Bài giảng Lập trình hướng đối tượng - Chương 2: Các kiến thức cơ bản về lập trình C# đã học

Chương 2

Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

2.0 Dẫn nhập

2.1 Cấu trúc của 1 ứng dụng C# nhỏ

2.2 Kiểu dữ liệu ₫ịnh sẵn

2.3 Kiểu liệt kê

2.4 Kiểu record

2.5 Kiểu array

2.6 Phân tích top-down theo hướng ₫ối tượng

2.7 Namespace

2.8 Assembly

2.9 Kết chương

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 1

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

2.0 Dẫn nhập

 Chương này giới thiệu cấu trúc của chương trình VC# nhỏ và ₫ơn

giản gồm 1 số biến dữ liệu và 1 số hàm xử lý các biến dữ liệu, từ

₫ó tổng kết lại các kiểu dữ liệu khác nhau có thể ₫ược dùng trong

1 chương trình.

 Chương này cũng giới thiệu phương pháp ₫ặt tên cho các phần tử

cấu thành ứng dụng lớn 1 cách khoa học, cách chứa các phần tử

cấu thành ứng dụng lớn trong các module vật lý.

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 2

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

2.1 Cấu trúc của 1 ứng dụng C# nhỏ

Trong môn kỹ thuật lập trình, chúng ta ₫ã viết ₫ược 1 số ứng dụng C#

nhỏ và ₫ơn giản. Trong trường hợp này, 1 ứng dụng C# là 1 class gồm

nhiều thuộc tính dữ liệu và nhiều hàm chức năng. Chương trình bắt

₫ầu chạy từ hàm Main.

dữ liệu

chương trình

Điểm nhập

dữ liệu cục

bộ trong

từng hàm

chương

trình

(Main)

các hàm

chức năng

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 3

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

2.1 Cấu trúc của 1 ứng dụng C# nhỏ

using System;

namespace GPTB2 {

class Program {

//₫ịnh nghĩa các biến cần dùng

static double a, b, c;

static double delta;

static double x1, x2;

//₫ịnh nghĩa hàm nhập 3 thông số a,b,c của phương trình bậc 2

static void NhapABC() {

String buf;

Console.Write("Nhập a : "); buf= Console.ReadLine();

a = Double.Parse(buf);

Console.Write("Nhập b : "); buf = Console.ReadLine();

b = Double.Parse(buf);

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 4

2.1 Cấu trúc của 1 ứng dụng C# nhỏ

Console.Write("Nhập c : "); buf = Console.ReadLine();

c = Double.Parse(buf);

}

//₫ịnh nghĩa hàm tính nghiệm của phương trình bậc 2

static void GiaiPT()

{

//tính biệt số delta của phương trình

delta = b * b - 4 * a * c;

if (delta >= 0) //nếu có nghiệm thực

{

x1 = (-b + Math.Sqrt(delta)) / 2 / a;

x2 = (-b - Math.Sqrt(delta)) / 2 / a;

}

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 5

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

2.1 Cấu trúc của 1 ứng dụng C# nhỏ

//₫ịnh nghĩa hàm xuất kết quả

static void XuatKetqua()

{

if (delta < 0)

//báo vô nghiệm

Console.WriteLine("Phương trình vô nghiệm");

else //báo có 2 nghiệm

{

Console.WriteLine("Phương trình có 2 nghiệm thực : ");

Console.WriteLine("X1 = " + x1);

Console.WriteLine("X2 = " + x2);

}

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 6

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

2.1 Cấu trúc của 1 ứng dụng C# nhỏ

//₫ịnh nghĩa chương trình (hàm Main)

static void Main(string[] args)

{

NhapABC(); //1. nhập a,b,c

GiaiPT();

//2. giải phương trình

XuatKetqua(); //3. xuất kết quả

//4. chờ người dùng ấn Enter ₫ể ₫óng cửa sổ Console lại.

Console.Write("Ấn Enter ₫ể dừng chương trình : ");

Console.Read();

}

} //kết thúc class

} //kết thúc namespace

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 7

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

2.1 Cấu trúc của 1 ứng dụng C# nhỏ

Quan sát cấu trúc của chương trình C# nhỏ ở slide 3, chúng ta có 1 số

nhận xét sau :

1. Dữ liệu chương trình thường rất phong phú, ₫a dạng về chủng

loại  Cơ chế ₫ịnh nghĩa kiểu dữ liệu nào ₫ược dùng ₫ể ₫ảm

bảo người lập trình có thể ₫ịnh nghĩa kiểu riêng mà ứng dụng

của họ cần dùng ?

2. Nếu ứng dụng lớn chứa rất nhiều hàm chức năng và phải xử lý

rất nhiều dữ liệu thì rất khó quản lý chúng trong 1 class ₫ơn

giản  cần 1 cấu trúc phù hợp ₫ể quản lý ứng dụng lớn.

3. Chương trình thường phải nhờ các hàm chức năng ở các class

khác ₫ể hỗ trợ mình. Thí dụ ta ₫ã gọi hàm Read, Write của class

Console ₫ể nhập/xuất dữ liệu cho chương trình  Cơ chế nhờ

vả nào ₫ược dùng ₫ể ₫ảm bảo các thành phần trong ứng dụng

không “quậy phá” nhau?

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 8

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

2.2 Kiểu dữ liệu cơ bản ₫ịnh sẵn

 Các thuật giải chức năng của chương trình sẽ xử lý dữ liệu. Dữ liệu

của chương trình thường rất phong phú, ₫a dạng về chủng loại.

Trước hết ngôn ngữ C# (hay bất kỳ ngôn ngữ lập trình nào) phải

₫ịnh nghĩa 1 số kiểu ₫ược dùng phổ biến nhất trong các ứng dụng,

ta gọi các kiểu này là “kiểu ₫ịnh sẵn”.

 Mỗi dữ liệu thường ₫ược ₫ể trong 1 biến. Phát biểu ₫ịnh nghĩa

biến sẽ ₫ặc tả các thông tin về biến ₫ó :

1. tên nhận dạng ₫ể truy xuất.

2. kiểu dữ liệu ₫ể xác ₫ịnh các giá trị nào ₫ược lưu trong biến.

3. giá trị ban ₫ầu mà biến chứa...

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 9

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

2.2 Kiểu dữ liệu cơ bản ₫ịnh sẵn

 Biến thuộc kiểu ₫ịnh sẳn sẽ chứa trực tiếp giá trị, thí dụ biến

nguyên chứa trực tiếp các số nguyên, biến thực chứa trực tiếp các

số thực Ta gọi kiểu ₫ịnh sẵn là kiểu giá trị (value type) ₫ể phân

biệt với kiểu tham khảo (reference type) trong lập trình hướng ₫ối

tượng ở các chương sau.

 Kiểu tham khảo (hay kiểu ₫ối tượng) sẽ ₫ược trình bày trong

chương 2 trở ₫i. Đây là kiểu quyết ₫ịnh trong lập trình hướng ₫ối

tượng. Một biến ₫ối tượng là biến có kiểu là tên interface hay tên

class. Biến ₫ối tượng không chứa trực tiếp ₫ối tượng, nó chỉ chứa

thông tin ₫ể truy xuất ₫ược ₫ối tượng Ta gọi kiểu ₫ối tượng là

kiểu tham khảo (reference type).

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 10

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

2.2 Kiểu dữ liệu cơ bản ₫ịnh sẵn

 bool : kiểu luận lý, có 2 giá trị true và false.

 byte : kiểu nguyên dương 1 byte, có tầm trị từ 0 ₫ến 255.

 sbyte : kiểu nguyên có dấu 1 byte, có tầm trị từ -128 ₫ến 127.

 char : kiểu ký tự Unicode 2 byte, có tầm trị từ mã 0000 ₫ến FFFF.

 short : kiểu nguyên có dấu 2 byte, tầm trị từ -32768 ₫ến 32767.

 ushort : kiểu nguyên dương 2 byte, tầm trị từ 0 ₫ến 65535.

 int : kiểu nguyên có dấu 4 byte, tầm trị từ -2,147,483,648 ₫ến

2,147,483,647.

 uint : kiểu nguyên dương 4 byte, tầm trị từ 0 ₫ến 4,294,967,295.

63

 long : kiểu nguyên có dấu 8 byte, tầm trị từ -2 ₫ến 2 -1.

63

 ulong : kiểu nguyên dương 8 byte, tầm trị từ 0 ₫ến 2 -1.

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 11

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

2.2 Kiểu dữ liệu cơ bản ₫ịnh sẵn

 float : kiểu thực chính xác ₫ơn, dùng 4 byte ₫ể miêu tả 1 giá trị

−45

38

thực, có tầm trị từ 1.5 × 10 to 3.4 × 10 . Độ chính xác

khoảng 7 ký số thập phân.

 double : kiểu thực chính xác kép, dùng 8 byte ₫ể miêu tả 1 giá trị

−324

308

thực, có tầm trị từ 5.0 × 10 to 1.7 × 10 . Độ chính xác

khoảng 15 ký số thập phân.

 decimal : kiểu thực chính xác cao, dùng 16 byte ₫ể miêu tả 1 giá

−28

28

trị thực, có tầm trị từ 1.0 × 10 to 7.9 × 10 . Độ chính xác

khoảng 28-29 ký số thập phân.

 object (Object) : kiểu ₫ối tượng bất kỳ, ₫ây là 1 class ₫ịnh sẵn ₫ặc

biệt.

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 12

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

2.3 Kiểu do người lập trình tự ₫ịnh nghĩa - Liệt kê

 Ngoài các kiểu cơ bản ₫ịnh sẵn, C# còn hỗ trợ người lập trình tự

₫ịnh nghĩa các kiểu dữ liệu ₫ặc thù trong từng ứng dụng.

 Kiểu liệt kê bao gồm 1 tập hữu hạn và nhỏ các giá trị ₫ặc thù cụ

thể. Máy sẽ mã hóa các giá trị kiểu liệt kê thành kiểu byte, short...

//₫ịnh nghĩa kiểu chứa các giá trị ngày trong tuần

enum DayInWeek {Sat, Sun, Mon, Tue, Wed, Thu, Fri};

//₫ịnh nghĩa kiểu chứa các giá trị ngày trong tuần

enum DayInWeek {Sat=1, Sun, Mon, Tue, Wed, Thu, Fri};

//₫ịnh nghĩa biến chứa các giá trị ngày trong tuần

DayInWeek day = DayInWeek.Tue;

//₫ịnh nghĩa kiểu chứa các giá trị nguyên trong tầm trị ₫ặc thù

enum ManAge : byte {Max = 130, Min = 0};

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 13

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

2.4 Kiểu do người lập trình tự ₫ịnh nghĩa - Record

 Kiểu record bao gồm 1 tập hữu hạn các thông tin cần quản lý.

//₫ịnh nghĩa kiểu miêu tả các thông tin của từng sinh viên cần quản lý

public struct Sinhvien {

public String hoten;

public String diachi;

//các field khác

}

 Thật ra kiểu struct là trường hợp ₫ặc biệt của class ₫ối tượng mà ta

sẽ trình bày chi tiết từ chương 2.

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 14

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

2.5 Kiểu do người lập trình tự ₫ịnh nghĩa - Array

 Trong trường hợp ta có nhiều dữ liệu cần xử lý thuộc cùng 1 kiểu

(thường xảy ra), nếu ta ₫ịnh nghĩa từng biến ₫ơn ₫ể miêu tả từng

dữ liệu thì rất nặng nề, thuật giải xử lý chúng cũng gặp nhiều khó

khăn. Trong trường hợp này, tốt nhất là dùng kiểu Array ₫ể quản

lý nhiều dữ liệu cần xử lý. Array có thể là :

. array 1 chiều.

. array nhiều chiều.

. array "jagged".

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 15

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

Array 1 chiều

int[] intList; //1.₫ịnh nghĩa biến array là danh sách các số nguyên

//2. khi biết ₫ược số lượng, thiết lập số phần tử cho biến array

intList = new int[5];

//3. gán giá trị cho từng phần tử khi biết ₫ược giá trị của nó

intList[0] = 1; intList[1] = 3; intList[2] = 5;

intList[3] = 7; intList[4] = 9;

Nếu có ₫ủ thông tin tại thời ₫iểm lập trình, ta có thể viết lệnh ₫ịnh

nghĩa biến array như sau :

int[] intList = new int[5] {1, 3, 5, 7, 9};

hay ₫ơn giản :

int[] intList = new int[] {1, 3, 5, 7, 9};

hay ₫ơn giản hơn nữa :

int[] intList = {1, 3, 5, 7, 9};

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 16

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

Array nhiều chiều

int[,] matran; //1. ₫ịnh nghĩa biến array là ma trận các số nguyên

//2. khi biết ₫ược số lượng, thiết lập số phần tử cho biến array

matran = new int[3,2];

//3. gán giá trị cho từng phần tử khi biết ₫ược giá trị của nó

matran[0,0] = 1; matran[0,1] = 2; matran[1,0] = 3;

matran[1,1] = 4; matran[2,0] = 5; matran[2,1] = 6;

Nếu có ₫ủ thông tin tại thời ₫iểm lập trình, ta có thể viết lệnh ₫ịnh

nghĩa biến array như sau :

int[,] matran = new int[3,2] {{1, 2}, {3, 4}, {5,6}};

hay ₫ơn giản :

int[,] matran = new int[,] {{1, 2}, {3, 4}, {5,6}};

hay ₫ơn giản hơn nữa :

int[,] matran = {{1, 2}, {3, 4}, {5,6}};

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 17

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

Array "jagged"

Array "jagged" là array mà từng phần tử là array khác, các array ₫ược

chứa trong array "jagged" có thể là array 1 chiều, n chiều hay là array

"jagged' khác.

int[][] matran; //1. ₫ịnh nghĩa biến array "jagged"

//2. khi biết ₫ược số lượng, thiết lập số phần tử cho biến array

matran = new int[3][];

for (int i = 0; i < 3; i++) matran[i] = new int[2+i];

//3. gán giá trị cho từng phần tử khi biết ₫ược giá trị của nó

matran[0][0] = 1; matran[0][1] = 2; matran[1][0] = 3;

matran[1][1] = 4; matran[2][0] = 5; matran[2][1] = 6;

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 18

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

Array "jagged"

Nếu có ₫ủ thông tin tại thời ₫iểm lập trình, ta có thể viết lệnh ₫ịnh

nghĩa biến array như sau :

int[][] array = new int [3][];

array[0] = new int[] {1, 2};

array[1] = new int[] {3, 4};

array[2] = new int[] {5,6};

hay ₫ơn giản :

int[][] array = new int [][] {new int[]{1, 2}, new int[]{3, 4}, new int[] {5,6}};

hay ₫ơn giản hơn nữa :

int[][] array = {new int[]{1, 2}, new int[]{3, 4}, new int[] {5,6}};

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 19

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM

2.6 Phương pháp phân tích từ-trên-xuống

 Như ₫ã thấy ở slide trước, nếu ứng dụng lớn chứa rất nhiều hàm

chức năng và phải xử lý rất nhiều dữ liệu thì rất khó quản lý chúng

trong 1 class ₫ơn giản cần 1 cấu trúc phù hợp ₫ể quản lý ứng

dụng lớn. Phương pháp ₫ược dùng phổ biến nhất là phương pháp

phân tích top-down.

 Nội dung của phương pháp này là phân rã class ứng dụng lớn

thành n class nhỏ hơn (với n ₫ủ nhỏ ₫ể việc phân rã ₫ơn giản).

Mỗi class nhỏ hơn, nếu còn quá phức tạp, lại ₫ược phân rã thành

m class nhỏ hơn nữa (với m ₫ủ nhỏ), cứ như vậy cho ₫ến khi các

class tìm ₫ược hoặc là class ₫ã xây dựng rồi hoặc là class khá ₫ơn

giản, có thể xây dựng dễ dàng.

 Hình vẽ của slide kế cho thấy trực quan của việc phân tích top-

down theo hướng ₫ối tượng.

Môn : Lập trình hướng ₫ối tượng

Chương 2 : Các kiến thức cơ bản về lập trình C# ₫ã học

Slide 20

Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính

Trường ĐH Bách Khoa Tp.HCM