Tài liệu Hướng dẫn ôn thi môn Triết học Mác - Lênin - Trương Văn Phước
HÛÚNG DÊN ÖN THI MÖN TRIÏT HOC MAC - LÏNIN
1
HÛÚNG DÊN ÖN THI
MÖN
TRIÏT HOC MAC - LÏNIN
TRUNG TÊM BÖI DÛÚNG CAN BÖ GIANG DAY
LY LUÊN MAC - LÏNIN VA TÛ TÛÚNG HÖ CHÑ MINH
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚC (Chu biïn)
TÊP THÏ TAC GIA
2
1. PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚC (Chu biïn)
2. VU NGOC PHA
3. PGS, PTS. NGUYÏN HÛU VUI
4. TRÊN BACH TUYÏT
5. PTS. NGUYÏN QUANG LÊP
6. PTS. NGUYÏN VÙN TÊN
7. PHAM KÏ THÏ
8. TRÛÚNG HAI CÛÚNG
Ngûúi sûa chûa, bö sung: NGUYÏN VÙN TÊN
HÛÚNG DÊN ÖN THI MÖN TRIÏT HOC MAC - LÏNIN
3
MUC LUC
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚC (Chu biïn)
4
HÛÚNG DÊN ÖN THI MÖN TRIÏT HOC MAC - LÏNIN
5
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚC (Chu biïn)
6
HÛÚNG DÊN ÖN THI MÖN TRIÏT HOC MAC - LÏNIN
7
LÚI NHA XUÊT BAN
Àï phuc vu viïc giang day va hoc têp cac bö mön Ly luên
chñnh trõ Mac Lïnin trong hï thöng trûúng Àai hoc, cao àùng va
trung hoc chuyïn nghiïp. Nha xuêt ban Àai hoc quöc gia Ha Nöi
tai ban, co sûa chûa va bö sung cuön Hûúng dên ön thi mön Triït
hoc Mac - Lïnin.
Sach do Trung têm Böi dûúng can bö giang day ly luên Mac -
Lïnin va tû tûúng Hö Chñ Minh, Nha xuêt ban Tû tûúng - Vùn hoa
trûúc àêy tö chûc biïn soan va Nha xuêt ban Chñnh trõ quöc gia tai
ban.
Sach àûúc trònh bay dûúi dang hoi - àap vúi nöi dung àam
bao tñnh hï thöng, co trong àiïm, sat yïu cêu cua chûúng trònh bö
mön Triït hoc Mac — Lïnin.
Thang 3 nùm 2000
NHA XUÊT BAN ÀAI HOC QUÖC GIA HA NÖI
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚC (Chu biïn)
10
CÊU 1: Triït hoc la gò? Vên àï cú ban cua triït hoc. Phûúng phap
nhên thûc thï giúi cua triït hoc.
1. Khai niïm triït hoc
- Triït hoc la möt trong nhûng hònh thai y thûc xa höi, xet
cho cung, àïu bõ cac quan hï kinh tï cua xa höi quy àõnh. Du ú xa
höi nao, triït hoc bao giú cung göm hai yïu tö: 1) Yïu tö nhên thûc
- sû hiïu biït vï thï giúi xung quanh, trong ào co con ngûúi; 2) Yïu
tö nhên àõnh - àanh gia vï mùt àao ly.
- Triït hoc àa ra àúi trong xa höi chiïm hûu nö lï (ú phûúng
Têy) va trong thúi ky chuyïn tû xa höi chiïm hûu nö lï sang xa höi
phong kiïn (phûúng Àöng), gùn liïn vúi sû phên cöng lao àöng xa
höi - tach lao àöng trñ oc ra khoi lao àöng chên tay.
- Phu húp vúi trònh àö phat triïn thêp ú cac giai àoan àêu
tiïn cua lõch sû loai ngûúi, triït hoc ra àúi vúi tñnh cach la möt
khoa hoc töng húp cac tri thûc cua con ngûúi vï hiïn thûc xung
quanh va ban thên mònh. Sau ào, do sû phat triïn cua thûc tiïn xa
höi va cua qua trònh tñch luy tri thûc, àa diïn ra qua trònh tach cac
khoa hoc ra khoi triït hoc thanh cac khoa hoc àöc lêp. Triït hoc vúi
tñnh cach la khoa hoc, nïn no co àöi tûúng va nhiïm vu nhên thûc
riïng cua mònh, no la hï thöng nhûng quan niïm, quan àiïm co
tñnh chêt chónh thï vï thï giúi, vï cac qua trònh vêt chêt va tinh
thên va möi liïn hï giûa chung, vï nhên thûc va cai biïn thï giúi.
2. Vên àï cú ban cua triït hoc
- Theo Ùngghen, vên àï cú ban cua triït hoc la vên àï vï möi
quan hï cua tû duy vúi tön tai, cua y thûc àöi vúi vêt chêt. Viïc
giai quyït vên àï cú ban cua triït hoc la cú sú va àiïm xuêt phat
àï giai quyït cac vên àï khac cua triït hoc.
- Vên àï cú ban cua triït hoc göm hai mùt:
+ Mùt thû nhêt tra lúi cêu hoi: giûa vêt chêt va y thûc cai
nao co trûúc, cai nao co sau, cai nao quyït àõnh cai nao? Noi cach
khac, giûa vêt chêt va y thûc cai nao la tñnh thû nhêt, cai nao la
tñnh thû hai. Co hai cach tra lúi khac nhau dên àïn hònh thanh
hai khuynh hûúng triït hoc àöi lêp nhau:
HÛÚNG DÊN ÖN THI MÖN TRIÏT HOC MAC - LÏNIN
11
* Nhûng quan àiïm triït hoc cho vêt chêt la tñnh thû nhêt, y
thûc la tñnh thû hai hop thanh chu nghôa duy vêt. Trong lõch sû tû
tûúng triït hoc co ba hònh thûc cú ban cua chu nghôa duy vêt: 1)
Chu nghôa duy vêt chêt phac, ngêy thú thúi cö àai; 2) Chu nghôa
duy vêt may moc, siïu hònh thï ky XVII-XVIII; 3) Chu nghôa duy
vêt biïn chûng.
* Ngûúc lai, nhûng quan àiïm triït hoc cho y thûc la tñnh thû
nhêt, vêt chêt la tñnh thû hai, hop thanh chu nghôa duy têm. Chu
nghôa duy têm lai àûúc thï hiïn qua hai trao lûu chñnh: chu nghôa
duy têm khach quan (Platön; Hïghen...) va chu nghôa duy têm chu
quan (Beccli, Hium...).
+ Mùt thû hai tra lúi cêu hoi: con ngûúi co kha nùng nhên
thûc àûúc thï giúi hay khöng?
* Cac nha triït hoc duy vêt cho rùng, con ngûúi co kha nùng
nhên thûc thï giúi. Song, do mùt thû nhêt quy àõnh, nïn sû nhên
thûc ào la sû phan anh thï giúi vêt chêt vao oc con ngûúi.
* Möt sö nha triït hoc duy têm cung thûa nhên con ngûúi co
kha nùng nhên thûc thï giúi nhûng sû nhên thûc ào la sû tû nhên
thûc cua tinh thên, tû duy.
* Möt sö nha triït hoc duy têm khac nhû Hium, Cantú lai
phu nhên kha nùng nhên thûc thï giúi cua con ngûúi. Àêy la
nhûng ngûúi theo "bêt kha tri luên" (thuyït khöng thï biït).
Khuynh hûúng nay khöng thûa nhên vai tro cua nhên thûc khoa
hoc trong àúi söng xa höi.
Àöi vúi cac hï thöng triït hoc, vên àï cú ban cua triït hoc
khöng chó àûúc thï hiïn trong cac quan niïm co tñnh chêt ban thï
luên, ma con àûúc thï hiïn trong cac quan niïm chñnh trõ - xa höi,
àao àûc va tön giao, têt nhiïn co thï la nhêt quan hoùc la khöng
nhêt quan.
Cuöc àêu tranh giûa chu nghôa duy vêt va chu nghôa duy
têm xuyïn suöt lõch sû phat triïn cua tû tûúng triït hoc va thï
hiïn tñnh àang trong triït hoc.
3. Phûúng phap nhên thûc thï giúi cua triït hoc
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚC (Chu biïn)
12
Triït hoc nghiïn cûu nhûng quy luêt chung nhêt cua tön tai
va tû duy, giup cho viïc nhên thûc va hoat àöng cai tao thï giúi.
Triït hoc Mac dûa vao nhûng thanh qua cua cac khoa hoc cu thï,
nhûng no khöng lêy phûúng phap cua cac nganh khoa hoc cu thï
àï lam phûúng phap cua mònh. Phûúng phap nhên thûc chung
nhêt, àung àùn nhêt cua triït hoc la phûúng phap biïn chûng duy
vêt. Phûúng phap biïn chûng duy vêt àöi lêp vúi phûúng phap siïu
hònh.
Phûúng phap biïn chûng va siïu hònh xuêt hiïn rêt súm, tû
thúi cö àai. Phûúng phap biïn chûng la phûúng phap nhên thûc sû
vêt va hiïn tûúng trong sû liïn hï, tac àöng qua lai, vên àöng va
phat triïn. Ngûúc lai, phûúng phap siïu hònh xem xet sû vêt, hiïn
tûúng trong sû tach rúi, khöng vên àöng va khöng phat triïn. Cuöc
àêu tranh giûa phûúng phap biïn chûng va phûúng phap siïu
hònh cung la möt nöi dung cú ban cua lõch sû triït hoc.
Phûúng phap biïn chûng duy vêt xuêt hiïn tû thúi ky cö àai
(biïn chûng duy vêt thö sú, möc mac tû phat). Chó àïn khi triït
hoc Mac ra àúi, phûúng phap nay múi thûc sû trú thanh phûúng
phap triït hoc khoa hoc. Phûúng phap nay giup cho con ngûúi kha
nùng nhên thûc möt cach àung àùn, khach quan vï giúi tû nhiïn,
xa höi va tû duy va giup con ngûúi àat àûúc hiïu qua trong hoat
àöng thûc tiïn.
HÛÚNG DÊN ÖN THI MÖN TRIÏT HOC MAC - LÏNIN
13
CÊU 2: Nhûng net cú ban cua triït hoc Ên Àö cö àai xung quanh
cac vên àï: khúi nguyïn cua thï giúi, con ngûúi va nhên thûc.
1. Vên àï khúi nguyïn cua thï giúi
Theo cach phên chia truyïn thöng, triït hoc Ên Àö cö àai co
9 hï thöng thuöc hai loai:
- Chñnh thöng co 6 hï thöng Mimansa, Vedanta, Samkhuya,
Yoga, Nyaya, Vaisesika.
Phai khöng chñnh thöng hay Ta giao (nastika) co
3 hï thöng: Buddha (Phêt giao), Jaina giao, Lökayata.
(Tiïu chuên cua chñnh thöng la thûa nhên va bao vï tñnh
àung àùn tuyït àöi cua kinh Veda. Con ta giao thò ngûúc lai).
Cac trûúng phai trïn àïu ñt nhiïu ban àïn vên àï khúi
nguyïn cua thï giúi.
Nhûng trûúng phai co tñnh chêt duy têm tön giao cho rùng,
khúi nguyïn cua thï giúi la Brahman - la thûc tai duy nhêt cua vu
tru, la cai ma do ào, moi vêt sinh trûúng, cai trong ào, moi vêt
nhêp vao khi bõ huy diït. Brahman tön tai vônh viïn, va co khi con
àûúc coi la möt võ thên sang tao. Con ngûúi la möt bö phên cua
Brahman, tûc la Atman; muön trú vï vúi cai vônh hùng, con ngûúi
phai tu luyïn, phai thoat tuc àï Atman trú vï vúi Brahman.
Nhûng trûúng phai co tñnh chêt duy vêt cho rùng, thï giúi
nay (kï ca con ngûúi) àûúc tao thanh tû nhûng yïu tö vêt chêt, tuy
theo quan niïm khac nhau cua cac phai ma cac yïu tö ào la: nûúc,
àêt, khöng khñ,... hoùc trûu tûúng hún la nguyïn tû. Àöng thúi vúi
quan niïm nay, ngûúi ta con cho rùng, linh hön cung àûúc sinh ra
tû nhûng yïu tö vêt chêt, no mêt ài khi vêt chêt (thï xac) bõ tiïu
huy.
2. Vên àï con ngûúi
Nhiïu trûúng phai triït hoc Ên Àö cö àai cho rùng, con ngûúi
göm hai phên: hön va xac. Phên xac co thï bõ huy diït, con phên
hön la tön tai vônh viïn, tuy theo "nghiïp" hay do tu luyïn, do lam
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚC (Chu biïn)
14
àiïu thiïn hay ac..., ma hön co thï trú vï vúi coi "vônh hùng" hoùc
di chuyïn sang thên xac khac (luên höi).
Ngûúc lai, möt sö trûúng phai co tñnh chêt duy vêt cho rùng,
linh hön hay tû tûúng, y thûc cua con ngûúi àûúc nay sinh tû vêt
chêt va no liïn quan àïn thï xac cua möi con ngûúi. Vêt chêt sinh
ra y thûc cung nhû gao nêu thanh rûúu (phai Lökayata). Y thûc,
tû tûúng con ngûúi se mêt ài khi ngûúi ta chït.
Do co nhûng quan niïm khac nhau vï con ngûúi, nïn trong
cac trûúng phai triït hoc Ên Àö cung co nhûng quan niïm khac
nhau vï y nghôa cua cuöc söng va vai tro cua con ngûúi trong thï
giúi. Nhûng nhòn chung, triït hoc Ên Àö cö àai (kï ca cac trûúng
phai duy vêt) àïu ñt nhiïu co quan niïm duy têm tön giao vï
nhûng vên àï trïn.
3. Vï nhên thûc
Noi àïn nhên thûc, trûúc hït phai noi àïn phep biïn luên
cua phai Nyaya, Vaisesika, phep biïn luên nay con àûúc goi la
"ngu àoan luên". Trong "ngu àoan luên", àï chûng minh möt àiïu
gò ào la chên thûc hay gia döi, phai qua 5 bûúc sau: luên àï, nhên
àï, vñ du, suy àoan, kït luên. Thñ du cu thï nhû:
1. Àöi co lûa chay.
2. Vò àöi böc khoi.
3. Têt ca nhûng cai böc khoi àïu co lûa chay, thñ
du bïp lo.
4. Àöi böc khoi thò khöng thï khöng co lûa chay.
5. Do ào, àöi co lûa chay.
Trong triït hoc Ên Àö cö àai cung co nhûng phai àa àï cêp
túi phep biïn chûng, têt nhiïn ào múi la phep biïn chûng möc mac,
tû phat. Nhûng nha triït hoc co tû tûúng biïn chûng cho rùng, thï
giúi co sinh, co diït, vên àöng biïn àöi khöng ngûng. Sû vên àöng
biïn àöi êy diïn ra trong khöng gian va trong tûng khoanh khùc
thúi gian hït sûc ngùn (satna - cua Phêt giao). Ho con cho rùng, sû
vên àöng ào la do nhûng lûc bïn trong cua no. Chñnh Mac va
HÛÚNG DÊN ÖN THI MÖN TRIÏT HOC MAC - LÏNIN
15
Ùngghen àa àanh gia cao nhûng tû tûúng biïn chûng nay trong tñn
àiïu Phêt giao sú ky.
Triït hoc Ên Àö cö àai co sû pha trön, hoa nhêp vúi nhûng tû
tûúng co tñnh chêt duy linh tön giao, trong ào, co nhiïu vên àï ma
ngay nay chung ta cên phai xem xet; diïn giai nhû: luyïn yoga;
luên höi,...
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚC (Chu biïn)
16
CÊU 3: Nhûng àùc àiïm cú ban cua triït hoc Trung Hoa cö àai vï
cac vên àï: khúi nguyïn cua thï giúi, vên àï cú ban cua triït hoc, con
ngûúi va nhên thûc.
Trung Hoa la möt nûúc co nïn vùn minh lún va súm. Khoang
tû 1.700 nùm àïn 1.000 nùm trûúc cöng nguyïn, ngûúi Trung Hoa
àa co bön phat minh lún: chï tao ra la ban, ky thuêt chï tao giêy,
chï tao thuöc sung, phûúng phap in chû.
Xa höi Trung Hoa thúi ky triït hoc cö àai ra àúi (khoang thï
ky VI trûúc cöng nguyïn) la thúi ky àang chuyïn tû xa höi nö lï
sang xa höi phong kiïn. Àêy cung la thúi ky co nhiïu biïn àöng
sêu sùc va röng lún, do vêy, ú ào, àa nay sinh nhiïu hoc thuyït
chñnh trõ — xa höi, triït hoc, tön giao phong phu va khöng ngûng
àêu tranh vúi nhau. Trong ào, co hai trûúng phai lún va co anh
hûúng lêu dai, ào la phai Khöng do Khöng Tû (551 - 479 trûúc
cöng nguyïn) sang lêp va phai Lao, do Lao Tû (khoang thï ky VI-V
trûúc cöng nguyïn) sang lêp.
Dûúi àêy la möt sö vên àï chu yïu cua triït hoc Trung Hoa
cö àai:
1. Vên àï khúi nguyïn cua thï giúi va vên àï cú ban cua triït
hoc
Trûúc hït, triït hoc Trung Hoa noi riïng va triït hoc phûúng
Àöng noi chung ñt ban àïn vên àï vï giúi tû nhiïn, nhûng khi kiïn
giai nhûng vên àï xa höi loai ngûúi, ñt nhiïu ho co àï cêp àïn vên
àï khúi nguyïn cua thï giúi, vên àï cú ban cua triït hoc.
Lao Tû cho rùng, khúi nguyïn cua thï giúi la "Àao". Àao" la
möt tïn goi khiïn cûúng, vò theo öng "Àao" la cai lún nhêt, cai
möng lung mú ao. Nhûng "Àao" cung la cai co trûúc van vêt, cai
ma moi vêt àûúc sinh ra va àûúc nhêp vao sau khi bõ huy diït.
"Àao" cung la cai ma moi vêt va ca con ngûúi phai tuên theo. Öng
cho rùng: "Ngûúi theo quy luêt cua àêt, àêt theo quy luêt cua trúi,
trúi theo quy luêt cua àao..." va "àao theo quy luêt cua tû nhiïn".
Vúi Lao Tû, "Àao" co tñnh duy vêt, song trong ào, co chûa àûng
mêm möng duy têm. Do vêy, sau nay, möt sö nha triït hoc kï tuc
HÛÚNG DÊN ÖN THI MÖN TRIÏT HOC MAC - LÏNIN
17
öng àa khai thac yïu tö duy têm nay va biïn "Àao" thanh cai co
tñnh chêt nhû möt tinh thên tuyït àöi, cai ma con ngûúi khöng thï
nhên thûc àûúc.
Vúi Khöng Tû, tuy khöng trûc tiïp ban àïn vên àï ban thï,
tû nhiïn, nhûng öng lai co quan niïm vï "Trúi", "mïnh trúi". Sau
nay, möt sö ngûúi kï tuc öng biïn cac quan niïm ào thanh nhûng
thûc thï thên thanh, vúi ho "Trúi" la võ thên co nhên cach, co
quyïn thûúng phat..., va la ke sang tao ra thï giúi.
Khac vúi nhûng quan àiïm trïn, möt sö nha triït hoc duy vêt
ú Trung Hoa cö àai cho rùng van vêt do "ngu hanh" (kim, möc,
thuy, hoa, thö) tûúng sinh tûúng khùc tao thanh. Hoùc möt sö khac
cho rùng, do êm dûúng giao cam ma tao nïn trúi, àêt, van vêt va
con ngûúi.
Triït hoc Trung Hoa cö àai giai quyït vên àï cú ban cua triït
hoc thöng qua viïc luên giai cai pham tru: Têm - Vêt, Ly - Khñ,
Thên - Hònh. Cac nha duy têm cho rùng, Têm, Ly, Thên la co
trûúc, la cai chu àöng; con Vêt, Khñ, Hònh la co sau, la cai lï thuöc.
Cac nha duy vêt àa phan bac lai quan niïm duy têm trïn va cho
rùng, cai tinh thên, cai têm ly, cai tû tûúng luön gùn vúi cai thên
thï va no mêt ài khi thên thï bõ huy diït.
2. Vên àï con ngûúi
Triït hoc Trung Hoa rêt chu y àïn vên àï con ngûúi, nhiïu
vên àï "ngoai con ngûúi" co àûúc àï cêp túi, cuöi cung cung chó àï
giai quyït vên àï con ngûúi trong cac möi quan hï gia àònh va xa
höi.
Möt sö quan niïm co tñnh chêt duy vêt cho rùng, con ngûúi la
san phêm cua sû vên àöng, phat triïn cua cac yïu tö co tñnh vêt
chêt nhû quan niïm "ngu hanh", "êm dûúng", hay coi con ngûúi la
möt bö phên cua sû phat triïn cua cai goi la "Àao" hay "tû nhiïn".
Nhûng ngay trong nhûng quan niïm trïn cung ñt nhiïu co biïu
hiïn cua yïu tö duy têm, nhêt la trong viïc giai thñch vên àï "tñnh
ngûúi". Trong cac quan niïm nay, "tñnh ngûúi" àûúc hiïu la nhûng
phêm chêt, nùng lûc, y thûc, tû tûúng,... Quan niïm co tñnh duy
têm cho rùng, tñnh ngûúi la cai co sùn (tñnh ban thiïn, tñnh ban ac,
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚC (Chu biïn)
18
tñnh ngûúi do trúi phu...,). Cung co nha triït hoc cho rùng tñnh
ngûúi khöng thiïn, khöng ac, vön dô gên nhau (giöng nhau) va do
"têp, nhiïm" ma thanh thiïn hay ac. Ho cho rùng cai àang sú
khöng phai la "mïnh trúi", ma la "nhên hoa".
Vên àï vai tro cua con ngûúi àa àûúc cac nha triït hoc Trung
Hoa cö àai àï cêp kha nhiïu. Àiïu àùc biït lûu y ú àêy la, trong
nhûng biïn àöi sêu sùc cua àúi söng xa höi àûúng thúi, möt sö nha
triït hoc àa thêy àûúc vai tro to lún cua con ngûúi, cua nhên dên.
Nhû quan niïm: "dên la göc, xa tùc la quy, vua quan la thûúng",
hay "dên co sûc manh nhû nûúc, lêt thuyïn cung la dên...". Nhûng
do sû phat triïn trò trï cua xa höi Trung Hoa va do han chï lõch sû
cua chñnh cac nha triït hoc ma cuöi cung hêu hït ho àïu co quan
niïm vï tñnh chêt àùng cêp, àõnh mïnh trong vên àï con ngûúi.
3. Vên àï nhên thûc
Triït hoc Trung Hoa cö àai ñt ban àïn vên àï nhên thûc giúi
tû nhiïn, va nïu co thò nhên thûc êy cuöi cung cung àï quay vï
nhên thûc xa höi (thñ du: vên àï "Àao" va nhên thûc "Àao" cua Lao
Tû,...). Khi ban nhiïu àïn kha nùng nhên thûc cua con ngûúi,
Khöng Tû cho rùng thanh nhên khöng hoc cung biït, quên tû hoc
thò biït, con tiïu nhên hoc cung khöng biït. Möt sö nha triït hoc
khac thò cho rùng, du ke trñ hay ngu cung phai qua hoc múi biït.
Nhûng nhiïu nha triït hoc cho rùng, cai hoc, biït êy la nhùm àï
lam theo "danh", "phên" cua mònh.
Phep biïn chûng cung la vên àï àa àûúc àùt ra trong triït
hoc Trung Hoa cö àai, thï hiïn trong kiïn giai vï "Àao", vï "Biïn
dõch". Trong ào, ho thûa nhên rùng: Thï giúi vên àöng biïn àöi la
tön tai vônh viïn, co tñnh quy luêt va nhú nhûng mêu thuên vön co
cua no. Nhûng do han chï lõch sû, sû vên àöng, biïn àöi ào lai àûúc
coi la möt chu trònh khep kñn, khöng co phat triïn, khöng
co sû àöi múi vï chêt.
*
*
*
HÛÚNG DÊN ÖN THI MÖN TRIÏT HOC MAC - LÏNIN
19
Do nhûng àiïu kiïn lõch sû cu thï ma Viït Nam co sû tiïp
thu va cai biïn nhûng tû tûúng triït hoc cua Trung Hoa, ào la möt
têt yïu lõch sû. Do vêy, khi nghiïn cûu tû tûúng triït hoc Viït
Nam khöng thï khöng tñnh àïn sû tiïp thu va cai biïn êy.
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚC (Chu biïn)
20
CÊU 4: Phên tñch cuöc àêu tranh giûa chu nghôa duy vêt va chu
nghôa duy têm trong triït hoc cö àai Hy Lap thöng qua hai àûúng löi
triït hoc: Àïmöcrit va Platön. Nhûng gia trõ triït hoc nöi bêt cua
Arixtöt.
1. Cuöc àêu tranh giûa chu nghôa duy vêt va chu nghôa duy
têm trong triït hoc cö àai Hy Lap
- Àïmöcrit (460-370 TCN) la àai biïu xuêt sùc nhêt cua chu
nghôa duy vêt Hy Lap cö àai. Chu nghôa duy vêt cua Àïmöcrit la
thï giúi quan cua bö phên giai cêp chu nö dên chu tiïn bö. Triït
hoc cua Platön (427-347 TCN) la chu nghôa duy têm khach quan,
thï giúi quan cua bö phên giai cêp chu nö quy töc phan àöng.
- Vï vên àï khúi nguyïn cua thï giúi, Àïmöcrit coi nguyïn tû
va khoang tröng la cú sú àêu tiïn cua thï giúi, trong ào, nguyïn tû
la hat vêt chêt khöng thï phên chia àûúc luön vên àöng. Nhûng
nguyïn tû àöng nhêt vï chêt lûúng, vö tên vï sö lûúng; khac nhau
vï hònh thûc, kñch thûúc, võ trñ va trêt tû. Nhiïu nguyïn tû kït húp
thanh vêt thï, khi vêt thï phên ra lai trú vï nguyïn tû. Nguyïn tû
la tön tai, vò tû cac nguyïn tû sinh ra cac sû vêt; khoang tröng do
khöng sinh ra cai gò ca, chó la khöng gian àï cac nguyïn tû vên
àöng, kït húp va phên ra, cho nïn khoang tröng khöng tön tai.
Ngûúc lai, Platön coi "y niïm" la tön tai chên thûc va vônh cûu, con
vêt chêt la khöng tön tai. Trong quan hï vúi cac sû vêt cam tñnh,
"y niïm" vûa la nguyïn nhên, vûa la hònh mêu, muc àñch cua can
sû vêt cam tñnh.
- Vï vên àï linh hön, Àïmöcrit coi linh hön àûúc cêu tao tû
möt loai nguyïn tû àùc biït - hònh cêu, giöng nguyïn tû lûa. Linh
hön khöng bêt tû. Trai lai, Platön coi linh hön la bêt tû, linh hön
bõ giam ham trong thï xac va co thï nhêp vao thï xac khac.
- Vï vên àï nhên thûc, Àïmöcrit coi cam giac la nguön göc
cua nhên thûc. Song, tri thûc dûa trïn cam giac la tri thûc mú töi.
Con tri thûc dûa trïn ly tñnh cho chung ta tri thûc xac thûc, àat
àïn hiïu biït vï ban chêt cua thï giúi la nguyïn tû va khoang
tröng. Àïmöcrit con àùt ra vên àï vï möi quan hï giûa cam giac va
Tải về để xem bản đầy đủ
107 trang
23020
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Tài liệu Hướng dẫn ôn thi môn Triết học Mác - Lênin - Trương Văn Phước", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tai_lieu_huong_dan_on_thi_mon_triet_hoc_mac_lenin_truong_van.pdf
