Tài liệu thực hành Lập trình hướng đối tượng

Lab 11

Kế thừa

Lập trình hướng đối tượng

1. Biết tạo ra kế thừa cơ bản

2. Hiểu được thứ tự hàm tạo và hàm hủy trong kế thừa

Mục tiêu

Bộ môn Công nghệ phần mềm – Khoa Công nghệ thông tin

Lập trình hướng đối tượng

Kế thừa – Hàm tạo và hàm hủy

1 Hướng dẫn khởi đầu 1 – Kế thừa

Mô tả bài tập

Cài đặt lớp MixedFraction để hỗ trợ hỗn số. Sau đó cài đặt hàm ToString để biểu diễn

một hỗn số, ví dụ với phân số “12/9” sẽ hiển thị “1 1/3”

Hướng dẫn cài đặt

Bước 1: Tạo mới dự án

- Chọn loại dự án là C++ / Console Application.

- Đặt tên solution là: Inheritance. Đặt tên project là MixedFraction

- Nếu sử dụng Visual Studio 2017 trở lên cần vô hiệu hóa Precompiled header bằng

cách nhấn phải vào project chọn Properties. Vào mục C / C++ > All Options, tìm tới tùy

chọn Precompiled header và chọn Not using precompiled headers.

2

Lập trình hướng đối tượng

Kế thừa – Hàm tạo và hàm hủy

Bước 2: Sử dụng lớp phân số có sẵn như sau:

3

Lập trình hướng đối tượng

Kế thừa – Hàm tạo và hàm hủy

Bước 3: Cài đặt lớp MixedFraction hỗ trợ hỗn số như sau

Bước 4: Cài đặt hàm main để kiểm thử cài đặt

4

Lập trình hướng đối tượng

Kế thừa – Hàm tạo và hàm hủy

2 Hướng dẫn khởi đầu 2 – Thứ tự hàm tạo

Bước 1: Hiệu chỉnh hàm tạo lớp Fraction

Bước 2: Hiệu chỉnh hàm tạo lớp MixedFraction

Bước 3: Chạy lại hàm main để thấy thứ tự gọi hàm tạo

Kết quả như sau:

5

Lập trình hướng đối tượng

Kế thừa – Hàm tạo và hàm hủy

3 Hướng dẫn khởi đầu 3 – Thứ tự hàm hủy

Bước 1: Hiệu chỉnh bổ sung thêm hàm Hủy bên trong lớp Fraction

Bước 2: Hiệu chỉnh bổ sung thêm hàm Hủy bên trong lớp MixedFraction

Bước 3: Chạy lại hàm main để thấy thứ tự gọi hàm hủy

Câu hỏi: Bạn có thể rút ra qui luật của hàm tạo trong kế thừa và hàm hủy trong kế thừa

hay không?

Gợi ý: Giữa cha và con, ai được tạo trước? Ai được hủy trước?

6

Lập trình hướng đối tượng

Kế thừa – Hàm tạo và hàm hủy

4 Bài tập vận dụng

Yêu cầu

1. Thực hiện định nghĩa lớp theo thiết kế cho trước vào tập tin .h.

2. Thực hiện cài đặt lớp trong tập tin .cpp cho lớp tương ứng.

3. Viết các đoạn mã nguồn kiểm tra việc định nghĩa lớp trong hàm main.

Danh sách các lớp cần cài đặt

1. Giả sử ta có lớp Xe hơi (Car) với các khả năng như sau:

+ StartEngine(): Khởi động động cơ

Để đơn giản hàm này sẽ in ra một dòng “Starting engine”

Cài đặt lớp Xe hơi mui trần (Carbriolet) khi khởi động động cơ thì sẽ bỏ đi phần mui.

Cài đặt bằng cách nạp đè hàm StartEngine và xuất ra dòng chữ “Removing roof” trước rồi

xuất ra chữ “Starting engine” sau.

2. Giả sử có lớp Thời gian (Time) với 3 thành phần giờ (số nguyên), phút (số nguyên),

giây (số nguyên).

+ Hàm tạo không đối sẽ tạo ra đối tượng với thời gian hiện tại.

+ Hàm tạo có đối sẽ khởi tạo với giờ phút giây truyền vào

Cài đặt lớp Thời gian theo GMT (GmtTime) kế thừa lớp Time có các đặc tính sau:

+ Thêm vào hàm ToString(int gmt): đối số gmt sẽ cho biết độ lệch thời gian theo

giờ.

Ví dụ ta có đối tượng thời gian GmtTime now() ứng với 10h 15m 0s.

Nếu gọi now.ToString(0) sẽ in ra với độ lệch là 0, tức 10:15:00

Nếu gọi now.ToString(7) sẽ in ra với độ lệch là +7, tức 17:15:00

Chú ý khi vượt quá 24h! Giờ chỉ có giá trị từ 0h đến 23h59.

7

Lập trình hướng đối tượng

Kế thừa – Hàm tạo và hàm hủy

3. Một nông trại chăn nuôi có 3 loại gia súc: bò, cừu, và dê. Mỗi loại gia súc đều có thể

sinh con, cho sữa và phát ra tiếng kêu riêng của chúng. Khi đói, các gia súc sẽ phát ra

tiếng kêu để đòi ăn. Sau một thời gian chăn nuôi, người chủ nông trại muốn thống kê

xem trong nông trại có bao nhiêu gia súc ở mỗi loại, tổng số lit sữa mà tất cả các gia súc

của ông đã cho.

Áp dụng kế thừa, xây dựng chương trình cho phép người chủ nông trại tạo ra số lượng

gia súc ngẫu nhiên lúc ban đầu.

a. Một hôm người chủ nông trại đi vắng, tất cả gia súc trong nông trại đều đói. Hãy cho

biết những tiếng kêu nghe được trong nông trại.

Gợi ý: Duyệt qua mảng các gia súc, lần lượt gọi hàm Kêu của từng con vật.

Nếu là bò sẽ kêu kiểu bò, cừu kêu kiểu cừu, dê kêu kiểu dê. (Đừng quá quan trọng các

con này kêu cụ thể ra sao nhé , tượng trưng để hiểu bài là được)

b. Chương trình sẽ đưa ra thống kê các thông tin người chủ mong muốn (nêu trên) sau

một lứa sinh và một lượt cho sữa của tất cả gia súc. Biết rằng:

-

Tất cả gia súc ở mỗi loại đều sinh con (chỉ có giống cái)

Số lượng sinh của mỗi gia súc là ngẫu nhiên.

Tất cả gia súc ở mỗi loại đều cho sữa.

Số lit sữa mỗi gia súc cho là ngẫu nhiên nhưng trong giới hạn sau:

+ Bò: 0 – 20 lit.

+ Cừu: 0 – 5 lit.

+ Dê: 0 – 10 lit.

8

Lập trình hướng đối tượng

Kế thừa – Hàm tạo và hàm hủy

5 Bài tập vận dụng khó siêu cấp vô địch

1. Cho hai lớp Hình vuông (Square) và Hình chữ nhật (Rectangle). Ta biết hình vuông là

một trường hợp đặc biệt của hình chữ nhật. Lớp nào kế thừa lớp nào?

Thử cài đặt hai lớp này.

2. Cho hai lớp Hình tròn (Circle) và Hình Ê líp (Ellipse). Ta biết hình tròn là một trường

hợp đặc biệt của hình ê líp. Lớp nào kế thừa lớp nào?

Thử cài đặt hai lớp này.

Chú ý: Kế thừa cơ học (chỉ vì muốn tái sử dụng thành phần, mã nguồn) mà không quan

tâm ngữ nghĩa thì không phải là kế thừa đúng.

9

Lập trình hướng đối tượng

Kế thừa – Hàm tạo và hàm hủy

6 Hướng dẫn nộp bài

Trước khi nộp cần chú ý:

- Lấy tập tin exe được biên dịch sẵn trong thư mục Debug, copy nó ra thư mục Release

bên ngoài mã nguồn.

- Xóa hết tất cả các tập tin trung gian trong quá trình biên dịch bằng cách chọn Build >

Clean.

- Chú ý thư mục ẩn .vs rất nặng. Cần hiển thị file ẩn mới thấy và xóa nó đi được.

Nếu bạn muốn biết cách làm đúng thì cần tự tìm cách build ở chế độ Release và copy

file exe kết quả ra bên ngoài để nộp mới đúng. Tuy nhiên nếu chưa hiểu ý nghĩa thì cứ

lấy đại file exe có sẵn đi nộp cũng được (hiện tại đang trong thư mục Debug ứng với chế

độ biên dịch Debug)

Tổ chức bài nộp

+ Thư mục Source: chứa mã nguồn đã được clean

+ Thư mục Release: chứa tập tin thực thi đã được biên dịch từ mã nguồn

+ Tập tin readme.txt: chứa thông tin sinh viên, gồm MSSV và họ tên. Ghi chú kèm các

thông tin giáo viên cần chú ý khi chấm bài.

Để nộp bài, nén tất cả lại và đặt tên với định dạng MSSV.zip hoặc MSSV.rar và nộp.

Nếu làm đúng các bước trên file này sẽ có kích thước < 100 KB!

(Tuy nhiên cũng đừng quá lo lắng nếu nó khác con số trên, miễn < 12 MB để nộp được

trên moodle là okie nhé!)

Ngoài lề: Để đảm bảo sau này nhìn vào file nén còn biết ngay nó làm gì, ta nên thêm

vào một số thông tin theo sau MSSV. Ví dụ: 0712221-Lab11-Inheritance.zip. Tuy nhiên

việc này là KHÔNG bắt buộc nhé.

-- HẾT --

10

Tài liệu thực hành Lập trình hướng đối tượng - Lab 11: Kế thừa