Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - Chương 5: Mô hình thiết kế cách tạo sơ đồ lớp thiết kế

Chương 5

MÔ HÌNH THIẾT KẾ

CÁCH TẠO SƠ ĐỒ LỚP THIẾT KẾ

(DESIGN MODEL: CREATING DESIGN CLASS DIAGRAMS)

Sơ đồ lớp thiết kế (Design class diagram)

• Sơ đồ lớp thiết kế biểu diễn chi tiết của cá c lớp phần mềm và

giao diện trong một ứng dụng. Những thô ng tin tiêu biểu trong

sơ đồ lớp thiết kế bao gồm:

• Cá c lớp (classes)

• Mối quan hệ và thuộc tí nh (associations & attributes

• Giao diện và thao tá c trên giao diện (interfaces with their operations)

• Cá c phương thức (methods)

• Thuộc tí nh (attribute)

• Cá c phụ thuộc (dependencies)

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

2

Domain Model - Design Model Classes

• Domain model: cá c lớp khá i niệm đại diện cho cá c khá i niệm

trừu tượng trong thế giới thực mà người phá t triển phần mềm

đang quan tâ m.

• Mô hì nh lớp thiết kế (Design model class): lớp thiết kế đại

diện cho cá c lớp phần mềm, nó được định nghĩa như là một

thành phần của phần mềm ứng dụng.

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

3

Domain Model - Design Model Classes

• Ví dụ

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

4

Xâ y dựng sơ đồ lớp thiết kế

• Cá c bước xâ y dựng sơ đồ lớp thiết kế

• Xá c định cá c lớp phần mềm

• Xá c định cá c phương thức

• Bổ sung cá c loại thô ng tin

• Tinh chỉnh cá c mối quan hệ

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

5

Xá c định cá c lớp phần mềm

• Xá c định những lớp mà tham gia vào cá c giải phá p phần mềm.

Cá c lớp này có thể được tì m thấy bằng cá ch duyệt tất cả cá c

sơ đồ tương tá c và danh sá ch cá c lớp trong domain model.

• Tuy nhiên có những lớp trong domain model khô ng cần xuất

hiện trong sơ đồ lớp thiết kế

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

6

Xá c định cá c lớp phần mềm

• Ví dụ: Một hệ thống má y tí nh tiền được sử dụng để ghi lại

doanh thu và xử lý cá c khoản thanh toá n, được sử dụng trong

một cửa hàng bá n lẻ, hệ thống bao gồm cá c thành phần phần

cứng như má y tí nh và má y qué t mã vạch

• Hệ thống có thể giao tiếp với cá c ứng dụng khá c như má y tí nh

thuế, hệ thống kiểm soá t hàng tồn kho, kho lưu trữ sản phẩm

theo Loại sản phẩm.

• Hệ thống tự động xuất hó a đơn thanh toá n khi tất cả cá c sản

phẩm mà khá ch hàng mua được nhập vào hệ thống.

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

7

Xá c định cá c lớp phần mềm

• Ví dụ: cá c lớp khá i niệm trong domain model của hệ thống

má y tí nh tiền

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

8

Xá c định cá c lớp phần mềm

• Ví dụ: cá c lớp phần mềm trong hệ thống má y tí nh tiền

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

9

Xá c đinh phương thức

• Cá c phương thức của mỗi lớp có thể được xá c định bằng

cá ch phâ n tí ch cá c biểu đồ tương tá c.

• Nó i chung, tập hợp tất cả cá c Messages được gửi đến một lớp

X trên tất cả cá c sơ đồ tương tá c thường là cá c phương thức

của lớp X phải xá c định.

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

10

Xá c đinh phương thức

• Ví dụ: sơ đồ tương tá c của hoạt động tí nh tiền trong hệ thống

má y tí nh tiền

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

11

Xá c đinh phương thức

• Một số vấn đề với tên phương thức

• Thô ng điệp Create trong sơ đồ tương tá c, chỉ ra một đối tượng mới

được khởi tạo, khi chuyển thiết kế sang ngô n ngữ lập trì nh hướng đối

tượng, nó phải được thể hiện trong ngữ cảnh của ngô n ngữ hiện thực.

• Ví dụ: C ++, Java khô ng có phương thức create() mà là new()

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

12

Xá c đinh phương thức

• Một số vấn đề với tên phương thức

• Một thô ng điệp dạng (multiobject) truyền tới cá c đối tượng chứa bên

trong lớp đó

• Ví dụ: Find() là một thô ng điệp đến một tập đối tượng

• Vì vậy, Find() khô ng phải là một phần của lớp Productspecification;

nó là một phần của interface của multiobject. Do đó, khô ng thêm Find()

vào lớp Productspecification

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

13

Bổ sung role vào mối quan hệ

• Bổ sung điều hướng vào mối quan hệ:

• Điều hướng là một thuộc tí nh của Role, chỉ ra rằng mối quan hệ được

thực hiện từ lớp nguồn đến lớp mục tiêu.

• Ví dụ:

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

14

Bổ sung role vào mối quan hệ

• Ví dụ:

Sơ đồ lớp của hệ

thống máy tính

tiền được bổ sung

Role vào các mối

quan hệ

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

15

Sử dụng Package tổ chức domain model

• Để dễ dàng trong phần thiết kế hướng đối tượng, domain

model được tổ chức thành cá c package.

• Tổ chức domain model thành cá c package là một thủ tục phức

tạp, dựa trên hai nguyên tắc cơ bản: sự gắn kết và độc lập.

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

16

Nhó m cá c lớp vào Package

• Nguyên tắc 1: nhó m cá c lớp vào package phải thỏa cá c tiêu

chí gắn kết (coherence) sau:

• Mục tiêu: cá c lớp phải trả về cá c dịch vụ đáp ứng yêu cầu người dùng

• Ổn định: sự cô lập cá c lớp trong một package phải thực sự ổn định

trong quá trì nh phá t triển dự á n, và sau đó.

• Thời gian sống của cá c đối tượng: tiêu chí này giúp phâ n biệt được

cá c lớp mà đối tượng có thời gian sống rất khá c nhau.

• Nguyên tắc 2: nhó m cá c lớp vào package phải giảm thiểu sự

phụ thuộc (dependency) giữa cá c package

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

17

Nhó m cá c lớp vào Package

• Cá ch chọn cá c lớp vào một package cần phải:

• Có cùng chủ đề, có quan hệ chặt chẽ bởi khá i niệm hoặc mục đích

• Cùng một hệ thống phâ n cấp

• Tham gia cùng một use case

• Có quan hệ kết hợp chặt.

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

18

Nhó m cá c lớp vào Package

• Ký hiệu Package trong UML: được hiển thị như một thư mục

dạng tab, Subordinate packages có thể được hiển thị bên trong

nó .

• Tên packages

• Nếu package mô tả cá c phần tử của nó thì tên Package đặt trong tab

• Ngược lại, thì tên Package đặt trong package.

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

19

Quyền sở hữu và tham chiếu

• Quyền sở hữu:

• Một phần tử được sở hữu bởi package chứa nó .

• Tuy nhiên, Một phần tử có thể được tham chiếu đến một phần tử trong

package khá c. Trong trường hợp này, tên của phần tử được xá c định

bởi tên của package theo định dạng: PackageName::ElementName

• Ví dụ:

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân Hiền

20