Bài giảng Nhập môn về lập trình - Chương 9: Sử dụng tập tin (file)

Chương 9

Sử dụng tập tin (file)

Presenter:

Slide 1

Nhập môn về lập trình (C9)

Learning outcomes

L.O.7.1 – Khai báo được kiểu tập tin.

L.O.7.2 – Giải thích được các kiểu mở và đóng tập tin.

L.O.7.3 – Giải thích được nguyên tắc làm việc với tập tin.

L.O.7.4 – Hiện thực được bằng C để lấy dữ liệu từ tập tin

hay để ghi dữ liệu vào tập tin.

L.O.7.5 – Sử dụng được C để giải quyết bài toán trong thực

tế.

L.O.7.6 – Sử dụng được macro.

Slide 2

Nhập môn về lập trình (C9)

Tập tin (file)

Khái niệm chung

 Tập tin (file) trên đĩa thường chia ra các loại chính:

• Văn bản: lưu thông tin theo dạng chuỗi ký tự theo mã quy định

(ISO8859-1/ASCII, unicode). Có thể xem bằng các chương trình

soạn thảo văn bản như notepad, wordpad, MSword, ...

• Nhị phân: thông tin lưu dưới dạng chuỗi byte nhị phân (binary).

Dùng để lưu trữ chương trình mã máy, dữ liệu dạng nén, dữ liệu

mã hoá, ...

• Cấu trúc/mẫu tin: thông tin lưu theo khối có cấu trúc giống nhau

(mẫu tin). Thường dùng trong quản lý hồ sơ, dữ liệu có số lượng

lớn.

• Định dạng phần mềm chuyên dụng: thông tin được mã hoá do

hãng phần mềm quy định. Muốn đọc được thông tin, cần thực

hiện giải mã (chìa khoá giải mã thường phải mua từ hãng phần

mềm).

Slide 3

Nhập môn về lập trình (C9)

Tập tin (file)

Dưới góc nhìn của ngôn ngữ C

 Đối với C, tập tin được nhìn theo dạng dữ liệu thô:

• Chuỗi ký tự (dùng cho tập tin văn bản).

• Chuỗi byte (dùng cho tập tin nhị phân hoặc cấu trúc).

 Ngoài ra, tập tin được lưu trữ trên cây thư mục chịu sự

quản lý của Hệ điều hành nên mọi vấn đề có liên quan

đến tập tin đều phải tuân theo thủ tục, qui trình qui định

bởi Hệ điều hành.

 C hổ trợ các hàm thư viện giúp người lập trình có thể tiếp

cận, “xin phép” Hệ điều hành để có thể làm việc với tập tin

theo định dạng mong muốn.

 Người lập trình phải tự quản lý về mặt ý nghĩa của thông

tin trên tập tin.

Slide 4

Nhập môn về lập trình (C9)

Tập tin

Thủ tục / Quy trình

(Chưa có : báo lỗi)

Mở và tạo mới : tạo mối

quan hệ quản lý giữa tập tin

trên đĩa (đặc trưng bằng tên

tập tin) với biến trong bộ

nhớ.

Mở

Tạo mới

(Có rồi : nội dung bị mất)

Xử lý : thay đổi nội

dung tập tin hoặc

thêm thông tin mới

vào tập tin.

Xử lý

(Phần thông tin quản lý tập tin)

(Phần nội dung tập tin)

[Dời con trỏ tập tin], [đọc], [ghi]

Đóng

Đóng : Cắt đứt quan hệ giữa

tập tin trên đĩa và chương

trình.

Slide 5

Nhập môn về lập trình (C9)

Tập tin (file)

Kiểu tập tin (FILE *)

 Biến trong chương trình dùng để gắn kết với tập tin trên

đĩa ở bước mở/tạo file phải được định nghĩa với kiểu đặc

biệt như cú pháp sau:

FILE *<tên biến>

Ví dụ: FILE *stream;

FILE *fileptr;

 Kiểu FILE là kiểu cấu trúc do C định nghĩa sẳn. Các

thành phần của nó được dùng để quản lý tập tin gắn kết

với biến kiểu FILE * (các thông tin cần thiết để làm việc

với tập tin như: tên, chiều dài byte, ngày/giờ tạo tập tin,

ngày/giờ cập nhật gần nhất, . . . ).

Slide 6

Nhập môn về lập trình (C9)

Tập tin (file)

Mở / tạo tập tin

 Hàm thư viện mở/tạo tập tin:

FILE *fopen(const char *filename, const char *mode)

trong đó:

• filename là chuỗi chứa tên tập tin trên đĩa

Ví dụ: “C:\MSSV_Vc\”ThapHN.c”, “Hamdq.h”

• mode qui định chế độ mở/tạo tập tin

 “r” : mở để đọc (báo lỗi nếu chưa có).

 “w” : mở để ghi (xóa nội dung nếu đã có).

 “a” : mở để thêm vào cuối (tạo mới nếu chưa tồn tại).

 “r+”, mở để vừa đọc vừa ghi (tập tin phải có rồi).

 “w+” : tạo mới (hoặc xoá nội dung cũ) để vừa đọc vừa ghi.

 “a+” : mở/tạo mới để vừa đọc vừa thêm vào.

 “t” : thêm vào cuối để chọn tập tin văn bản.

 “b” :thêm vào cuối để chọn tập tin nhị phân.

Slide 7

Nhập môn về lập trình (C9)

Tập tin (file)

Ví dụ 1, ghi file van ban

Slide 8

Nhập môn về lập trình (C9)

Tập tin (file)

Hàm fprintf( )

 Hàm thư viện ghi tập tin theo định dạng:

int fprintf(FILE *stream, const char *format, ...)

 Việc sử dụng hàm fprintf() tương tự như hàm

printf(), chỉ có khác ở chỗ những gì in ra màn hình sẽ

được ghi lên tập tin stream.

Ví dụ: fprintf(fptr,"%d%s%.0g\n",10,"!= ",gt(10));

fprintf(stream,"%s%d\n","S= ",x*2+3);

Slide 9

Nhập môn về lập trình (C9)

Tập tin (file)

Hàm fscanf_s( )

 Hàm thư viện đọc dữ liệu từ tập tin theo định dạng:

int fscanf(FILE *stream, const char *format, ...)

 Việc sử dụng hàm fscanf() tương tự như hàm

scanf(), chỉ có khác ở chỗ những gì lẻ ra nhập từ bàn

phím sẽ được đọc vào từ tập tin stream.

Ví dụ: fscanf(i_file,"%d",&n);

fscanf(stream,"%f",&(sv1->diem_btl);

Slide 10

Nhập môn về lập trình (C9)

Tập tin (file)

Ví dụ 2

Slide 11

Nhập môn về lập trình (C9)

Tập tin (file)

Đóng tập tin

 Hàm thư viện đóng tập tin:

int fclose(FILE *stream)

trong đó:

• stream là tập tin cần đóng.

• Các vùng đệm ẩn dành riêng cho tập tin sẽ bị xóa.

• Tập tin sau khi đóng, muốn dùng lại, phải mở lại.

Slide 12

Nhập môn về lập trình (C9)

Tập tin (file)

Hàm tham khảo thêm trong stdio.lib

Tham khảo 1

Tham khảo 2

Tham khảo 3

Slide 13

Nhập môn về lập trình (C9)

Tập tin (file)

Ví dụ ghi/đọc file binary

Ghi file binary

Đọc file binary

Slide 14

Nhập môn về lập trình (C9)

Tập tin (file)

Ví dụ ghi/đọc file dữ liệu cấu trúc

Ghi file cấu trúc

Đọc file cấu trúc

Slide 15

Nhập môn về lập trình (C9)

MACRO

#define preprocessor

 MACRO là một đoạn code được đặt tên.

 MACRO sẽ được thay thế ở giai đoạn tiền xử lý

(preprocessing).

 Ta dùng chỉ thị #define để định nghĩa MACRO theo cú

pháp:

#define

<tên> <đoạn code>

Slide 16

Nhập môn về lập trình (C9)

MACRO

Hàm MACRO dùng #define

 Ta cũng có thể dùng #defineđể định nghĩa MACRO có

tham số dùng như gọi hàm:

dt_tron(7)  (3.14159*7*7)

Slide 17

Nhập môn về lập trình (C9)

MACRO

Các toán tử

 "\" : đặt cuối dòng cho phép xuống dòng viết tiếp.

 "#" : đặt trước tham số sẽ đổi tham số thành chuỗi ký tự.

 "##" : ghép tham số với một cụm từ thành tên biến, tên

hàm.

inso(f,8)  printf("%f\n",so8);

inso(d,5)  printf("%d\n",so5);

Slide 18

Nhập môn về lập trình (C9)

MACRO có sẳn

 __FILE__ : trả về string là tên file chương trình với

đường dẫn.

 __DATE__: trả về string ngày tháng năm.

 __TIME__: trả về string giờ phút giây.

 __LINE__: trả về số nguyên là thứ tự dòng hiện tại.

 __STDC__: trả về số 1 nếu dùng ANSI C chuẩn.

Slide 19

Nhập môn về lập trình (C9)

MACRO

Một số preprocessor khác

 #undef: loại bỏ tên một MACRO đã có.

 #ifndef MACRO

#define MACRO ... |

#endif

|

#ifdef MACRO

...

#endif

|

Hỏi xem MACRO đã được định nghĩa chưa?

 #if <điều kiện 1>

...

#elif <điều kiện 2>

...

#else

...

#endif

Slide 20

Nhập môn về lập trình (C9)