Bài giảng Cơ sở dữ liệu - Bài 1: Tổng quan về cơ sở dữ liệu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỆN LỰC

KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

*************************

CƠ SỞ DỮ LIỆU

GV: ThS.VŨ VĂN ĐỊNH

Bài 1. TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ DỮ LIỆU

1. Tại sao cần phải có một CSDL?

- Hệ thống các tập tin cổ điển :

• Được tổ chức riêng rẽ, phục vụ một mục đích hay một

bộ phận nào đó của doanh nghiệp.

• Nhược điểm:

- Tính phụ thuộc giữa chương trình và dữ liệu .

- Lưu trữ trùng lặp dữ liệu

- Việc chia sẻ dữ liệu bị hạn chế

- Tốn thời gian xây dựng

- Chi phí cho bảo trì chương trình lớn

2. Ví dụ về CSDL.

-Cơ sở dữ liệu cho một công ty chuyên

kinh doanh :

Gồm các bảng: KHACH HANG, SANPHAM,

DON_DAT_HANG, NHA_CUNG_CAP,... và

một số quy tắc nghiệp vụ áp đặt lên các

bảng.

Ví dụ về bảng KHACHHANG :

STT MKH

luong

Tên KH

Ma hang So

1 CN22 Hoàng Hà

MK02 8

2 CT20 Bến Nghé

CT01 200

…

3. Cơ sở dữ liệu là gì?

 ĐN: CSDL là một tập hợp các dữ liệu có cấu trúc

về một tổ chức nào đó được lưu trữ trên các thiết

bị lưu trữ thông tin thứ cấp như băng từ, đĩa từ,..



Mục đích: Nhằm thoả mãn nhu cầu khai thác

thông tin của một hay nhiều người sử dụng phục vụ

cho nhiều mục đích khác nhau

Điểm khác nhau nổi bật giữa CSDL và hệ thống

File là : Các dữ liệu trong CSDL được lưu trữ tại

một vị trí. Với cùng một CSDL có thể được nhiều

người sử dụng và phục vụ cho nhiều mục đích khác

nhau.

 Ưu điểm của CSDL:

Tối thiểu hoá dư thừa thông tin

Tính độc lập chương trình- ứng dụng

Nâng cao tính nhất quán dữ liệu

Nâng cao tính chia sẻ dữ liệu

Nâng cao chất lượng dữ liệu

Nâng cao khả năng truy cập và trả lại dữ liệu

Giảm chi phí bảo trì chương trình.

Tiêu chuẩn của một CSDL:

 Tính bảo mật

Tính độc lập

 Tránh sự dư thừa thông tin

 Có khả năng lưu trữ, phục hồi khi gặp sự cố

 Hiệu suất sử dụng tốt, đảm bảo chế độ ưu tiên khi

truy nhập dữ liệu.

4. Cá c đối tượng sử dụng CSDL

á

 Những người sử dụng không chuyên

về lĩnh vực tin học

 Các chuyên viên tin học biết khai

thác CSDL

 Những người quản trị CSDL: là người

tổ chức CSDL, cấp quyền hạn khai

thác dữ liệu và giải quyết các tranh

chấp khi gặp sự cố

5. Cá c mức biểu diễn một CSDL.

Gồm 3 mức :

Mức ngoài : là tập tất cả các dữ liệu mà người sử dụng

cụ thể có thể nhìn thấy và được phép truy cập, là mức của

người sử dụng và các chương trình ứng dụng.

Mức quan niệm : giải quyết vấn đề lưu trữ dữ liệu loại

gì, lưu trữ bao nhiêu, mối quan hệ trong CSDL và mối quan

hệ giữa các loại dữ liệu này như thế nào?

Mức trong( mức vật lý): Đây là mức lưu trữ dữ liệu.

Mục đích của mức này giải quyết vấn đề dữ liệu là gì, dữ

liệu được lưu trữ như thế nào và nhằm mục đích gì.

Hì nh biểu diễn Sự phâ n mức một CSDL

ì

â

User 1

CSDL

mức

khái

niệm

CSDL

mức

vật

User 2

……

………….

lý

User k

View k

Mức ngoài

Mức trung gian

Mức vật lý

View ( khung nhìn) của một user là một tập hợp tất cả

các dữ liệu mà user đó nhìn thấy, được phép truy cập vào.

6. Tí nh độc lập giữa dữ liệu và

í

chương trì nh

ì

 Một CSDL là độc lập dữ liệu nếu nó có hoặc có thể có

khả năng phát triển mà không ảnh hưởng tới các hệ ứng

dụng.

 Tính độc lập dữ liệu là " tính bất biến của các hệ ứng

dụng đối với các thay đổi trong cấu trúc lưu trữ và chiến

lược truy nhập"

 Có hai mức độc lập dữ liệu:

 Độc lập dữ liệu mức vật lý : Có thể tổ

chức lại CSDL vật lý (như thay đổi các tổ

chức, cấu trúc dữ liệu) để làm thay đổi

hiệu quả tính toán của các chương trình

ứng dụng nhưng không đòi hỏi phải viết

lại chương trình ứng dụng.

 Độc lập dữ liệu mức logic: Có thể

thay đổi lược đồ khái niệm như thêm,

xoá , bớt thông tin của các thực thể

đang tồn tại trong CSDL nhưng không

làm ảnh hưởng tới các lược đồ con, do

đó không cần phải viết lại các chương

trình ứng dụng.

II. Hệ quản trị CSDL

1. Khái niệm

- Là một phần mềm điều khiển mọi truy

nhập đối với CSDL. Nó giúp người sử dụng

có thể dùng được hệ thống mà không cần

quan tâm tới thuật toán chi tiết hoặc biểu

diễn dữ liệu trong máy.

- Mỗi hệ QT CSDL được cài đặt dựa trên

mô hình dữ liệu cụ thể và hỗ trợ tối đa cho

người dùng thực hiện các thao tác trên

đó.

- VD : FOXPRO, ACCESS, ORACLE, v.v..

2.Tính năng của hệ QTCSDL:

 Tạo cấu trúc lưu trữ dữ liệu trên

máy. Cho phép đưa dữ liệu vào máy

tính theo cấu trúc đã tạo ra.

 Cho phép khai thác CSDL đã lưu trữ

 Tạo cơ chế đảm bảo an toàn, bí mật

cho dữ liệu trong quá trình thao tác

3. Các thành phần trong hệ QT CSDL:

Ngô n ngữ giao tiếp với người sử dụng: Gồm :ngô n ngữ

mô tả , thao tá c , truy vấn và quản lý dữ liệu.

á

- Từ điển dữ liệu : là một CSDL của hệ QT CSDL sử dụng

để lưu trữ cấu trúc CSDL, cá c thô ng tin bảo mật, bảo đảm

á

an toàn dữ liệu và cá c cấu trúc ngoài

á

- Cá c biện phá p bảo mật

á

- Cơ chế giải quyết tranh chấp dữ liệu. Cá c biện phá p:

á

-

+ Cấp quyên ưu tiên cho NSD

+ Đá nh dấu yêu cầu truy xuất, phâ n chia thời gian,

á

â

người nào yêu cầu trước thì có quyền truy xuất trước.

ì

- Cơ chế phục hồi, sao lưu dữ liệu khi

có sự cố:

+ Định kỳ kiểm tra CSDL, sau một

thời gian nhất định tự động tạo bản sao.

+ Tạo nhật kí thao tác, khi có sự cố

thì tự động lật ngược lại để phụ hồi.

- Đảm bảo tính độc lập giữa dữ liệu và

chương trình.

- Cung cấp giao diện thân thiện với người dùng

không chuyên