Bài giảng Triết học Mac-Lênin - Bài 4: Chủ nghĩa duy vật
HỌC VIỆN THANH THIẾU NIÊN VIỆT NAM
PHÂN VIỆN MIỀN NAM
KHOA LÝ LUẬN & KHOA HỌC CƠ SỞ
Bài 4: CHỦ NGHĨA DUY VẬT
Ths Bùi Văn Tuyển
Bộ môn: Triết học
SĐT: 0976.226.944
Email: [email protected]
NỘI DUNG CHÍNH
I. Tồn tại của thế giới và sự thống nhất của thế
giới
II. Vật chất và các hình thức tồn tại của nó
III. Nguồn gốc, bản chất và kết cấu của ý thức
I. Tồn tại của thế giới và sự thống nhất
của thế giới
1. Tồn tại của thế giới là tiền đề của sự
thống nhất của thế giới
1. Tính thống nhất vật chất của thế giới
NỘI DUNG CHÍNH
I. Tồn tại của thế giới và sự thống nhất của thế
giới
1. Tồn tại của thế giới là tiền đề của sự thống
nhất của thế giới
NỘI DUNG CHÍNH
II. Vật chất và các hình thức tồn tại của nó
1.Định nghĩa phạm trù vật chất
2. Vật chất và vận động
3.Không gian và thời gian
NỘI DUNG CHÍNH
II. Vật chất và các hình thức tồn tại của nó
1.Định nghĩa phạm trù vật chất
2. Vật chất và vận động
3.Không gian và thời gian
1. Định nghĩa phạm trù vật chất
1.1. Quan điểm các nhà triết
học trước Mác về vật chất
Phạm trù cơ bản, nền tảng của chủ nghĩa duy
vật, ra đời cách đây 2500 năm, nội dung phát
triển qua nhiều giai đọan
- Duy vật cổ đại tìm một nguyên thể ban
đầu như nước (Ta-lét ), khí ( A-na-xi-men),
lửa (Hê-ra-clít ), nguyên tử (Lơ-síp, Đê-mô-
crít )…
- Thế kỷ XVII, XVIII đồng nhất vật chất
với khối lượng của vật thể
Mác, Ăng-ghen kế thừa, phát triển quan niệm
vật chất nhưng chưa có điều kiện đưa ra định
Quan niệm về "vật chất" Trong lịch sử t
KIM
THỔ
HỎA
THỦY
MỘC
clit (520 460 T
C¸ch ng«n cña Heraclit:
ThÕ giíi vËt chÊt “M·i m·i ®·, ®ang vµ sÏ lµ
ngän löa vÜnh viÔn ®ang kh«ng ngõng bïng
ch¸y vµ tµn lôi”.
"V t ch t lµ m t ph m tr tri t h c
d ng Ó ch th c t i kh ch quan
c em l i cho con ng i trong
c m gi c, u c c m gi c c a
ch ng ta ch p l i, ch p l i, ph n
nh vµ t n t i kh ng l thu c
vµo c m gi c".
(V.I.Lªnin: Toµn tËp, Nxb. TiÕn bé,
M¸txc¬va, 1980, t.18, tr. 151).
1.3. Nội dung cơ bản của định nghĩa
Nội dung 1: Vật chất là cái tồn tại khách quan, độc lập
với ý thức con người. (dù con người có nhận thức hay
không nhận thức được nó)
Do đó, khi nghiên cứu nội dung này càn phải chú ý cả
hai khía cạnh phân biệt nhau nhưng lại gắn bó với nhau:
đó là tính trừu tượng và tính cụ thể của vật chất.
+ Nếu chỉ thấy tính trừu tượng, thổi phồng tính trừu
tượng, mà quên mất biểu hiện cụ thể của vật chất thì
không thấy vật chất đâu cả Î rơi vào chủ nghĩa duy tâm.
+ Ngược lại: nếu chỉ thấy tính cụ thể của vật chất sẽ đồng
nhất vật chất với vật thể.
Ý nghĩa nội dung 1
- Khắc phục triệt để sai lầm cơ bản của chủ nghĩa duy
vật trước Mác quy vật chất vào một dạng cụ thể. Nội
dung này trong định nghĩa Lênin đã đưa học thuyết
duy vật tiến lên một bước mới, đáp ứng được những
đòi hỏi mới do những phát minh mới của khoa học
tự nhiên tạo ra.
- Cho chúng ta cơ sở khoa học để nhận thức vật chất
dưới dạng xã hội, đó là những quan hệ sản xuất, tổng
hợp các quan hệ sản xuất là cơ sở hạ tầng, tạo thành
quan hệ vật chất, và từ đây làm nảy sinh quan hệ tư
tưởng, đó là kiến trúc thượng tầng.
1.3. Nội dung cơ bản của định nghĩa
Nội dung 2: Thực tại khách quan được đem lại cho con
người ta trong cảm giác và tồn tại không lệ thuộc vào cảm
giác. Với nội dung này, V.I Lênin muốn chỉ rõ:
- Thực tại khách quan (tức vật chất) là cái có trước ý thức,
không phụ thuộc vào ý thức, còn cảm giác (tức ý thức)
của con người có sau vật chất, phụ thuộc vào vật chất.
- Vật chất là nội dung, là nguồn gốc khách quan của tri
thức, là nguyên nhân phát sinh ra ý thức, không có cái bị
phản ánh là vật chất thì sẽ không có cái phản ánh là ý
thức.
Ý nghĩa nội dung 2
- Chống lại mọi luận điệu sai lầm của chủ
nghĩa duy tâm (cả khách quan và chủ
quan và nhị nguyên luận) là những
trường phái triết học cố luận giải tinh
thần là cái quyết định mọi sự vật hiện
tượng trong thế giới xung quanh.
1.3. Nội dung cơ bản của định nghĩa
Nội dung 3: thực tại khá ch quan được cảm giá c của
chúng ta ché p lại, chụp lại, phản á nh. Với nội dung
này, Lênin muốn chứng minh rằng:
- Vật chất tồn tại khá ch quan, dưới dạng cá c sự vật
hiện tượng cụ thể mà con người bằng cá c giá c quan
có thể trực tiếp hoặc giá n tiếp nhận biết được.
- Ngoài dấu hiệu tồn tại khá ch quan, vật chất cò n có
một dấu hiệu quan trọng khá c là tí nh có thể nhận
thức được. Vì vậy, về nguyên tắc, khô ng có đối
tượng nào khô ng thể nhận biết được, chỉ có đối
tượng chưa nhận thức được mà thô i.
Tải về để xem bản đầy đủ
65 trang
13/01/2024
16940
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Triết học Mac-Lênin - Bài 4: Chủ nghĩa duy vật", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_triet_hoc_mac_lenin_bai_4_chu_nghia_duy_vat.ppt
