Bài giảng Triết học Mac-Lênin - Bài 6: Các cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật
HỌC VIỆN THANH THIẾU NIÊN VIỆT NAM
PHÂN VIỆN MIỀN NAM
KHOA LÝ LUẬN & KHOA HỌC CƠ SỞ
BÀI 6 : CÁC CẶP PHẠM TRÙ CƠ BẢN CỦA
Ths Bùi Văn Tuyển
Bộ môn: NNLCB CỦA CNMLN
SĐT: 0976.226.944
Email: [email protected]
NỘI DUNG CHÍNH
I. Khái lược về phạm trù triết học
II. Cái riêng, cái chung và cái đơn nhất
III.Nguyên nhân, kết quả
IV.Tất nhiên và ngẫu nhiên
V. Nội dung và hình thức
VI. Bản chất và hiện tượng
VII.Khả năng và hiện thực
C i ri
C i ch
1. Khái niệm cái riêng, cái chung và cái
đơn nhất
• Cái riêng là phꢅm trù triꢇt học dùng để chꢋ một sꢂ vꢃt,
một hiện tượng, một quá trình nhꢊt đꢍnh.
• Cái chung là phꢅm trù triꢇt học dùng để chꢋ nhꢉng
thuộc tính, nhꢉng mặt, nhꢉng yꢇu tố, nhꢉng quan
hệ… tꢄn tꢅi phꢆ biꢇn ꢈ nhiều sꢂ vꢃt, hiện tượng.
• Cái đơn nhꢊt: Là phꢅm trù được dùng để chꢋ nhꢉng
nét, nhꢉng mặt, nhꢉng thuộc tính…chꢋ có ꢈ một kꢇt
cꢊu vꢃt chꢊt nhꢊt đꢍnh và không được lặp lꢅi ꢈ bꢊt cứ
kꢇt cꢊu vꢃt chꢊt nào khác
Ví dụ
• Cá i riêng
Ví dụ
• Cá i chung
2. Quan điểm của CNDVNBC về
mối quan hệ qua lꢅi giꢉa giꢉa
cꢀi chung và cꢀi riêng và cꢀi đơn
nhꢊt
Cho rằng cꢀi riêng, cꢀi chung, cꢀi đơn
nhꢊt đều tꢄn tꢅi khꢀch quan, giꢉa chúng
cꢌ mối liên hệ hꢉu cơ với nhau được
thể hiện
- Thứ nhꢊt: “cꢀi chung” chꢋ tꢄn tꢅi trong cꢀi
riêng, thông qua cꢀi riêng mà biểu thꢍ sꢂ
tꢄn tꢅi của mình
• Ví dụ: Không có một cái cây nói chung
nào tꢄn tꢅi bên cꢅnh cây cam, cây quýt,
cây đào cụ thể; nhꢉng cây trên đều có
nhꢉng đặc tính chung, có rễ, có thân, có
lá, có quá trình đꢄng hóa, dꢍ hóa để duy
trì sꢂ sống.
- Thứ hai: Cꢀi riêng chꢋ tꢄn tꢅi trong
mối liên hệ với cꢀi chung (không cꢌ cꢀi
riêng tuyệt đối).
• Ví dụ: Một con người là một cꢀi riêng
(không thể tꢄn tꢅi độc lꢃp được mà phải
gắn liền với thꢇ giới tꢂ nhiên (vꢃt chꢊt
hꢉu cơ) và xã hội loài người (quan hệ với
mọi người).
Thứ ba: Cái riêng là cái toàn bộ phong phú hơn
cái chung vì: ngoài đặc điểm giống với nhiều cái
khác, cái riêng còn có cái đơn nhꢊt, cái đặc thù
chꢋ nó mới có.
• Ví dụ: Giai cꢊp công nhân Việt Nam là “cꢀi riêng”
bên cꢅnh cái chung với giai cꢊp công nhân ꢈ các
nước trên thꢇ giới bꢍ bóc lột của giai cꢊp tư sản,
giai cꢊp không có tư liệu sản xuꢊt… lao động gắn
liền với máy móc và có tính chꢊt xã hội… Giai cꢊp
công nhân Việt Nam còn có nhꢉng nhꢉng đặc điểm
riêng: xuꢊt thân từ giai cꢊp nông dân, ra đời gắn
liền với việc khai thác thuộc đꢍa của thꢂc dân Pháp
cho nên gần gũi với giai cꢊp nông dân, bꢍ chủ nghĩa
đꢇ quốc thống trꢍ. Nhꢉng đặc điểm đꢌ khác với giai
cꢊp công nhân các nước tư bản chủ nghĩa.
3. Một số kꢇt luꢃn về mặt
phương phꢀp luꢃn
• Vì cái riêng chꢋ tꢄn tꢅi trong mối liên hệ với
cái chung nên không được tuyệt đối hóa cái
riêng
• Vì cái chung chꢋ tꢄn tꢅi trong cái riêng,
thông qua cái riêng, nên muốn tìm ra cái
chung (bản chꢊt, quy luꢃt, chính sách, v.v..)
phải thông qua việc nghiên cứu cái riêng.
Mặt khác, khi áp dụng cái chung vào cái
riêng cần phải tính đꢇn đặc điểm và nhꢉng
điều kiện tꢄn tꢅi cụ thể của cái riêng.
Ví dụ: Xem xét thiệt hꢅi của một vùng nào đꢌ bꢍ
thiên tai ta phải xem xét từng hộ dân từng con
đường từng chi tiꢇt bꢍ thiệt hꢅi nặng nhẹ rꢄi sau đꢌ
ta mới liên hệ lꢅi với nhau
III. Nguyên nhân & kꢇt quả
Khꢀi niệm: Nguyên nhân & kꢇt quả
hꢅm trù triꢇt học dùng để chꢋ nhꢉng biꢇn đꢆ
III. Nguyên nhân & kꢇt quả
Ví dụ
Bão (nguyên nhân) -> thiệt hꢅi mùa màng (kꢇt
quả xꢊu)
- Chủ nghĩa đꢇ quốc là nguyên nhân
của chiꢇn tranh xâm lược
Ví dụ
• + Bão (nguyên nhân) xuꢊt hiện trước, sꢂ thiệt hꢅi của
hoa màu, mùa màng do bão gây ra thì phải xuꢊt hiện
sau.
Tuy nhiên không phải mối liên hệ nối
tiꢇp nào cũng đều biểu hiện mối liên hệ
nhân quả.
Ví dụ:
- Ngày không phải là nguyên nhân của đêm
- - Mùa xuân không phải là nguyên nhân của mùa hè.
Ví dụ
• + Là nhà Tư bản thì nhꢊt thiꢇt phải bꢌc lột
công nhân đꢌ là tꢊt yꢇu.
Tải về để xem bản đầy đủ
52 trang
13/01/2024
13360
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Triết học Mac-Lênin - Bài 6: Các cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_triet_hoc_mac_lenin_bai_6_cac_cap_pham_tru_co_ban.ppt
