Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - Chương 2: Mô hình hóa yêu cầu của bài toán sử dụng Use Case Diagram

Chương 2

Mô hì

nh hó a yêu

cầu của

bài toá

n

sử dụng

use case diagram

Yêu cầu của hệ thống

❑ Những chức năng mà hệ thống phải thực hiện.

❑ Những đặc tí nh mong muốn của người dùng đối với hệ

thống.

❑ Những phá t biểu về những đề xuất đối với hệ thống mà tất cả

cá c bên tham gia đống ý về cá c vấn đề của khá ch hàng phải

được giải quyết thỏa đáng.

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

2

Hiền

Tiến trì nh phâ n tí ch yêu cầu bài toá n

❑ Tì m hiểu, khá m phá và phâ n tí ch cá c yêu cầu của của người

dùng đối với hệ thống.

❑ Xâ y dựng cá c tài liệu yêu cầu

❑ Kiểm tra tí nh hợp lệ của cá c yêu cầu

❑ Quản lý cá c yêu cầu

❑ Mô hì nh hó a yêu cầu

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

3

Hiền

Mục tiêu của phâ n tí ch yêu cầu

❑ Yêu cầu thường khô ng được nêu một cá ch rõ ràng, don đó

người phá t triển hệ thống cần phải làm việc với khá ch hàng

và cá c bên liên quan để khai thá c:

• Cá c dịch vụ mà hệ thống cần cung cấp

• Những ràng buộc mà hệ thống phải đáp ứng

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

4

Hiền

Mục tiêu của phâ n tí ch yêu cầu

❑ Mục tiêu:

• Đảm bảo cá c yêu cầu đối với sản phẩm phần mềm được định nghĩa và

hiểu một cá ch rõ ràng.

• Thiết lập và duy trì cá c thỏa thuận về yêu cầu với cá c bên liên quan

• Đảm bảo tất cả cá c yêu cầu được đáp ứng.

• Tài liệu phâ n tí ch yêu cầu dùng để kiểm soá t và là cơ sở cho việc phá t

triển phần mềm và sử dụng trong quản lý dự á n.

• Phá t hiện và giải quyết mâ u thuẫn giữa yêu cầu

• Xá c định phạm vi của phần mềm và cá ch nó tương tá c với mô i trường

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

5

Hiền

Cá c loại tài liệu trong phâ n tí ch yêu cầu

❑ Xá c định yêu cầu người dùng (URD – User requirement

definition)

• Xá c định những gì người dùng cần cho cô ng việc của họ

• Bao gồm yêu cầu doanh doanh nghiệp, quy tắc nghiệp vụ và cá c ràng

buộc khá c

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

6

Hiền

Cá c loại tài liệu trong phâ n tí ch yêu cầu

❑ Đặc tả yêu cầu phần mềm (SRS – Software requirement

specification)

• Một tập hợp cá c yêu cầu phần mềm: đầy đủ, nhất quá n và chí nh xá c

từ quan điểm của nhà phá t triển

• Tài liệu đặc tả yêu cầu dùng làm cơ sở tham chiếu chung của cá c yêu

cầu phần mềm cho khá ch hàng, nhà phá t triển, thử nghiệm và quản lý

dự á n.

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

7

Hiền

Cá c loại yêu cầu

❑ Chức năng - Functional

❑ Giao diện - Interface

❑ Dữ liệu - Data

❑ Nguồn nhâ n lực - Human engineering

❑ Chất lượng - Qualification

❑ Nghiệp vụ - Operational

❑ Ràng buộc về thiết kế - Design constraints

❑ An toàn - Safety

❑ Bảo mật - Security, etc.

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

8

Hiền

Yêu cầu chức năng - Functional requirements

❑ Mô tả sự tương tá c giữa hệ thống và mô i trường của nó

❑ Mô tả cá ch ứng xử của hệ thống với hành vi kí ch hoạt của

người dùng

• Có thể sử dụng mô hì nh - một sự kết hợp của cá c ký hiệu đồ họa và

cấu trúc ngô n ngữ tự nhiên

• Sử dụng use case diagram, activity, state diagram

• Prototype, ...

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

9

Hiền

Yêu cầu phi chức năng - NonFunctional requirements

❑ Mô tả cá c hạn chế trên một hệ thống làm hạn chế sự lựa chọn

và từ đó đưa ra một giải phá p cho một vấn đề xá c định

❑ Cá c yêu cầu phi chức năng khô ng được mô hì nh hó a => được

chỉ định chỉ sử dụng ngô n ngữ tự nhiên có cấu trúc

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

10

Hiền

Tí nh hợp lệ của cá c yêu cầu

❑ Đánh giá cá c yêu cầu - Requirements Review

• Phâ n tí ch thủ cô ng có hệ thống cá c yêu cầu

• Tham gia của nhà phá t triển, khá ch hang, cá c bên tham gia

❑ Prototyping

• Sử dụng mô hì nh thực thi của hệ thống để kiểm tra yêu cầu

❑ Model Validation

• Kiểm tra chất lượng của cá c mô hì nh phá t được xâ y dựng trong thời gian

phâ n tí ch

❑ Test-case generation

• Phá t triển thử nghiệm đối với cá c yêu cầu để kiểm tra khả năng kiểm thử

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

11

Hiền

Quản lý cá c yêu cầu thay đổi

❑ Yêu cầu thay đổi (CR – Change request)

• Cá c yêu cầu từ quan điểm khá c nhau thay đổi trong quá trì nh phá t triển

• Khá ch hàng có thể xá c định cá c yêu cầu từ gó c độ kinh doanh mâ u

thuẫn với yêu cầu của người dùng cuối

• Mô i trường kinh doanh và kỹ thuật của hệ thống thay đổi trong quá

trì nh phá t triển hệ thống

❑ Tiến trì nh yêu cầu thay đổi

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

12

Hiền

Thuật ngữ - Glossary

❑ Khá i niệm:

• Một tập hợp cá c thuật ngữ được định nghĩa làm cơ sở cho giao tiếp.

• Một từ điển để thực hiện mô hì nh hó a

❑ Mục đích:

• Làm rõ ý nghĩa của từ ngữ hoặc có những hiểu biết chung về cá c điều

khoản giữa cá c thành viên trong nhó m

• Được tạo ra trong quá trì nh xá c định yêu cầu, xá c định use case và mô

hì nh hó a khá i niệm

• Được duy trì trong suốt quá trì nh phá t triển hệ thống

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

13

Hiền

Thuật ngữ - Glossary

❑ Ví dụ

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

Hiền

14

Nội dung trong tài liệu xá c định yêu cầu hệ thống

1. Mục đích

2. Phạm vi

3. Tổng quan hệ thống

4. Tài liệu tham khảo

5. Xá c định cá c điều khoản, cá c thuật ngữ chuyên mô n

6. Yêu cầu chức năng

7. yêu cầu phi chức năng

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

15

Hiền

Bài tập

❑ Viết một đặc tả yêu cầu cho một hệ thống bá n hàng trong siêu

thị.

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

16

Hiền

Mô hì nh hó a yêu cầu hệ thống

sử dụng mô hì nh use case

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

17

Hiền

Use case diagram

❑ Mô tả trực quan cá c chức năng được cung cấp bởi hệ thống.

❑ Một Use Case thể hiện một hành động tương tá c riêng biệt

giữa người dùng (human or machine) và hệ thống.

❑ Use case diagram chứa cá c thành phần:

• Use cases

• Actors

• Relationships

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

18

Hiền

Use case diagram

❑ Use case

• Một use case đại diện cho một chức năng hoàn chỉnh, bao gồm một

chuỗi cá c hoạt động khá c nhau mà hệ thống có thể thực hiện bằng

cá ch tương tá c với cá c actor bên ngoài hệ thống.

• Cá c yếu tố của một use case

• Kịch bản (scenarios): là một tập cá c ràng buộc theo mục tiêu người dùng,

thường là một chuỗi cá c giao dịch được thực hiện bởi một hệ thống, có thể nhì n

thấy được, đo lường được kết quả.

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

19

Hiền

Use case diagram

❑ Use Cases

• Mô tả hoặc nắm bắt yêu cá c cầu chức năng của hệ thống

• Một use case đại diện cho một chuỗi cá c hành vi tương tá c của hệ

thống và cá c actor bên ngoài.

❑ Ký hiệu use case trong UML

• Có dạng hì nh oval

Login

• Tên của use case

• Sử dụng động từ

• Biểu diễn hành vi tương tá c của Actor và hệ thống

Bài giảng Phân tích thiết kế hệ thống - GV: Từ Thị Xuân

20

Hiền