꢇi không
thành hoꢕc không giꢇi quyꢙt trong thꢓi hꢄn do pháp luꢀt quy Čꢎnh, tr% các tranh
chꢈp sau Čây không nhꢈt thiꢙt phꢇi qua hoà giꢇi tꢄi cꢋ sꢌ:
a) Vꢅ x' lý k/ luꢀt lao Čꢉng theo hình thꢜc sa thꢇi hoꢕc vꢅ trꢒꢓng hꢃp bꢎ Čꢋn
phꢒꢋng chꢈm dꢜt hꢃp Čꢘng lao Čꢉng;
b) Vꢅ bꢘi thꢒꢓng thi t hꢄi giꢑa ngꢒꢓi lao Čꢉng và ngꢒꢓi s' dꢖng lao Čꢉng; vꢅ trꢃ
cꢈp khi chꢈm dꢜt hꢃp Čꢘng lao Čꢉng;
c) Giꢑa ngꢒꢓi giúp vi c gia Čình vꢔi ngꢒꢓi s' dꢖng lao Čꢉng;
d) Vꢅ bꢇo hiꢐm xã hꢉi theo quy Čꢎnh cꢏa pháp luꢀt vꢅ lao Čꢉng;
Č) Vꢅ bꢘi thꢒꢓng thi t hꢄi giꢑa ngꢒꢓi lao Čꢉng vꢔi doanh nghi p xuꢈt kh u lao
Čꢉng.
3.2.2. Th!m quyꢌn cꢏa Tòa án nhân dân cꢖp tꢍnh
Th!m quyꢌn cꢏa Tòa án nhân dân cꢖp tꢍnh Čꢊi v i các tranh chꢖp dân sꢐ
Theo khoꢇn 3 $iꢅu 33 và $iꢅu 34 Bꢉ luꢀt tꢊ tꢖng dân sꢁ, Tòa án nhân dân
cꢈp tꢆnh có quyꢅn thꢖ lý, giꢇi quyꢙt theo thꢏ tꢖc sꢋ th m nhꢑng tranh chꢈp sau:
- Nhꢑng tranh chꢈp, yêu cꢚu vꢅ dân sꢁ, hôn nhân và gia Čình, kinh doanh,
thꢒꢋng mꢄi, lao Čꢉng mà có Čꢒꢋng sꢁ hoꢕc tài sꢇn ꢌ nꢒꢔc ngoài hoꢕc cꢚn phꢇi u/
thác tꢒ pháp cho cꢋ quan Lãnh sꢁ cꢏa Vi t Nam ꢌ nꢒꢔc ngoài, cho Toà án nꢒꢔc
ngoài.
- Nhꢑng tranh chꢈp vꢅ dân sꢁ, hôn nhân và gia Čình, kinh doanh, thꢒꢋng mꢄi,
lao Čꢉng không thuꢉc th m quyꢅn giꢇi quyꢙt cꢏa Toà án nhân dân cꢈp huy n.
- Nhꢑng vꢖ vi c dân sꢁ thuꢉc th m quyꢅn giꢇi quyꢙt cꢏa Toà án nhân dân
cꢈp huy n nhꢒng Toà án nhân dân cꢈp tꢆnh lꢈy lên Čꢐ giꢇi quyꢙt.
3.4. Th+m quyꢌn theo lãnh th(: Th m quyꢅn theo lãnh thꢂ là giꢔi hꢄn (khꢇ
n!ng) do pháp luꢀt quy Čꢎnh xác Čꢎnh chꢜc n!ng giꢇi quyꢙt các vꢖ vi c dân sꢁ cꢏa
Tòa án theo Čꢋn vꢎ hành chính cꢖ thꢐ. Th m quyꢅn theo lãnh thꢂ Čꢒꢃc quy Čꢎnh
dꢁa vào các yꢙu tꢊ: nꢋi cꢒ trú cꢏa Čꢒꢋng sꢁ, ngꢒꢓi yêu cꢚu; nꢋi có tài sꢇn tranh
chꢈp; theo th&a thuꢀn cꢏa các chꢏ thꢐ hoꢕc nꢋi xꢇy ra sꢁ ki n pháp lý.
Nꢕi dung th!m quyꢌn theo lãnh thꢙ
Th m quyꢅn theo lãnh thꢂ Čꢒꢃc quy Čꢎnh tꢄi $iꢅu 35 Bꢉ luꢀt tꢊ tꢖng dân sꢁ
2004.
Th m quyꢅn giꢇi quyꢙt vꢖ án dân sꢁ cꢏa Toà án theo lãnh thꢂ Čꢒꢃc xác Čꢎnh:
- Toà án nꢋi bꢎ Čꢋn cꢒ trú, làm vi c (nꢙu bꢎ Čꢋn là cá nhân), nꢋi bꢎ Čꢋn có trꢖ
sꢌ (nꢙu bꢎ Čꢋn là cꢋ quan, tꢂ chꢜc).
- Tòa án nꢋi cꢒ trú, làm vi c cꢏa nguyên Čꢋn (nꢙu nguyên Čꢋn là cá nhân),
nꢋi bꢎ Čꢋn có trꢖ sꢌ (nꢙu bꢎ Čꢋn là cꢋ quan, tꢂ chꢜc) khi các Čꢒꢋng sꢁ tꢁ thoꢇ thuꢀn
vꢔi nhau b-ng v!n bꢇn vꢅ vꢈn Čꢅ trên.
- Toà án nꢋi có bꢈt Čꢉng sꢇn có th m quyꢅn giꢇi quyꢙt nhꢑng tranh chꢈp vꢅ
bꢈt Čꢉng sꢇn.
Th m quyꢅn giꢇi quyꢙt vi c dân sꢁ cꢏa Toà án theo lãnh thꢂ Čꢒꢃc xác Čꢎnh:
Trang 15 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
- Toà án nꢋi ngꢒꢓi bꢎ yêu cꢚu tuyên bꢊ mꢈt n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ hoꢕc bꢎ
hꢄn chꢙ n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ cꢒ trú, làm vi c có th m quyꢅn giꢇi quyꢙt yêu cꢚu
tuyên bꢊ mꢉt ngꢒꢓi mꢈt n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ hoꢕc bꢎ hꢄn chꢙ n!ng lꢁc hành vi
dân sꢁ;
- Toà án nꢋi ngꢒꢓi bꢎ yêu cꢚu thông báo tìm kiꢙm vꢛng mꢕt tꢄi nꢋi cꢒ trú, bꢎ
yêu cꢚu tuyên bꢊ mꢈt tích hoꢕc là Čã chꢙt có nꢋi cꢒ trú cuꢊi cùng có th m quyꢅn
giꢇi quyꢙt yêu cꢚu thông báo tìm kiꢙm ngꢒꢓi vꢛng mꢕt tꢄi nꢋi cꢒ trú và quꢇn lý tài
sꢇn cꢏa ngꢒꢓi Čó, yêu cꢚu tuyên bꢊ mꢉt ngꢒꢓi mꢈt tích hoꢕc là Čã chꢙt;
- Toà án Čã ra quyꢙt Čꢎnh tuyên bꢊ mꢉt ngꢒꢓi mꢈt tích hoꢕc là Čã chꢙt có th m
quyꢅn giꢇi quyꢙt yêu cꢚu hu/ b& quyꢙt Čꢎnh tuyên bꢊ mꢈt tích hoꢕc là Čã chꢙt;
- Toà án nꢋi ngꢒꢓi phꢇi thi hành bꢇn án, quyꢙt Čꢎnh dân sꢁ, hôn nhân và gia
Čình, kinh doanh, thꢒꢋng mꢄi, lao Čꢉng cꢏa Toà án nꢒꢔc ngoài cꢒ trú, làm vi c,
nꢙu ngꢒꢓi phꢇi thi hành án là cá nhân hoꢕc nꢋi ngꢒꢓi phꢇi thi hành án có trꢖ sꢌ,
nꢙu ngꢒꢓi phꢇi thi hành án là cꢋ quan, tꢂ chꢜc hoꢕc nꢋi có tài sꢇn liên quan Čꢙn
vi c thi hành bꢇn án, quyꢙt Čꢎnh cꢏa Toà án nꢒꢔc ngoài có th m quyꢅn giꢇi quyꢙt
yêu cꢚu công nhꢀn và cho thi hành tꢄi Vi t Nam bꢇn án, quyꢙt Čꢎnh dân sꢁ, hôn
nhân và gia Čình, kinh doanh, thꢒꢋng mꢄi, lao Čꢉng cꢏa Toà án nꢒꢔc ngoài;
- Toà án nꢋi ngꢒꢓi g'i Čꢋn cꢒ trú, làm vi c, nꢙu ngꢒꢓi g'i Čꢋn là cá nhân
hoꢕc nꢋi ngꢒꢓi g'i Čꢋn có trꢖ sꢌ, nꢙu ngꢒꢓi g'i Čꢋn là cꢋ quan, tꢂ chꢜc có th m
quyꢅn giꢇi quyꢙt yêu cꢚu không công nhꢀn bꢇn án, quyꢙt Čꢎnh dân sꢁ, hôn nhân và
gia Čình, kinh doanh, thꢒꢋng mꢄi, lao Čꢉng cꢏa Toà án nꢒꢔc ngoài không có yêu
cꢚu thi hành tꢄi Vi t Nam;
- Toà án nꢋi ngꢒꢓi phꢇi thi hành quyꢙt Čꢎnh cꢏa Tr"ng tài nꢒꢔc ngoài cꢒ trú,
làm vi c, nꢙu ngꢒꢓi phꢇi thi hành là cá nhân hoꢕc nꢋi ngꢒꢓi phꢇi thi hành có trꢖ sꢌ,
nꢙu ngꢒꢓi phꢇi thi hành là cꢋ quan, tꢂ chꢜc hoꢕc nꢋi có tài sꢇn liên quan Čꢙn vi c
thi hành quyꢙt Čꢎnh cꢏa Tr"ng tài nꢒꢔc ngoài có th m quyꢅn giꢇi quyꢙt yêu cꢚu
công nhꢀn và cho thi hành tꢄi Vi t Nam quyꢙt Čꢎnh cꢏa Tr"ng tài nꢒꢔc ngoài;
- Toà án nꢋi vi c Č!ng ký kꢙt hôn trái pháp luꢀt Čꢒꢃc thꢁc hi n có th m quyꢅn
giꢇi quyꢙt yêu cꢚu hu/ vi c kꢙt hôn trái pháp luꢀt;
- Toà án nꢋi mꢉt trong các bên thuꢀn tình ly hôn, nuôi con, chia tài sꢇn khi ly hôn
cꢒ trú, làm vi c có th m quyꢅn giꢇi quyꢙt yêu cꢚu công nhꢀn thuꢀn tình ly hôn, nuôi
con, chia tài sꢇn khi ly hôn;
- Toà án nꢋi mꢉt trong các bên thoꢇ thuꢀn vꢅ thay Čꢂi ngꢒꢓi trꢁc tiꢙp nuôi con
sau khi ly hôn cꢒ trú, làm vi c có th m quyꢅn giꢇi quyꢙt yêu cꢚu công nhꢀn sꢁ thoꢇ
thuꢀn vꢅ thay Čꢂi ngꢒꢓi trꢁc tiꢙp nuôi con sau khi ly hôn;
- Toà án nꢋi cha hoꢕc m. cꢏa con chꢒa thành niên cꢒ trú, làm vi c có th m
quyꢅn giꢇi quyꢙt yêu cꢚu hꢄn chꢙ quyꢅn cꢏa cha, m. Čꢊi vꢔi con chꢒa thành niên
hoꢕc quyꢅn th!m nom con sau khi ly hôn;
- Toà án nꢋi cha, m. nuôi hoꢕc con nuôi cꢒ trú, làm vi c có th m quyꢅn giꢇi
quyꢙt yêu cꢚu chꢈm dꢜt vi c nuôi con nuôi;
- Th m quyꢅn cꢏa Toà án theo lãnh thꢂ giꢇi quyꢙt các yêu cꢚu liên quan Čꢙn
vi c Tr"ng tài thꢒꢋng mꢄi Vi t Nam giꢇi quyꢙt các vꢖ tranh chꢈp Čꢒꢃc thꢁc hi n
theo quy Čꢎnh cꢏa pháp luꢀt vꢅ Tr"ng tài thꢒꢋng mꢄi
3.5. Th+m quyꢌn theo sꢉ lꢉa chꢕn: Th m quyꢅn theo sꢁ lꢁa ch"n là giꢔi hꢄn
do luꢀt Čꢎnh cho các chꢏ thꢐ trong vi c lꢁa ch"n Tòa án giꢇi quyꢙt các vꢖ vi c dân sꢁ
Nꢕi dung th!m quyꢌn theo sꢐ lꢐa ch n
Th+m quyꢌn theo sꢉ lꢉa chꢕn cꢖa nguyên Čꢄn Čꢊi v&i các vꢙ án dân sꢉ
Trang 16 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
Nguyên Čꢋn trong mꢉt sꢊ vꢖ án có quyꢅn lꢁa ch"n các Tòa án sau Čꢐ khꢌi
ki n:
- Nꢙu không biꢙt nꢋi cꢒ trú, làm vi c, trꢖ sꢌ cꢏa bꢎ Čꢋn thì nguyên Čꢋn có thꢐ
yêu cꢚu Toà án nꢋi bꢎ Čꢋn cꢒ trú, làm vi c, có trꢖ sꢌ cuꢊi cùng hoꢕc nꢋi bꢎ Čꢋn có
tài sꢇn giꢇi quyꢙt;
- Nꢙu tranh chꢈp phát sinh t% hoꢄt Čꢉng cꢏa chi nhánh tꢂ chꢜc thì nguyên Čꢋn
có thꢐ yêu cꢚu Toà án nꢋi tꢂ chꢜc có trꢖ sꢌ hoꢕc nꢋi tꢂ chꢜc có chi nhánh giꢇi
quyꢙt;
- Nꢙu bꢎ Čꢋn không có nꢋi cꢒ trú, làm vi c, trꢖ sꢌ ꢌ Vi t Nam hoꢕc vꢖ án vꢅ
tranh chꢈp vi c cꢈp dꢒ,ng thì nguyên Čꢋn có thꢐ yêu cꢚu Toà án nꢋi mình cꢒ trú,
làm vi c giꢇi quyꢙt;
- Nꢙu tranh chꢈp vꢅ bꢘi thꢒꢓng thi t hꢄi ngoài hꢃp Čꢘng thì nguyên Čꢋn có
thꢐ yêu cꢚu Toà án nꢋi mình cꢒ trú, làm vi c, có trꢖ sꢌ hoꢕc nꢋi xꢇy ra vi c gây
thi t hꢄi giꢇi quyꢙt;
- Nꢙu tranh chꢈp vꢅ bꢘi thꢒꢓng thi t hꢄi, trꢃ cꢈp khi chꢈm dꢜt hꢃp Čꢘng lao
Čꢉng, bꢇo hiꢐm xã hꢉi, quyꢅn và lꢃi ích liên quan Čꢙn vi c làm, tiꢅn lꢒꢋng, thu
nhꢀp và các Čiꢅu ki n lao Čꢉng khác Čꢊi vꢔi ngꢒꢓi lao Čꢉng thì nguyên Čꢋn là
ngꢒꢓi lao Čꢉng có thꢐ yêu cꢚu Toà án nꢋi mình cꢒ trú, làm vi c giꢇi quyꢙt;
- Nꢙu tranh chꢈp phát sinh t% vi c s' dꢖng lao Čꢉng cꢏa ngꢒꢓi cai thꢚu hoꢕc
ngꢒꢓi có vai trò trung gian thì nguyên Čꢋn có thꢐ yêu cꢚu Toà án nꢋi ngꢒꢓi s' dꢖng
lao Čꢉng là chꢏ chính cꢒ trú, làm vi c, có trꢖ sꢌ hoꢕc nꢋi ngꢒꢓi cai thꢚu, ngꢒꢓi có
vai trò trung gian cꢒ trú, làm vi c giꢇi quyꢙt;
- Nꢙu tranh chꢈp phát sinh t% quan h hꢃp Čꢘng thì nguyên Čꢋn có thꢐ yêu cꢚu
Toà án nꢋi hꢃp Čꢘng Čꢒꢃc thꢁc hi n giꢇi quyꢙt;
- Nꢙu các bꢎ Čꢋn cꢒ trú, làm vi c, có trꢖ sꢌ ꢌ nhiꢅu nꢋi khác nhau thì nguyên
Čꢋn có thꢐ yêu cꢚu Toà án nꢋi mꢉt trong các bꢎ Čꢋn cꢒ trú, làm vi c, có trꢖ sꢌ giꢇi
quyꢙt;
- Nꢙu tranh chꢈp bꢈt Čꢉng sꢇn mà bꢈt Čꢉng sꢇn có ꢌ nhiꢅu Čꢎa phꢒꢋng khác
nhau thì nguyên Čꢋn có thꢐ yêu cꢚu Toà án nꢋi có mꢉt trong các bꢈt Čꢉng sꢇn giꢇi
quyꢙt.
Th+m quyꢌn theo sꢉ lꢉa chꢕn cꢖa ngꢃꢒi yêu c,u Čꢊi v&i các viꢁc dân sꢉ.
Ngꢒꢓi yêu cꢚu trong mꢉt sꢊ vi c dân sꢁ có quyꢅn lꢁa ch"n các Tòa án sau Čꢐ
yêu cꢚu giꢇi quyꢙt:
- $ꢊi vꢔi các yêu cꢚu tuyên bꢊ mꢉt ngꢒꢓi mꢈt n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ hoꢕc
bꢎ hꢄn chꢙ n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ, hu/ b& quyꢙt Čꢎnh tuyên bꢊ mꢉt ngꢒꢓi mꢈt
n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ hoꢕc quyꢙt Čꢎnh tuyên bꢊ hꢄn chꢙ n!ng lꢁc hành vi dân sꢁ;
yêu cꢚu thông báo tìm kiꢙm ngꢒꢓi vꢛng mꢕt tꢄi nꢋi cꢒ trú và quꢇn lý tài sꢇn cꢏa
ngꢒꢓi Čó; yêu cꢚu tuyên bꢊ mꢉt ngꢒꢓi mꢈt tích, hu/ b& quyꢙt Čꢎnh tuyên bꢊ mꢉt
ngꢒꢓi mꢈt tích; yêu cꢚu tuyên bꢊ mꢉt ngꢒꢓi là Čã chꢙt, hu/ b& quyꢙt Čꢎnh tuyên bꢊ
mꢉt ngꢒꢓi là Čã chꢙt thì ngꢒꢓi yêu cꢚu có thꢐ yêu cꢚu Toà án nꢋi mình cꢒ trú, làm
vi c hoꢕc có trꢖ sꢌ giꢇi quyꢙt;
- $ꢊi vꢔi yêu cꢚu hu/ vi c kꢙt hôn trái pháp luꢀt thì ngꢒꢓi yêu cꢚu có thꢐ yêu
cꢚu Toà án nꢋi mꢉt trong các bên Č!ng ký kꢙt hôn trái pháp luꢀt giꢇi quyꢙt;
- $ꢊi vꢔi yêu cꢚu hꢄn chꢙ quyꢅn cꢏa cha, m. Čꢊi vꢔi con chꢒa thành niên hoꢕc
quyꢅn th!m nom con sau khi ly hôn thì ngꢒꢓi yêu cꢚu có thꢐ yêu cꢚu Toà án nꢋi ngꢒꢓi
con cꢒ trú giꢇi quyꢙt.
Trang 17 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
Thꢀc sꢁ – Giꢂng viên chính Vꢃ Thꢄ Bích Hꢅꢆng – ꢇꢀi h c Luꢈt Tp.HCM
Vꢅ th m quyꢅn theo sꢁ lꢁa ch"n, tꢄi Čiꢐm 5 Nghꢎ quyꢙt ngày 31.03.2005 cꢏa
Hꢉi Čꢘng Th m phán Tòa án tꢊi cao hꢒꢔng d(n thi hành phꢚn quy Čꢎnh chung cꢏa
Bꢉ luꢀt tꢊ tꢖng dân sꢁ quy Čꢎnh nguyên tꢛc lꢁa ch"n Tòa án giꢇi quyꢙt vꢖ vi c dân
sꢁ theo hꢒꢔng: lꢁa ch"n có Čiꢅu ki n và lꢁa ch"n theo ý chí cꢏa nguyên Čꢋn, ngꢒꢓi
yêu cꢚu. $ꢊi vꢔi các vꢖ vi c dân sꢁ pháp luꢀt tꢊ tꢖng dân sꢁ có Čꢒa ra Čiꢅu ki n lꢁa
ch"n thì nguyên Čꢋn, ngꢒꢓi yêu cꢚu chꢆ Čꢒꢃc khꢌi ki n hoꢕc yêu cꢚu Tòa án giꢇi
quyꢙt khi h" Čã tuân thꢏ Čiꢅu ki n do luꢀt quy Čꢎnh. Tòa án s- không chꢑp nhꢀn
viꢁc thꢙ lý và giꢏi quyꢎt vꢙ viꢁc dân sꢉ khi nguyên Čꢄn, ngꢃꢒi yêu c,u Čã
không tuân thꢖ Čúng Čiꢌu kiꢁn theo yêu c,u cꢖa luꢀt. $ꢊi vꢔi nhꢑng trꢒꢓng hꢃp
pháp luꢀt tꢊ tꢖng không Čꢒa ra Čiꢅu ki n thì nguyên Čꢋn, ngꢒꢓi yêu cꢚu có quyꢅn
lꢁa ch"n mꢉt sꢊ các Tòa án Čꢐ thꢁc hi n quyꢅn khꢌi ki n, yêu cꢚu cꢏa mình.
Tuy nhiên, khi nguyên Čꢋn, ngꢒꢓi yêu cꢚu Čꢒꢃc quyꢅn lꢁa ch"n nhiꢅu Toà án
có th m quyꢅn giꢇi quyꢙt vꢖ vi c dân sꢁ thì khi nhꢀn Čꢋn khꢌi ki n, Čꢋn yêu cꢚu,
Toà án phꢇi giꢇi thích cho h" biꢙt là h" chꢆ Čꢒꢃc ch"n mꢉt trong sꢊ các Toà án giꢇi
quyꢙt và h" phꢇi cam kꢙt trong Čꢋn khꢌi ki n, Čꢋn yêu cꢚu là không khꢌi ki n hoꢕc
yêu cꢚu Toà án khác giꢇi quyꢙt nꢑa. Trꢒꢓng hꢃp ngꢒꢓi khꢌi ki n, ngꢒꢓi yêu cꢚu
nꢉp Čꢋn khꢌi ki n, Čꢋn yêu cꢚu tꢄi nhiꢅu Toà án khác nhau thì Toà án Čã thꢖ lý Čꢚu
tiên theo thꢓi gian có th m quyꢅn giꢇi quyꢙt.
H5T
Trang 18 – Môn Pháp luꢀt Viꢁt nam Čꢂi cꢃꢄng
18 trang
22440
Free
Bạn đang xem tài liệu "Bài giảng Pháp luật Việt Nam đại cương - Bài 6: Khái quát về Luật dân sự, Luật tố tụng dân sự - Vũ Thị Bích Hường", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_phap_luat_viet_nam_dai_cuong_bai_6_khai_quat_ve_lu.pdf
