Bài giảng Nhập môn lập trình - Chương 4: Chương trình có yếu tố lặp lại

4

CHƯƠNG TRÌNH CÓ YẾU TỐ LẶP LẠI

NỘI DUNG CHÍNH

Mục tiêu chính của chương này gồm có các nội dung sau

SỐ LẦN LẶP KHÔNG BIẾT

SỐ LẦN LẶP BIẾT TRƯỚC

TRƯỚC

Sử dụng cấu trúc do… while và

cấu trúc while

Sử dụng cấu trúc for

Các mã nguồn được trình bày trong sách có thể được tải tại địa chỉ

http://goo.gl/PWZhME

Chương 4 – Chương trình có yếu tố lặp lại

1

4.1. VÍ DỤ MẪU ÔN LẠI KIẾN THỨC

Lặp với số lần lặp không biết trước

Nhập vào một số nguyên. In ra màn hình tổng

các chữ số của n.

Mã nguồn

C

C++

#include <iostream>

using namespace std;

#include "stdio.h"

#include "conio.h"

void main()

{

int n;

printf("Nhap so nguyen n:");

cout << "Nhap so nguyen n:";

scanf_s("%d", &n);

cin >> n;

int sum = 0;

int temp = n;

while (temp != 0)

{

int sum = 0;

int temp = n;

while (temp != 0)

{

int r = temp % 10;

sum += r;

temp /= 10;

}

printf("Tong cac chu so la: %d", sum );

_getch();

cout << "Tong cac chu so la: " <<

cin.get();

sum;

}

Chương 4 – Chương trình có yếu tố lặp lại

2

Lặp với số lần lặp biết trước – Yêu cầu

Nhập vào một số nguyên n. In ra màn hình tổng 1 + 2

+ …. + n

Mã nguồn

C

C++

#include <iostream>

#include "stdio.h"

#include "conio.h"

using namespace std;

void main()

{

int n;

printf("Nhap so nguyen n:");

scanf_s("%d", &n);

cout << "Nhap so nguyen n:";

cin >> n;

int sum = 0;

for (int i = 1; i <= n; i++)

{

sum += i;

}

sum += i;

}

printf("Tong tu 1 den %d la: %d", n,

_getch();

cout << "Tong tu 1 den " << n << "

la: " << sum;

sum );

}

cin.get();

}

Chương 4 – Chương trình có yếu tố lặp lại

3

4.2. CÁC BÀI TẬP ÔN LẠI KIẾN THỨC

1. Chỉ thị break

Yêu cầu: Nhập vào một số nguyên n. Kiểm tra số này có phải chỉ toàn các chữ số chẵn thôi

không.

Mã nguồn gợi ý:

bool allIsEven = true;

int temp = n; // Sao chép giá trị n tránh thao tác trực tiếp

do {

int r = temp % 10; // Lấy chữ số cuối cùng

if (r % 2 == 1)

// Là số lẻ

{

allIsEven = false; // Hạ cờ

break; // Chỉ cần có 1 chữ số lẻ là đủ để thoát khỏi vòng lặp

}

temp /= 10; // Bỏ đi chữ số cuối cùng

} while (temp != 0);

// Ra khỏi vòng lặp cờ allIsEven sẽ cho biết kết quả

2. Chỉ thị continue.

Yêu cầu: Nhập vào n số nguyên, chỉ tính. Tính tổng các chữ số lẻ của n.

Mã nguồn gợi ý:

int sumOdd = 0;

int temp = n; // Sao chép giá trị n tránh thao tác trực tiếp

do {

int r = temp % 10; // Lấy chữ số cuối cùng

if (r % 2 == 1) {

sumOdd += r;

// Là số lẻ

}

else continue;

} while (temp != 0);

Chương 4 – Chương trình có yếu tố lặp lại

4

3. Giải thuật tìm ước số chung lớn nhất của Euclide

Yêu cầu: Nhập vào hai số nguyên dương a và b, tìm ước chung lớn nhất của a và b.

Nguyên tắc: nếu x là ước số chung lớn nhất của a và b thì nó cũng là ước của (a-b) (giả sử a >

b).

Mã nguồn gợi ý 1:

while (b != 0)

{

if (a > b) a -= b;

else b -= a;

}

// Ra khỏi vòng lặp a chính là ước chung lớn nhất

Mã nguồn gợi ý 2:

while (b != 0)

{

t = b;

b = a % b;

a = t;

}

// Ra khỏi vòng lặp a chính là ước chung lớn nhất

4. while (true)

Yêu cầu: Nhập liên tục số nguyên cho đến khi gặp số âm thì dừng. In ra màn hình tổng các số

đã nhập

Mã nguồn gợi ý

while (true) {

// Nhập n

if (n < 0)

break;

else

sum += n;

}

Chương 4 – Chương trình có yếu tố lặp lại

5

4.3. BÀI TẬP VẬN DỤNG

1. Viết chương trình nhập vào các số nguyên, dừng lại khi nhập số 0. Cho biết có bao nhiêu số

chẵn, bao nhiêu số lẻ, bao nhiêu số âm, bao nhiêu số dương.

2. Nhập vào số nguyên dương n.

a. Cho biết n có phải là số nguyên tố (prime number) hay không. (Số nguyên tố được định

nghĩa là số > 1, chỉ có 2 ước là 1 và chính nó)

b. Cho biết n có phải là số hoàn hảo (perfect number) hay không. Số hoàn hảo là số có

tổng các ước nhỏ hơn bằng chính nó.

Ví dụ: 6 có 3 ước là 1, 2 và 3 có tổng là 6 => 6 là số hoàn hảo.

28 có các ước 1, 2, 4, 7, và 14 có tổng là 28 => 28 là số hoàn hảo.

c. Cho biết n có phải là số chính phương (perfect square) hay không.

+ Giải pháp dễ nhất: dùng sqrt(n), ép kiểu về int để có i, kiểm tra i*i có = n hay không.

+ Giải pháp rèn tư duy vòng lặp: i chạy từ 1 đến n / 2, nếu i * i = n thì là số chính

phương.

+ Thủ tục đúng theo toán học:

Số chính phương được tạo thành bởi tổng các số lẻ liên tiếp

•

CP1: 1 = 1

CP2: 4 = 1 + 3

CP3: 9 = 1 + 3 + 5

CP4: 16 = 1 + 3 + 5 + 7

Vậy nếu trừ các số lẻ liên tiếp, nếu = 0 thì là số chính phương, nếu âm thì là số thường.

d. Cho biết n có phải số đối xứng hay không.

Ví dụ: 2442, 13531 là số đối xứng.

e. Xuất ra màn hình số đảo ngược của n.

Ví dụ: Nhập 5413, xuất ra màn hình số đảo là 3145.

Chương 4 – Chương trình có yếu tố lặp lại

6

3. Nhập vào n số nguyên. Cho biết số nhỏ nhất, số lớn nhất đã nhập, tổng tất cả các số, tích

các số lẻ.

4. Nhập vào số nguyên n, k tính chỉnh hợp và tổ hợp.

Ví dụ:

Input

K=3

Output

60

N=5

Ví dụ:

Input

Output

K=3

C=5

10

5. Các bài toán tính tổng

Tính các tổng với n∈N∗

a. A=1+2+3+4+…+(n−1)+n

b. B=1²+2²+3²+…+(n−1)²+n²

c. C=1³+2³+3³+4³+…+(n−1)³+n³

d. D=1.2+2.3+3.4+…+(n−2)(n−1)+(n−1)n

e. E=1.2.3+2.3.4+3.4.5+…+(n−3)(n−2)(n−1)+(n−2)(n−1)n

f. F=2+4+6+...+(2n−4)+(2n−2)+2n

g. G=1+3+5+...+(2n−3)+(2n−1) với (n≥2)

Chương 4 – Chương trình có yếu tố lặp lại

7

6. Các bài vẽ hình

a. Viết chương trình nhập vào số dòng và số cột, xuất ra màn hình hình chữ nhật đặc có n

dòng và m cột.

b. Viết chương trình nhập vào số dòng và số cột, xuất ra màn hình hình chữ nhật rỗng có n

dòng và m cột.

c. Viết chương trình nhập vào số dòng, xuất ra màn hình hình tam giác cân đặc và tam giác cân

rỗng

Chương 4 – Chương trình có yếu tố lặp lại

8

4.4. TIẾNG ANH CHUYÊN NGÀNH

2.5.1. Chọn đáp án đúng nhất

1.

2.

3.

2.5.2. Lựa chọn từ để điền vào chỗ trống còn thiếu

a. [1

a. errors

b. programming language

c. source code

d. hello world

e. compiling

-- END --

Chương 4 – Chương trình có yếu tố lặp lại

9