Bài giảng Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin - Chương 4: Học thuyết giá trị (Phần 2) - Nguyễn Văn Ngọc
IV. SỰ CHUYỂN HÓ A CỦA GIÁ TRỊ THẶNG DƯ
THÀNH TƯ BẢN – TÍ CH LŨY TƯ BẢN.
1/ Thực chất và động cơ của tí ch lũy tư bản.
TÁI SX GiẢN ĐƠN
Tá i sản xuất: Là quá trình sx được lặp
quá trì nh sản lại với quy mô như cũ.
xuất được
lặp đi lặp lại
và tiếp diễn
TÁI SX MỞ RỘNG
một cá ch ; Là quá trình sx được lặp
liên
tục
lại với quy mô lớn hơn
trước
khô ng ngừng
Tí ch lũy tư bản là sự chuyển hó a trở lại của
giá trị thặng dư thành tư bản.
Thực chất của tí ch lũy tư bản là sự chuyển
hó a một phần giá trị thặng dư thành tư bản hay
quá trì nh tư bản hó a giá trị thặng dư để tá i đầu tư
và mở rộng sản xuất.
m1(tiêu dùng)
M
m2 (tích lũy)
Những nhân tố ảnh hưởng đến
quy mô tích lũy tư bản:
+ Nếu M
khô ng
+ Nếu tỷ lệ phân chia giữa m1 và m2 được xác
định thì quy mô tích lũy tư phụ thuộc vào M.
đổi thì
quy mô
tích lũy
của tư
bản phụ
thuộc
- Trì nh độ bó c lột sức
lao động.
- Trì nh độ năng suất
lao động xã hội.
Trong
trường
hợp
vào tỷ lệ
phâ n
chia m1
và m2.
này M
phụ
thuộc
vào
-Sự chênh lệch giữa
tư bản được sử
dụng và tư bản đã
tiêu dùng.
- Quy mô của tư
bản ứng trước.
2/ Tí ch tụ và tập
trung tư bản.
+ Tí ch tụ tư
bản là sự tăng
thêm của quy mô
tư bản cá biệt
bằng cá ch tư bản
hó a giá trị thặng
dư trong một xí
nghiệp nào đó, nó
là kết quả trực tiếp
của tí ch lũy tư
bản.
NHÀ TƯ BẢN TĂNG QUY MÔ
SẢN XUẤT CÁ BiỆT
+ Tập
trung tư bản là
sự tăng thêm
quy mô của tư
bản cá biệt
bằng cá ch hợp
nhất những tư
bản cá biệt có
sẳn trong xã
hội thành một
tư bản cá biệt
khá c lớn hơn.
Phân biệt tích tụ và tập tư bản.
Tích tụ tư bản:
A4 – 300.000
A3- 200.000
USD
USD
A2- 150.000
USD
A1-100.000
USD
A - 300.000USD
A-100.000
USD
Tập
trung
tư
B-500.000USD
X-300.000
B-100.000
USD
USD
bản
C-100.000
C-300.000Usd
USD
CHỈ TĂNG QUY
TĂNG QUY MÔ
MÔ TBCB
TBCB VÀ XH
NGUỒN TẬP
TRUNG LÀ
NHỮNG TƯ
BẢN CÁ BiỆT
CÓ SẲN TRONG
XÃ HỘI
NGUỒN TÍCH
TỤ LÀ GIÁ TRỊ
THẶNG DƯ
ĐỀU LÀM
TĂNG
QUY MÔ
TƯ BẢN
CÁ BiỆT
TÍCH TỤ
TƯ BẢN
TẬP TRUNG
TƯ BẢN
+ Tích tụ tư bản làm
tăng thêm quy mô
và sức mạnh của tư
bản cá biệt, do đó
cạnh tranh sẽ gay
gắt hơn, dẫn đến
tập trung nhanh
hơn.
Do vậy, quá
trình tích lũy tư
bản ngày càng
mạnh, tính chất
xã hội hóa ngày
càng tăng và
làm cho những
mâu thuẫn
Mối quan
hệ giữa
tích tụ và
tập trung
tư bản.
+ Tập trung tư bản
tạo điều kiện tăng
cường bóc lột giá
trị thặng dư nên
đẩy nhanh tích tụ
tư bản.
trong xã hội
ngày càng sâ u
sắc thêm.
3/ Cấu tạo hữu cơ của tư bản.
Trong quá trình tích lũy, tư bản có biến đổi
về quy mô và cấu tạo. C.Mác chia ra các cấu tạo
sau:
+ Cấu tạo kỹ
thuật của tư bản của tư bản là tỷ lệ
là tỷ lệ giữa số giữa số lượng giá
lượng tư liệu sản trị của tư bản bất
xuất và số lượng biến và số lượng
sức lao động sử giá trị của tư bản
+ Cấu tạo giá trị
+ Cấu tạo hữu cơ
của tư bản là cấu
tạo giá trị của tư
bản do cấu tạo kỹ
thuật quyết định
và phản ánh
dụng những
TLSX đó trong
quá trì nh SX.
khả biến cần thiết
để tiến hành sản
xuất. ( c/v)
những biến đổi
của cấu tạo kỹ
thuật của tư bản.
10 TLSX
5 CN
Caáu taïo kyõ
thuaät
Hieän vaät:
Giaù trò:
Caáu taïo
höõu cô
Naêm 1990
K= 12.000
C/V=5/1
Caáu taïo giaù trò
C/V = 5/1
10.000 C
2.000 V
12 TLSX
2 CN
Caáu taïo
kyõ thuaät
Hieän
vaät:
Naêm 2007
K=12.000
KT
Caáu taïo
höõu cô
C/V=11/1
11.000 C
1.000 V
Caáu taïo giaù trò
C/V=11/1
Giaù trò:
Những biểu hiện và ảnh hưởng
khi cấu tạo hữu cơ tăng lên:
Tư bản bất biến tăng tuyệt
đối và tương đối trong khi đó tư
bản khả biến tăng tuyệt đối và
giảm tương đối, làm giảm nhu
cầu về sức lao động dẫn đến tì nh
trạng thất nghiệp.
Xé t trên phạm vi xã hội thì
cấu tạo hữu cơ của tư bản tăng
lên là nguyên nhâ n trực tiếp dẫn
đến thất nghiệp trong xã hội tư
bản.
V. Quá trình lưu thông của tư bản và
giá trị thặng dư
1. Tuần hoàn và chu
chuyển tư bản
a. Tuần hoàn tư bản
Tuần hò an của tư bản là sự vận động liên
tục của tư bản trải qua ba giai đọan, lần lượt
mang ba hì nh thá i khá c nhau để rồi quay trở về
hì nh thá i ban đầu có kè m theo giá trị thặng dư.
Tuần hò an của tư bản cô ng nghiệp vận
động theo: hai giai đọan lưu thô ng và một giai
đọan sản xuất.
SLĐ
…SX … H” – T”
T - H
TLSX
Giai đoạn 1 – Giai đoạn lưu thông
SLĐ
T - H
TLSX
Tư bản lúc này tồn tại dưới dạng tiền tệ thực
hiện chức năng mua TLSX, SLĐ để tư bản
tiền tệ biến thành tư bản sản xuất.
Giai đoạn 2 – giai đoạn sản xuất
TLSX
,
…SX…H
H
SLĐ
Lúc này tư bản tồn tại dưới hình thức sản xuất,
sự kết hợp giữa SLĐ và TLSX tạo nên hàng hóa
trong đó có giá trị m. Đây là giai đoạn quyết định
nhất.
Kết thúc giai đoạn này tư bản sản xuất chuyển
hóa thành tư bản hàng hóa.
Giai đoạn 3- Giai đoạn lưu thông
H, - T,
Lúc này tư bản tồn tại dưới dạng là hàng
hóa, nhà tư bản với tư cách là người bán hàng.
Kết thúc giai đoạn này tư bản hàng hóa
chuyển hóa thành tiền tệ nhưng với số lượng
lớn hơn ban đầu.
Một vài nhận xé t:
+ Tuần hò an của tư bản sẽ tiến hành bì nh
thường khi có hai điều kliện sau:
- Cá c giai đọan của chúng diễn ra liên tục
- Cá c hì nh thá i tư bản cũng tồn tại và được
chuyển hó a một cá ch đều đặn.
+ Phù hợp với ba giai đọan tuần hò an của
tư bản có ba hì nh thá i của tư bản cô ng nghiệp: tư
bản tiền tệ, tư bản sản xuất và tư bản hàng hó a.
b/ Chu chuyển tư bản.
Sự tuần hò an của tư bản, nếu xé t nó với tư
cá ch là một quá trì nh định kỳ đổi mới và thường
xuyên lặp đi lặp lại, thì gọi là chu chuyển của tư
bản.
-Thời gian sản xuất
(tư bản nằm trong lĩnh
vực sản xuất)
Thời gian
chu
chuyển tư
bản bao
gồm:
-Thời gian lưu thông
(tư bản nằm trong lĩnh
vực lưu thông)
Thời gian của chu chuyển tư bản càng rút ngắn
thì càng có điều kiện sản xuất ra giá trị thặng dư.
Tải về để xem bản đầy đủ
88 trang
23300
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin - Chương 4: Học thuyết giá trị (Phần 2) - Nguyễn Văn Ngọc", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_nhung_nguyen_ly_co_ban_cua_chu_nghia_mac_lenin_chu.ppt
