Bài giảng Nhập môn lập trình - Chương 3: Thành phần cơ bản của chương trình

Thành phꢀn cơ bꢁn cꢂa

chương trình

GV. Nguyꢀn Minh Huy

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

1

Nꢃi dung

ꢀ Giꢄi thiꢅu ngôn ngꢆ C.

ꢀ Biꢇn, hꢈng, kiꢉu dꢆ liꢅu.

ꢀ Lꢅnh nhꢁp, xuꢊt, tính toán.

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

2

Nꢃi dung

ꢀ Giꢃi thiꢄu ngôn ngꢅ C.

ꢀ Biꢇn, hꢈng, kiꢉu dꢆ liꢅu.

ꢀ Lꢅnh nhꢁp, xuꢊt, tính toán.

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

3

Giꢄi thiꢅu ngôn ngꢆ C

ꢀ Lꢋch sꢌ phát triꢉn:

^ꢀNăm ra đꢍi?

ꢀ Tác giꢎ?

ꢀ Tiꢏn thân?

Dennis Ritchie, Brian Kernighan, 1973

ꢀ Hꢁu duꢅ?

ꢀ Đꢐc điꢉm?

ꢀ Sách tham khꢎo?

K&R C, 1978

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

4

Giꢄi thiꢅu ngôn ngꢆ C

ꢀ Cꢊu trúc chương trình C:

Chương trình

Các phꢀn cꢂa chương trình

#include <stdio.h>

#include <math.h>

1. Phꢑn khai báo thư viꢅn.

int a, b, c;

void nhap();

2. Phꢑn khai báo biꢇn

và hàm dùng chung.

void main()

3. Phꢑn chương trình chính.

{

}

void nhap()

4. Phꢑn cài đꢐt các hàm dùng chung.

{

}

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

5

Giꢄi thiꢅu ngôn ngꢆ C

ꢀ Các ký tꢒ sꢌ dꢓng trong chương trình C:

Bꢎng chꢆ cái Latin

Bꢃ chꢆ sꢔ thꢁp phân

Phép toán sꢔ hꢕc

Phép toán so sánh

Phép toán logic

A ꢁ Z, a ꢁ z

0 ꢁ 9

+, ꢂ, *, /, %, =, (, )

>, <, >=, <=, ==, !=

!, &&, ||

Phép toán trên bit

Ký tꢒ đꢐc biꢅt

&, |, >>, <<

#, {, }, ;, ., ꢂ>, :

_, ‘ ‘

Dꢊu gꢖch dưꢄi, khoꢎng trꢗng

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

6

Giꢄi thiꢅu ngôn ngꢆ C

ꢀ Câu lꢅnh và khꢔi lꢅnh:

void main()

{

^ꢀCâu lꢅnh:

ꢂ Chꢘ thꢋ ra lꢅnh.

int a, b, c;

ꢂ Yêu cꢑu máy tính thꢒc hiꢅn.

ꢂ Kꢇt thúc bꢈng dꢊu chꢊm phꢙy ;.

a = 100;

b =

ꢃ Trình biên dꢋch bꢚ qua dꢊu cách

a /

2;

và xuꢔng dòng chen ngang.

ꢀ Khꢔi lꢅnh:

{

ꢂ Gꢛm nhiꢏu câu lꢅnh liên tiꢇp nhau.

ꢂ Bao giꢆa dꢊu ngoꢐc { }.

ꢃ Câu lꢅnh phꢜc hꢝp.

b = b + 5;

c = a * b;

}

printf(“%d”, a, b);

ꢃ Hàm main là khꢔi lꢅnh khꢞng lꢛ.

}

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

7

Giꢄi thiꢅu ngôn ngꢆ C

ꢀ Câu chú thích:

/* Chương trình tính

^ꢀGhi chú, giꢎi thích chương trình.

ꢀ Trình biên dꢋch bꢚ qua khi dꢋch.

ꢃ Làm rõ nghĩa chương trình.

ꢃ Không ꢎnh hưꢟng tính toán.

ꢀ Bao giꢆa dꢊu /* và */ (trong C).

ꢀ Bꢗt đꢑu bꢈng dꢊu // (trong C++).

cưꢍng đꢃ dòng điꢅn

*/

void main()

{

int U, I, R;

// Tính CĐDĐ

I = U / R;

}

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

8

Nꢃi dung

ꢀ Giꢄi thiꢅu ngôn ngꢆ C.

ꢀ Biꢆn, hꢇng, kiꢈu dꢅ liꢄu.

ꢀ Lꢅnh nhꢁp, xuꢊt, tính toán.

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

9

Biꢇn, hꢈng, kiꢉu dꢆ liꢅu

ꢀ Biꢇn và hꢈng:

^ꢀNhꢆng ký hiꢅu chꢜa giá trꢋ.

ꢀ Dùng đꢉ nhꢁp, xuꢊt, tính toán.

ꢀ Biꢇn: giá trꢋ có thꢉ thay đꢞi.

ꢀ Hꢈng: giá trꢋ không đꢞi.

Giai thꢠa N

Kꢇt quꢎ S = 1

sai

N > 1

đúng

S = S * N

N = N ꢂ 1

S

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

10

Biꢇn, hꢈng, kiꢉu dꢆ liꢅu

ꢀ Khai báo biꢇn và hꢈng:

^ꢀĐꢐt tên cho biꢇn và hꢈng.

ꢀ Phꢎi khai báo tꢊt cꢎ biꢇn, hꢈng trưꢄc khi dùng!

ꢀ Câu lꢅnh khai báo biꢇn trong C:

<kiꢀu dꢁ liꢂu> <tên biꢃn>;

int a, b, tuoi;

float x, y, diemTB;

ꢀ Câu lꢅnh khai báo hꢈng trong C:

const <kiꢀu dꢁ liꢂu> <tên hꢄng> = <giá trꢅ>;

#define <tên hꢄng> <giá trꢅ>

const float PI = 3.14;

#define NAM_HIEN_TAI 2014

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

11

Biꢇn, hꢈng, kiꢉu dꢆ liꢅu

ꢀ Quy tꢗc đꢐt tên biꢇn và hꢈng trong C:

^ꢀCác ký tꢒ đưꢝc phép sꢌ dꢓng:

ꢂ A ꢁ Z, a ꢁ z, 0 ꢁ 9.

ꢂ Dꢊu gꢖch dưꢄi ‘_’.

ꢀ Ký tꢒ đꢑu tiên không đưꢝc là sꢔ!

ꢀ Không đưꢝc trùng các tꢠ khóa:

ꢂ while, if, new, delete, goto, int, float, namespace, return, ꢡ

ꢀ Nên đꢐt tên có nghĩa!

int a, b;

// Tên hꢝp lꢅ, không có nghĩa.

// Tên hꢝp lꢅ, có nghĩa.

// Tên KHÔNG hꢝp lꢅ.

float diem1, diem2;

char _ky_tu123;

int 123so, new;

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

12

Biꢇn, hꢈng, kiꢉu dꢆ liꢅu

ꢀ Kiꢉu dꢆ liꢅu:

^ꢀĐiꢏu gì xꢎy ra trong máy khi khai báo biꢇn và hꢈng?

ꢂ Mꢃt vùng nhꢄ đưꢝc cꢊp phát và đꢐt tên.

int a;

Bꢉ nhꢃ máy tính

0010 1101 1010 0111

0010 1101

ꢁ Vùng nhꢄ a:

char kytu;

ꢁ Vùng nhꢄ kytu:

ꢂ Kích thưꢄc vùng nhꢄ?

ꢂ Giá trꢋ chꢜa trong vùng nhꢄ?

ꢃ Do kiꢉu dꢆ liꢅu quyꢇt đꢋnh.

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

13

Biꢇn, hꢈng, kiꢉu dꢆ liꢅu

ꢀ Các kiꢉu dꢆ liꢅu cơ sꢟ trong C:

Kiꢈu dꢅ liꢄu Ý nghĩa

Kích thưꢃc Miꢊn giá trꢋ

int

Sꢔ nguyên đơn

4 bytes

ꢂ2147483648.. 2147483647

0.. 4,294,967,295

unsigned int

–9,223,372,036,854,775,808..

9,223,372,036,854,775,807

0..18,446,744,073,709,551,615

long

unsigned long

Sꢔ nguyên kép

Sꢔ nguyên ngꢗn

8 bytes

short

2 bytes

ꢂ32768..32767

unsigned short

float

Sꢔ thꢒc chính xác đơn 4 bytes

Sꢔ thꢒc chính xác kép 8 bytes

3.4E +ꢂ 10³⁸

(7 chꢆ sꢔ thꢁp phân)

1.7E +ꢂ 10³⁰⁸

double

(15 chꢆ sꢔ thꢁp phân)

char

bool

Ký tꢒ

Logic

1 byte

ꢂ128..127

true, false

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

14

Nꢃi dung

ꢀ Giꢄi thiꢅu ngôn ngꢆ C.

ꢀ Biꢇn, hꢈng, kiꢉu dꢆ liꢅu.

ꢀ Lꢄnh nhꢌp, xuꢍt, tính toán.

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

15

Lꢁp nhꢁp, xuꢊt, tính toán

ꢀ Lꢅnh nhꢁp trong C:

^ꢀThư viꢅn: #include <stdio.h> (standard input/output).

ꢀ Cú pháp:

ꢂ scanf(“<Đꢋnh dꢖng kiꢉu>”[, &bien1, &bien2, ꢡ]);

ꢀ Đꢋnh dꢖng kiꢉu:

ꢂ Xác đꢋnh kiꢉu dꢆ liꢅu cho biꢇn cꢑn nhꢁp.

Đꢋnh dꢎng kiꢈu

Ý nghĩa

Sꢔ nguyên có dꢊu: int, long, short

Sꢔ thꢒc: float, double

%d, %ld

%f, %lf

%u

Sꢔ nguyên không dꢊu: unsigned int/long/short

Ký tꢒ: char

%c

%s

Chuꢢi ký tꢒ: char [ ], char *

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

16

Lꢅnh nhꢁp, xuꢊt, tính toán

ꢀ Lꢅnh nhꢁp trong C:

#include <stdio.h>

void main()

{

int a, b, c;

float diem;

char kytu;

char ten[30];

scanf(“%d”, &a);

// Nhꢁp sꢔ nguyên a.

scanf(“%d %d”, &b, &c); // Nhꢁp 2 sꢔ nguyên b, c.

scanf(“%f”, &diem);

scanf(“%c”, &kytu);

scanf(“%s”, &ten);

// Nhꢁp sꢔ thꢒc diem.

// Nhꢁp ký tꢒ.

// Nhꢁp tên.

}

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

17

Lꢅnh nhꢁp, xuꢊt, tính toán

ꢀ Lꢅnh xuꢊt trong C:

^ꢀThư viꢅn: #include <stdio.h> (standard input/output)

ꢀ Cú pháp:

ꢂ printf(“<Đꢋnh dꢖng xuꢊt>”[, biꢇn 1, biꢇn 2, ꢡ]);

ꢀ Đꢋnh dꢖng xuꢊt:

ꢂ Cách trình bày thông tin cꢑn xuꢊt.

ꢂ Bao gꢛm:

^ꢂChuꢢi ký tꢒ cꢑn xuꢊt.

ꢂ Đꢋnh dꢖng kiꢉu: xác đꢋnh kiꢉu dꢆ liꢅu cho biꢇn cꢑn xuꢊt.

ꢂ Ký tꢒ điꢏu khiꢉn.

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

18

Lꢅnh nhꢁp, xuꢊt, tính toán

ꢀ Lꢅnh xuꢊt trong C:

^ꢀKý tꢒ điꢏu khiꢉn:

ꢂ Xuꢊt ra màn hình các ký tꢒ đꢐc biꢅt.

Ký tꢏ điꢊu khiꢈn

\a

Ý nghĩa

Tiꢇng chuông

Lùi mꢃt bưꢄc

Xuꢔng dòng

Ký tꢒ tab

\b

\n

\t

\\

Dꢊu ‘\’

\”

Dꢊu nháy kép ‘“’

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

19

Lꢅnh nhꢁp, xuꢊt, tính toán

ꢀ Lꢅnh xuꢊt trong C:

^ꢀĐꢋnh dꢖng sꢔ nguyên: %nd

int a = 123;

1 2 3

printf(“Gia tri a = %d”, a); // Xuꢊt Gia tri a =

printf(“Gia tri a = %5d”, a); // Xuꢊt Gia tri a =

1 2 3

ꢀ Đꢋnh dꢖng sꢔ thꢒc: %n.kf

float x = 15.62;

1 5 . 6 2

printf(“Gia tri x = %f”, x); // Xuꢊt Gia trꢋ x =

printf(“Gia tri x = %7.3f”, x); // Xuꢊt Gia tri x =

1 5 . 6 2 0

Nhꢁp môn lꢁp trình ꢂ GV. Nguyꢀn Minh Huy

20

Bài giảng Nhập môn lập trình - Chương 3: Thành phần cơ bản của chương trình - Nguyễn Minh Huy