Bài giảng Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin - Chương 3: Chủ nghĩa duy vật lịch sử (Phần 2) - Nguyễn Văn Ngọc
CHƯƠNG III
CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ
Người biên soạn: TS Nguyễn Văn Ngọc
IV. HÌ NH THÁ I KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ QUÁ
TRÌ NH LỊCH SỬ TỰ NHIÊN CỦA SỰ PHÁ T
TRIỂN CÁ C HÌ NH THÁ I KINH TẾ - XÃ HỘI
1/ Khá i niệm, cấu trúc hì nh thá i kinh tế – xã
hội.
Phạm trù HTKT – XH dùng để chỉ xã hội ở
từng giai đoạn lịch sử nhất định, với một kiểu
QHSX đặc trưng cho xã hội đó phù hợp với một
trì nh độ nhất định của LLSX và với một KTTT
tương ứng được xâ y dựng trên những quan hệ
sản xuất ấy.
2/ Quá trì nh lịch sử - tự nhiên của sự phá t
triển cá c hì nh thá i kinh tế - xã hội.
Tí nh chất lịch sử - tự nhiên được hiểu là:
+ Xã hội phá t triển tuâ n theo cá c qui luật khá ch
quan như: Qui luật về sự phù hợp của quan hệ
sản xuất với trì nh độ phá t triển của lực lượng sản
xuất; Qui luật kiến trúc thượng tầng phù hợp với
cơ sở hạ tầng.
+ Nguồn gốc sâ u
xa của quá trì nh phá t
triển lịch sử tự nhiên
của xã hội chí nh là
sự phá t triển khá ch
quan của lực lượng
sản xuất.
+ Sự phá t triển của
lịch sử lò ai người, có
thể do sự tá c động
của nhiều nhâ n tố
chủ quan…
3/ Giá trị khoa học
của học thuyết Má c
về hì nh thá i kinh tế -
xã hội.
Cung cấp một
phương phá p luận
chung nhất để nghiên
cứu về lĩnh vực xã hội.
V/ VAI TRÒ CỦA ĐẤU TRANH
GIAI CẤP VÀ CÁCH MẠNG XÃ
HỘI ĐỐI VỚI SỰ VẬN ĐỘNG,
PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI CÓ
ĐỐI KHÁNG GIAI CẤP
1/ Giai cấp và vai trò của
đấu tranh giai cấp đối với phꢀt
triển của xꢁ hội có đối khꢀng giai
cấp.
a/ Giai cấp là gì?
Lênin trong tꢀc phẩm Sꢀng
kiến vĩ đại (1919) đꢁ đưa ra định
nghĩa:
“Người ta gọi là
giai cấp, những tập
đoàn to lớn gồm những
người khá c nhau về địa
vị của họ trong một hệ
thống sản xuất xã hội
nhất định trong lịch sử,
khá c nhau về quan hệ
của họ ( thường thường
thì những quan hệ này
được phá p luật quy định
và thừa nhận), đối với
những tư liệu sản xuất,
(khꢀc nhau) về vai trò của
họ trong tổ chức lao động
xꢁ hội, và như vậy là khꢀc
nhau về cꢀch thức hưởng
thụ và về phần của cải xꢁ
hội ít hoặc nhiều mà họ
được hưởng. Giai cấp là
những tập đoàn người, mà
tập đoàn này có thể chiếm
đoạt lao động của tập đoàn
khꢀc do chỗ cꢀc tập đoàn
đó có địa vị khꢀc nhau trong
một chế độ kinh tế xꢁ hội
nhất định”.
TẬP ĐÒAN BỊ TRỊ
TẬP ĐÒAN THỐNG TRỊ
ĐỊA VỊ TRONG MỘT Hꢄ THỐNG SꢅN XUẤT XÃ HỘI NHẤT ĐỊNH
QUAN Hꢄ CỦA Hꢆ
ĐỐI VỚI NHꢇNG
TƯ LIꢄU SꢅN XUẤT
VAI TRÒ CỦA Hꢆ
TRONG Tꢈ CHꢉC
LAO ĐỘNG XÃ HỘI
CÁCH THꢉC
PHÂN PHỐI
SꢅN PHꢊM LÀM RA
GIAI CẤP
Những tꢀp đꢁan ngưꢂi
khꢃc nhau về:
ĐỊNH NGHĨA GIAI CẤP CỦA LÊNIN
b/ Nguồn gốc giai
+ Nguồn gốc trực
cấp:
tiếp: sự ra đời và tồn tại
của chế độ chiến hữu tư
nhân về tư liệu sản xuất.
+ Nguyên nhân
giꢃn tiếp: sự phꢀt triển
của lực lượng sản xuất
chưa đạt tới trình độ xꢁ
hội hóa cao.
Giai cấp chỉ là một
phạm trù lịch sử .
c/ Vai trꢁ của đấu tranh giai cấp
đối với sự vꢀn động, phꢃt triển
của xꢋ hội cꢌ đối khꢃng giai cấp.
Đấu tranh giai cấp?
Lênin Đấu tranh giai cấp là “cuộc
đấu tranh của quần chúng bị tước
hết quyền, bị ꢀp bức và lao động
chống bọn có đặc quyền, đặc lợi,
bọn ꢀp bức và bọn ăn bꢀm, cuộc
đấu tranh của những người công
nhân làm thuê hay những người vô
sản chống những người hữu sản
hay giai cấp tư sản.”
Trong cuộc đấu tranh giai cấp,
giai cấp thống trị dùng nhà nước
và bộ mꢀy bạo lực đàn ꢀp những
người chống lại mình, bảo vệ
quyền lợi của chúng. Giai cấp bị
trị cũng tổ chức lại thành lực
lượng và chủ yếu là dùng bạo
lực quật lại giai cấp thống trị,
thực hiện cuộc cꢀch mạng xꢁ
hội.
Vấn đề giành chính quyền là
vấn đề trung tâm và cơ bản của
cꢀc cuộc đấu tranh giai cấp.
GIAI CẤP
TIẾN BỘ
CÁCH
GIAI CẤP
THỐNG
TRỊ
NGUYÊN
NHÂN
TRỰC TIẾP
MẠNG
BÓC LỘT
NGUYÊN
NHÂN
ĐẤU
TRANH
GIAI
CẤP
LỰC
LƯꢍNG
SX
QUAN
Hꢄ
NGUYÊN
NHÂN
SX
PHÁT
TRIỂN
LꢎI
THꢏI
GIÁN TIẾP
Đấu tranh giai cấp giử vai trꢁ là một trong
những động lực phꢃt triển quan trọng của cꢃc
xꢋ hội cꢌ giai cấp.
Trong cꢀc xꢁ hội có giai cấp đối khꢀng, mâu
thuẫn giữa lực lượng sản xuất mới và quan hệ
sản xuất cũ biểu hiện ra bề mặt xꢁ hội là mâu
thuẫn giữa giai cấp thống trị và những người bị
trị. Giai cấp thống trị bằng mọi cꢀch giữ lấy quan
hệ sản xuất cũ. Còn những người bị trị, những
người tiến bộ phải lật đổ giai cấp thống trị bằng
bạo lực cꢀch mạng, xóa quan hệ sản xuất cũ, mở
đường cho lực lượng sản xuất phꢀt triển.
Cuộc đấu tranh giai cấp sẽ:
+ Làm thay đổi phương thức sản xuất, thúc
đẩy lực lượng sản xuất tiếp tục phꢀt triển.
+ Cải tạo chính bản thân giai cấp cꢀch mạng
và quần chúng lao động.
+ Là động lực phꢀt triển cꢀc mặt của đời sống
xꢁ hội.
Vì những lý do trên chúng ta có thể kết luận
“Đấu tranh giai cấp là một trong những động lực
phꢀt triển quan trọng của cꢀc xꢁ hội có giai cấp”.
XÃ HỘI CŨ NHƯꢏNG CHꢎ CHO XÃ HỘI MỚI TiẾN BỘ HƠN
CÁCH MẠNG XÃ HỘI
Đấu tranh
Đấu tranh
kinh tế
Đấu tranh
Tư tưởng
chính trị
GIAI CẤPTIẾN BỘ
CÁCH MẠNG
GIAI CẤPTHỐNGTRỊ
BÓC LỘT
LỰC LƯꢍNG SꢅN XUẤT
PHÁT TRIỂN
QUAN Hꢄ SꢅN XUẤT
LꢎI THꢏI
ĐTGC – một trong những động lực phꢃt triển XH cꢌ giai cấp
2/ Cꢃch mạng xꢋ hội và vai trꢁ
của nꢌ đối với sự phꢃt triển của
xꢋ hội cꢌ đối khꢃng giai cấp
a/ Khꢀi niệm cꢀch mạng xꢁ hội
và nguyên nhân của nó.
Theo nghĩa rộng, cꢀch mạng xꢁ
hội là sự biến đổi có tính bước
ngoặc và căn bản về chất trong
mọi lĩnh vực đời sống xꢁ hội, là
phương thức chuyển từ một hình
thꢀi kinh tế – xꢁ hội lỗi thời lên một
hình thꢀi kinh tế – xꢁ hội cao hơn.
Theo nghĩa hẹp, CMXH là
việc lật đổ một chế độ
chính trị đꢁ lỗi thời và
thiết lập một chế độ
chính trị tiến bộ hơn của
giai cấp cꢀch mạng.
Vấn đề cơ bản của mọi
cuộc CMXH là giành
chính quyền và sau đó
là xây dựng chính quyền
mới, xꢁ hội mới.
Nguyên nhân cꢃch mạng xꢋ
hội.
Đó là mâu thuẫn giữa lực
lượng sản xuất mới và quan hệ
sản xuất lỗi thời. Trong xꢁ hội
có giai cấp mâu thuẫn này biểu
hiện về mặt xꢁ hội là mâu thuẫn
giữa cꢀc giai cấp đối khꢀng.
Đấu tranh giai cấp phꢀt triển
tới mức gay gắt chuyển thành
cꢀch mạng xꢁ hội nhằm xóa bỏ
xꢁ hội cũ hình thành xꢁ hội mới
tiến bộ hơn.
CÁCH MẠNG XÃ HỘI Nꢈ RA
CUỘC ĐẤU TRANH CỦA
NHꢇNG NGƯꢏI BỊ TRỊ
CHỐNG LẠI
GIAI CẤP THỐNG TRỊ
CHNL
PK
TBCN
Chủ nô Địa chủ Tư sản
Nô lệ Nông dân Vô sản
CHẾ ĐỘ TƯ HꢇU VỀ TLSX
Sự mâu thuẫn giữa LLSX phꢃt triển và QHSX lỗi thꢂi
Tải về để xem bản đầy đủ
52 trang
26740
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin - Chương 3: Chủ nghĩa duy vật lịch sử (Phần 2) - Nguyễn Văn Ngọc", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_nhung_nguyen_ly_co_ban_cua_chu_nghia_mac_lenin_chu.ppt
